Montes, Eugenio
-
Cargando...
1
Artigos
O pintor Imeldo Corral.
Ano IV Número 15 (1923); p 1-4
Quod nihil scitur : continuación
por Sanchez, Francisco, Aznar, Xan
Ano IV Número 15 (1923); p 13-15
Seición arqueolóxica : intento de catalogación dos castros galegos.
Ano IV Número 15 (1923); p 15-16
Os homes, os feitos, as verbas
Ano IV Número 15 (1923); p 18-20
Páxinas
Número publicación
Nós : boletín mensual da cultura galega : órgao da Sociedade Galega de Pubricacións "Nós": Ano IV Número 15 - 1 xaneiro 1923
Ano IV Número 15
| Título | Nós : boletín mensual da cultura galega : órgao da Sociedade Galega de Pubricacións "Nós": Ano IV Número 15 - 1 xaneiro 1923 |
| Lingua | Gallego |
| Notas |
Reprodución electrónica. Santiago de Compostela: Biblioteca de Galicia, 2009 |
| Tipo de publicación | Publicacións seriadas |
Formatos de descarga
Exportar
Descobre máis en:
Quen participou?
6b5a85a6-9a03-4e59-a2b4-2857c573b256
Que outros autores foron coetáneos?
d4aceb71-3fb0-4975-9ab5-4af83511f62b
En que outras publicacións participaron estes autores?
Que materias trata?
Que lugares se mencionan?
-
Vigo
-
Betanzos
-
Ourense
-
Ferrol
-
Pontevedra
-
España
-
Galicia
-
Lugo
-
A Coruña
-
Galicia
Exemplares físicos
| Biblioteca de Galicia |
Sinatura: Public. 5 — NOTAS: Anotacións manuscritas nalgunhas contracapas. Comprende: Ano IV Número 15 - 1 xaneiro 1923 Versión PDF Formato ePub |
Tanto a transcrición dos textos (OCR) como a identificación das entidades mostradas realizáronse mediante intelixencia artificial. O resultado pode conter erros acumulados en ambos os procesos; convén verificalo contra o facsímile orixinal. Máis información[aquí].
https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/55/55f1/55f154c0-9e47-415d-aa1b-d8459060fe7d/11571625.xml
BOLETIN MENSUAL DA CULTURA GALEGA, ÓRGAO DA SOCIEDADE "NÓS,,
Ano IV Ourense 1 de Xaneiro 1923 Núm. 15
O PINTOR IMELDO CORRAL
Pirmeiro
Imeldo Corral leva trunfado xa, leva imposto a sua arte ó público de tódalas vilas de Galiza; leva trunfado fora, na América e mais en Madrid. É un artista que ten a sua sona asentada, que ningún pode xa discutir com' artista. Imos falar da sua arte.
Do que mais tempo pode un estar falando, é d'arte. O estudo da obra d'un artista, e, se cadra, mais ainda d'un pintor, oferce de cote unha chea de problemas. En Galiza, ond'a paisaxe ten unha importancia, ademais, tan considerable, cand'o pintor é un paisaxista, oferce ainda mais problemas, e cand'o pintor é impresionista, ós problemas xenerais da pintura e ós da paisaxe, e da paisaxe galega en particular, temos qu'engader ainda os que nos pon a crise do impresionismo, que é cousa do noso tempo.
Ora, Imeldo Corral é un pintor paisaxista, galego e impresionista. Non pensamos qu'a filiación do Imeldo no impresionismo poda ter grande dificuldade, mais ainda no que hoxe chaman impresionismo, principalmente os seus inimigos—que cando son conscientes, son os que millor definen—e que é o concepto do impresionismo qu'ha quedar na hestoria.
A paisaxe
O pintar paisaxe, aínda o lle dar aprecio á paisaxe natural, non é cousa dos antigos tempos, senón cousa moderna. Na pintura, a paisaxe apareceu na final da Edade Media, coma fondo prás figuras (esceas ou retratos). As paisaxes dos primitivos son vistas no vao d'unha flestra, de cote mol lonxe de nós, e ademais, son paisaxes de convención, discurridas e compostas, simbólicas ou ornamentais. Son mais vivas nos primitivos flamengos que non nos italianos. Antre todos compre isolar e considerar un: Patinir.
No Renacemento, a paisaxe é unha paisaxe convencional d'égloga. A xente quería millor a natureza torturada e contrafeita por Le Nôtre nos seus tristeiros e insulsos xardíns, cemiterios da beleza, amostra ben crara do empedernido artificialismo clásico.
Na literatura, os clásicos falan, se cadra, do "ameno prado", ou dos "frondosos árboles", mais achábanse tan lonxe da natureza, que tan xiquera chaman a unha planta pol-o seu nome. Antre os antigos, houbo un que temos que pór aparte: Virxilio; mais Virxilio era de sangue celta.
O sentido da paisaxe é cousa moderna. Aínda diríamos mais: é cousa romántica. Xa sei qu'hai quen fala de paisaxes clásicas e paisaxes románticas, isto aínda na realidade mesma; non hai tal: a Natureza endexamais pode ser clásica, e si ben se pode concebir qu'un artista poida sentil-a paisaxe d'un xeito clásico, o mero feito de sentila, xa é romantismo.
Hoxe na Galiza, tódolos homes da renacencia galega teñen todos a unha, os ollos voltos car'a paisaxe. Eiquí, en NÓS publicáronse páxinas maxistraes en col da paisaxe, d'Antón Vilar Ponte e Ramón Otero Pedrayo. Eiquí ten qu'haber paisaxistas: temos a Llorens; Castelao fai tamén paisaxe; temos ó Imeldo Corral. E terán que vir outros. O Imeldo xa vai criando escola.
https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/55/55f1/55f154c0-9e47-415d-aa1b-d8459060fe7d/115716232.xml
REVISTA DE CASA
AMÉRICA-GALICIA
Cruña, Nov. 1922
Colaboran: Jacobo Casal, R. del Cueto, Correa-Calderón, Luis Núñez de Cepeda, Alfonso Mosquera, Antonio de Ignacio, Julio J. Casal, Montiel Ballesteros, Francisco Miguel, Alfonso Maseras, Julio R. Yordi.
Deseños de Barradas, Núñez Carnicer e Francisco Miguel.
Tono ultra, un pouco indeciso. Un estudo das paisaxes d'Abelenda. Revista de libros americanos.
REVISTA DE GUIMARAES
Julho-Setembro, 1922
De cote chea de sabencia e d'erudición. Damol-o sumario: I Cartas de Martins Sarmento ao Professor Pereira Caldas.—II Arquivo da Colegiada de Guimaráes, por João Lopes de Faria.—III Escassa respiga lexicológica. Provincialismos Minhotos, por Alberto V. Braga.—IV S. Gualter de Guimaráes, polo Padre Aloisio Tomás Gonçalves.—V O nosso concurso. Memorias da professora D.ª Luisa G. da Fonseca Miranda.—VI Recolhimento do Arcanjo S. Miguel. As Beatas do Chapen, por Eduardo d'Almeida.—VII A proposta de Leandro Braga, por D. José Pessanha.—VIII Francisco dos Santos Guimarães, polo P. Gaspar Roriz.—IX Boletim, por José de Pena.—X Registo bibliográfico, por Eduardo d'Almeida.
HORIZONTE
N.º 2, Madrid, Nov. 1922
Traducimos de P. Marján: «Asina, os pintores que con meirande fé sacrificaban a sua sensibilidade á arquitectura d'un ideal da beleza futura, vanse hoxe a íse sanatorio dos modernismos que é o Museo, ou volven á pintura desconxestionada de todo esforzo intelectual, ó realismo imitador... Mais da poeira das doutrinas cubistas, recollido porcamente pol-os metecos balkánicos e pol-os d'outros suburbios do Ocidente, ergueuse un vertixinoso tío vivo d'ismos que nos andan mareando coas suas metafísicas de brocha gorda...»
Iste número de Horizonte trai un deseño de Barradas e un linóleon de Norah Borges.
PORTO ACADÉMICO
núms. 3 e 4
O núm. 3 e en homenaxe ós insignes aviadores portugueses Sacadura Cabral e Gago Coutinho, con orixináes dos profesores L. Coimbra, A. de Lacerda, Lopes Martins, Luiz Woodhouse e Mendes Correia e dos estudantes Santos Nobre e Martins Ferreira. E outros orixináes. Fala d'un probabel viaxe do Orfeón académico á Galiza e a Barcelona.
O núm. 4 adica unha lembranza ó ilustre profesor Antonio Joaquim Ferreira da Silva, de quen trai o retrato; publica orixináes dinos de nota de M. de Macedo, Santos Nobre e Alma Rubens.
CONVOCATORIA
Facendo uso das facultades que me están conferidas nos Estatutos da Sociedade NÓS convoco ós Conselleiros e socios da mesma pr'a xuntanza que terá lugar no domicilio social (Padre Feijóo, 12, Ourense) ás once da mañá do día 30 d'iste mes, pra aprobal-o balance anual da Sociedade.
O DIRECTOR-XERENTE,
Arturo Noguerol
https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/55/55f1/55f154c0-9e47-415d-aa1b-d8459060fe7d/115716221.xml
NOS
Deus nen mesura, nen amor que vus el des que vus vi, amar-vus-el sempre senhor. ¡E Deus me valha, se quizer, ca eu ja non l' o vogarel pois vejo que non mia mester!
Cantiga de refram: 4 (4*3) en 4 (5*2) Octosilabos. Coplas paradas c'unha palavra perdida nos 3.* versos, a qual liga tódalas estancias: sobe DAD, ou sobe AD.—Rimas longas: c(a) er (b) (c) no grupo I; a al (a) er (b) (c) no II; c et (A) er (D) no refram. O copista marcou o refram no sexto verso, a pesar da absoluta igualdade do 5.* de cada estrofe e da ordem das rimas.
Agora me quer en ja espedir da terra e das gentes que i son. U mi Deus tanto de pesar mostron, e a pesar de m' ir alhur guarir E a Deus gradesco porque m' en con.
Ca (a) meu grad' u m' eu d' aqui partir con seus desejos non me veeram chorar, nen ir triste, por ben que en nunca presesse; nen me poderan dizer que eu torto fa' en en fogir d' aqui u me Deus tanto pesar deu.
Pero das terras averci soidade de que m' or' ei a partir despagado; e sempre tornava o meu cuidado por quanto ben vi en en elas ja; ca ja por al nunca veerd nulh' om (e) ir triste nen desconortado.
E ben digades, pois m' en vou, verdade, Se en das gentes algun sabor avia ou das terras en que guarecia, Por aquest' era tod' e non por ai; mais ova ja nunca me será mal por me partir d' elas e m' ir mia via.
Ca sei de mi quanto sofri e encobri en esta terra de pesar Como perdi e despendi vivend' aqui mens dias posso-m' en queixar.
E cuidarei e pensarei quant' aguardei o ben que nunca pud' achar. E (s) forcar-m' ei e prenderei como guarrei conselh' agor' a meu cuidar.
Pesar d' achar lugar provar que' eu veer se poderei o sen d' alguen ou sen de ben me valha, se o en mi ei!
Valer poder saber dizer ben possa, que eu d' ir ei D' aver poder prazer prender poss' en, pois esto cobrarei Assim querrei buscar viver outra vida que provarei e meu discord' acabarei.
Descordo, según o proprio autor di no derradeiro verso. Costa de duas partes designadas: o corpo da cántiga, com 4, 5 versos, e unha estensa cauda de 41 versos que se subdividem en: 2 (3*1), 2 (5*1) e 2 (4*1), 2 (4*1), (1*2*). O corpo oferece decassílabos, e consta de catro estrofes, repartidas em dons grupos um tanto diferenciados. A ordem das rimas, que são agudas, é no grupo I: abac' ir, ou, ou ir, an, eu, II predominam as graves, c'unha verba perdida no verso inicial: desff: ade, ado, e ns 2.* e ade, io, al na 1.* A cauda compõe-se também de dous grupos distintos de coplas seguidas d' unha estrofe: I versos de 4 e de 8 a a e a e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e e
https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/55/55f1/55f154c0-9e47-415d-aa1b-d8459060fe7d/115716213.xml
NOS
yananda, que lle foran confiados pol-o seu pai, Naraniah. O preceptor d' istes nenos foi o colaborador d' Annie Besant, Mr. Leadbeater, acusado de dar certos consellos inmorales ós seus discípulos, acusación que foi apreciada pol-os tribunaes de Madrás. Pois ben, J. Krishnamurti estaba destinado pra ser presentado com' o Gran Istrutor do Mundo... Diante dos tribunaes de xustiza de Madrás decrarou Mrs. Besant «que tiña os mais fundados motivos pra creer que Cristo (ou o Señor Maitreya, coma lle chaman no Oriente) dentro d' unhos cantos anos tomaría o corpo do discípulo Krishnamurti».
Todo isto deu lugar á unha violenta campaña nos xornás nazonalistas da India, coma o Hindu de Madrás e o Free Hindustan de Nova York, sostida por persoalidades ben coñecidas, coma N. Krishnavarna, Myrom Phelps, Tilak, o Dr. Nair, Arabindo Ghosh, etc. Mr. Naraniah, o pai de Krishnamurti recramou xudicialmente contra Mrs. Besant e Mr. Leadbeater, que xa levaran os rapaces a Ingraterra, co gallo de qu' estudaran na Universidade d' Oxford. A protección oficial que tiña a Sociedade Teosófica por parte do Goberno ingrés, veuse ben crara n-esta ocasión.
Istes escándalos trouxeron coma resultado o arredamento, primeiro de Rudolf Steiner e a Seición Alemana. As disidencias principiaron no mes d' outono de 1912. O Dr. Steiner, Segredario xeneral ad vitam negouse a autorizal-a constitución de certas ramas, e logo expulsou da Seición ós membros da Orde da Estrela d' Oriente, e por fin, en febreiro de 1913, toda a Seición Alemana arredouse en masa da S. T. e despois constituía a Sociedade Antroposófica. Seguírona as tres ramas da Seición Italiana.
O 30 de xaneiro do mesmo ano, o Representante en Galiza do Axente presidencial pra Hespaña, D. Alfredo R. de Aldao, presentou a sua dimisión por discrepancias doutrinais coa outa dirección da S. T. Unha vez nada mais falei en co Sr. Aldao, mais chegoume ben—ademais da leitura d'algunhas das suas obras, escritas baixo os seudónimos d' Aymerich ou Enediel Shaiak—pr' aprecial-a sua enorme erudición en filosofía, metapsíquica e tradicións ocultistas. Pareceume un ocultista de certo, fundamentalmente versado na Cábala, e d' unha escola moi diferente da dos discípulos de Mad. Blavatsky. Escola da que logo falaremos.
Por fin, o día 30 d' outono de 1913, arredouse tamén da S. T. o Grupo Marco Aurelio de Pontevedra, que fora fundado pol-as predicacións do Sr. Aldao, e que ás veces tiña as suas xuntanzas nas poéticas ruínas de Santo Domingo, debaixo da pedra d' armas da casa d' Aldao, alí recollida con outras, con curiosas lápidas da época romana e outros ouxetos, pol-os coidados da Comisión de Moimentos.
Todo isto pode parecer que repersenta un arredamento dos que siguen mais ben a tradición occidental—Steiner, Aldao—da S. T. radicada na India e indianizada de mais. Pro resulta que tamén na India se produciron escisións esto ademais da oposición dos nazonalistas indos, cáxeque todos ortodoxos induístas, ou musulmás afiliados á Ahmaddiyah. A mais importante foi a do Babu Bhagavan Dass, insigne teósofo bengalí, descubridor, tradutor e editor do Pranava-Vada, xoya da metafísica hindu, home que coñece a fondo toda a vella literatura e a vella filosofía do seu país, e que fixo longos estudos europeos—duas cousas das que ben poucos membros da S. T. se poden gabar.
Bhagavan Dass pertencia á sociedade relixosa Arya Samaj, fundada pol-o Swami Dayanand Sarasvati, pol-o tempo en que H. P. Blavatsky andava pol-a India, e descubriu que tódal-as esencias do vello Direito Aryo—as estu dadas por Fustel de Coulanges no seu libro imortal La Cité antique—estaban recollidas e sistematizadas com' en ningures, no Manava Dharma Shastra (Código do Manú) e que as institucións europeias non son mais que dexeneracións d' aquil vello Direito Aryo; do que sacou en limpo que a organización esencial da Sociedade hindu é moi superior á organización da Sociedade europeia, polo que a rexeneración da India non está nas importacións inglesas, senón na volta ás fontes limpas da tradición arya, tal e com' están no Código do Manú, e noutros vellos libros, que na época romántica xa asom braran á Europa inteira. Ideia logo confirmada pol-a proposición do hoxe gran xefe do Nazonalismo indo, o ilustre Gandhi: «Fora á civilización occidental».
Coestas ideas, que son as xustas, non podía naturalmente Bhagavan Dass ver con bós ollos os procedementos de Mrs. Annie Besant, e o impersoalismo relixoso dos Arya Samaj, non podía ademetil-o culto persoal da Orde da Estrela d' Oriente. E Bhagavan Dass, cos seus partidarios, arredouse tamén da S. T.
IV
O culto eisaxerado qu' os afiliados á Sociedade Teosófica renden ó seu Mestre H. P. Blavatsky fai que moita xente pense qu' esta señora foi a única reveladora da Cencia Oculta no Occidente, coma se non houbera no mundo mais escola teosófica qu' a que d'ela se derivou.
https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/55/55f1/55f154c0-9e47-415d-aa1b-d8459060fe7d/11571627.xml
NOS
qu’ agora pinta; mail-a paisaxe dormentou moito tempo na sua y-alma, enantes de que se fixera pintor. Sen dúbida qu'il amaba a Terra Nal, mais co-ise amor que se non deprocata un d' il nos pirmeiros anos, arrolado un no seu colo, deixándose levar n-il. Ate fará uns once ou doce anos, non emprincipion a pintar.
O Imeldo emprincipiou a pintar de seu, asi da noite pr'á mañá, espontaneamente, sen que lle deprendera ninguén. O Imeldo, com’ o Castelao, coma a mór parte dos artistas e dos escrito res galegos, é un autodidacto. Deprendeu coa Natureza. Un día, do celeiro do subccecente, tédal-as impresiés qu’ a paisaxe fora acumulando nil dende qu’ andaba no colo, principaron a sair transformadas en potencia de realizacién artisteca, os ollos viron, a mau foise afacendo, e o Imeldo foi pintor.
Pintor d'unha gran fecundidade. O Imeldo ten na sua casa do Ferrol un fayado ond' hai centos de pequenos apuntes e de cartós móres cheos de paisaxes, d’ anacos de paisaxe, de detalles mindos d' arbres, de penedos, d'augas e de nubens qu'il vai anotando curiosamente, con amor á natureza, e mais ó sen ofisio, estudando con molto tino, con moita pacencía.
Imeldo Corral é un home calado, un pouco metido en sí, qu’ aparenta pouco as sues impreaids, porque dominase moito, c'un fondo d' humor e ainda de franca alegría silenz: Discurre sempre d' un xeito asisado e serio. No vestido, conserva un pouco do antigo tipo d' artista, mals nin ten finximentos, nin rarezas; pinta e, é com' os mais.
Ama a natureza cecais un pouco mais qu'en xelto de pintor: ll colle por asunto un couce d'un pino cortado, un tronco seco, un penedo, e trátao co mesmo coidado e o mesmo qu'unha paisaxe grande, porqu' il sabe vel-o grande que é o pequeno. E esta manelra de proceder, é a millor proba do seu fondo sentido da paisaxe. Se cadra, vese mais o paisaxista n-estas cousiñas que nas grandes, qu’ houberan chamado a atención a calquera, namentras que pra éstas compre tel-o gosto especial étriqué, menu, que é o que fai ó verdadeiro paisaxista.
O Imeldo trata a paisaxe galega en impresionista. Il busca os matices delicados e infinitos da nosa paisaxe dividindo os tons, pondo unhas ond' as outras as cores puras, ou apenas misturadas. misturadas moitas veces no lenzo ou no cartón, en pinceladas pequenas, coa típica análisi impresionista, carregando moltas vezes a pintura ate dar a algunhas partes moito groso, un relevo coma de mapa hipsométrico. Ten unha paleta limpa e brilante de coorista ledo, d' efectos verdadeiros e sinxelos. Vese n-il dende logo o pintor doado e capaz.
A obra
Dos cadros derradeiros d' Imeldo Corral, os qu' agora espuxo n-Ourense e mais en Santiago. ímos falar agora.
Un d' iles temos que por aparte de todos, por que non ten case relación c' os outros, repersentando unha maneira de concebil-a paisaxe, ó noso modo de ver, intelramente distinta da de tódol-os outros. Titúlase: A Tarde. É un cadro que, sendo paisaxe verdá, parece composto, y-estando tratado case com'os outros, parece lambido. É d'un gosto de sentimentalismo século XIX, com’ un cromo,
As corredoiras. Elqui, ó noso modo de ver chega Imeldo Corral ó cumio en sentimento, en espresión, ainda en procedemento. Vimos trés; d'unha, Onte choveu eiquí; outra é a que chama Corredoira da Revolta, c' un máxico efeito de sol d'unha gran beleza, somentes superada pol-a impresión de terra mollada e de misterio da enantes citada; e por fin outra n-un apuntiño que mereceu as preferencias d' Asorey.
Os Eucaliptos do Pazo, é tamén un fermoso cadro. A elegante mancha escura dos eucaliptos, c'unha nota verde craro ó pé, no pirmeiro termo, destacándose no fondo da paisaxe, de tonalidás esvaídas, ten ademáis do que fala ó sentímento, un grande valor decorativo,
Un cadro qu'ciquí gustou moito, foi o titulado Inverno: amieiros, dos que somentes se ven os troncos, á veira d' un regato n-un lameiro verde, c' un fondo escuro de montana. É un cadro mais acabadiño qu'os outros e de moita forza sentimental.
Onde se manifesta ben o procedemento, é en A tronada que pasa, pintado con pinceladas valentes, en manchas desfeitas, e un dos mellores cadros da coleicién,
Citaremos tamén a sinfonia de verdes de Neboeiro en Magalofes; Casas do lugar, belo cadro ond’ o eco non entra pra nada no efeito, xa qu'a terra chega ó outo do marco, c'un pino en pirmeiro termo; A tarde no val, da que dámol-a reprodución; a montana verde de Silencio; o ceo azul de Aldea de Mandiás, e aentonación marela de Sol d' Outono, en ceo e terra; e a lonxanía de Montañas.
Nas mariñas, aínda non chegou Imeldo Corral á maestranza nin á riqueza que nas paisaxes. Mais emporiso ten efectos verdadeiramente dinos de nota, cousas tan valentes coma Espuma nas rocas e As torres do mar, qu' amostran ben do qu'é capaz iste pintor. Reproducimos.
https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/55/55f1/55f154c0-9e47-415d-aa1b-d8459060fe7d/115716211.xml
O TEÓSOFO ALEMÁN RUDOLF STEINER
PRA LOIS PÉREZ CARBALLA
A primeira cousa que teño que faguer, antes d' entrar n-iste estudo, é xustificalo, dárvol-a razón e os motivos de porque o fixen, e mais de porque xusguei comenente de vol-o dar a coñecer. Porque, si coma dí o outro, o saber non ocupa lugar, tamén é certo que compre estabrecermos un orde de preferencia nos asuntos que s' han tratar, e mais n-un boletín coma NOS, onde tódol-os esforzos parece qu' han concurrir a un fin específico de cultura galega.
E coma cada un está ó qu' está, non quita qu' haxa quen diga que porque m' en meto n-estas enfonduras, cand' o meu traballo é outro; e aínda coma iso da teosofía ten tantos inimigos, poidera ser que dixeran qu' eu co-elo iba nocer á nosa cultura, metendo nos miolos das xentes vagos ensonos e cousas supersticiosas.
Mais acontece, pirmeiramentes, qu' istes ensonos da teosofía, non son cousa nova qu' eu veña traguel agora, senon que xa están metidos e ben metidos, nos miolos de moitos galegos, e precisamente de galegos das vilas, e aínda as máis das veces, dos máis leídos e escribidos; segundamentes, que no curso d' iste traballo veredes com' istes ensonos e cousas supersticiosas, son tomadas en moita consideración—polo menos especitativa—nos medios máis cultos d' Europa e América. E terceiramentes, aínda poidera ser qu' iste meu traballo servira pr' encamiñal-os inquéritos dos qu' en Galiza picaron n-ise cebo da teosofía e do ocultismo, e mais, se cadra, pra lles amostral-os errados vieiros pol-os que moitos andan metidos, sobre todo si conseguira atraguel-a atención d'iles car' a certa.
Porqu' acontece que cáxeque tódol-os qu' en Galiza adican atención a istes estudos, sigan mais ou menos as doutrinas das escolas menos serias e que mais adoitan empregal-a parolereira verbosidade dos que pradican na feira pra vender específicos. Recibiron ús estas doutrinas dos libros e boletís teosóficos ou espiritistas qu' andan por Hespaña adiante, mais tamén hai outros moitos dos que a maor parte das veces non se sabe, qu' as deprenderon na América, ond' esta literatura, e precisamente a mais farragosa e insustancial, anda os montós.
Hai moitos que marchan da aldea pra América, onde deprenden a se bulraren das bruxas, dos meigallos e dos desconxuros, e a creeren nos espíritos. E volven, e xúntanse cos veciños arredor da mesa parlante. Logo recollen tamén as suxerencias d' un ridículo sincretismo relixoso qu' anda por aquelas terras, e din cousas coma a qu' un de Barbantes lle dixo a un dos redaitores d' iste boletín: —«En fixen a miña cultura, leendo alternativamente a Xesús, a Schopenhauer e a Allan Kardec».
N-unha visita que fixen á Cruña e ó Ferrol, fai pouco, quedel asombrado dos progresos qu' elí fixeran a teosofía e o espiritismo. Faláronme dos misterios do Pico Sagro e de moitas cousas mals. O Grupo teosófico Marco Aurelio de Pontevedra é xa unha cousa antiga. Arestora, poda que xa teñan constituído algún na Cruña. Finalmente, non fai moitos meses qu' andiven en metido n-unha media polémica en col do culto da Vaca Astral na Galiza.
https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/55/55f1/55f154c0-9e47-415d-aa1b-d8459060fe7d/115716231.xml
NOS
Abente: «A costureira», de N. García Pereira; «O ollo de vidro», de Castelao; «A y-alma de Mingos», de Francisca Herrera Garrido.
Poéticas: «Vento mareiro», de Cabanillas; «Abrente», de Taibo.
Doutrinas: «Doutrina nazonalista», de Ramón Villar Ponte; «Gramática Galega», de M. Lugris Freire.
N' este mesmo ano nasceron tres novas publicacións: «Céltiga» do Ferrol, «Rexurdimento» de Betanzos e «Alborada» de Pontevedra, que publicou O Cabaleiro do San Graal de Cabanillas, Camiñantes de Lousada Diéguez e Maliaxe d' Amado Carballo, e mais un belo número do Día de Galiza.
En Pontevedra houbo un concurso literario exclusivamente d' obras en galego, onde foi premiado o noso colaborador Fermín Bouza Brey.
E ademais en La Zarpa, d' Ourens e n' outros moitos boletíns de Galiza e das Américas, especialmente Correo de Galicia de Buenos Aires, publicáronse numerosos artigos na nosa lingua, sin contarmol-as follas das Delegacións da I. N. G.
Aparte as conferencias en galego que no longo do ano foron dadas en diferentes cibdades da Terra.
Estreáronse obras teatrais de A. Cotarelo Valledor, L. Carré e Manoel Vidal, e repetironse con éxito outras de Lugris, San Luis, E. Carré, Lameiro e outros.
CASTRO GIL
O eminente augafortista galego tivo un novo triunfo, ganando o premio de grabado do Círculo de Bellas Artes de Madrid.
Logo hemos dar en NÓS un estudo en col da obra d' este grande artista que tan ben sentada ten xa a sua sona, e tamén hemos dar augafortes orixinais suas.
CONTEMPORÂNEA,
Núm. 5 Lisboa
Moi boa.
Artigos e traballos de Celestino Soares, Eugénio de Castro, Aquilino Ribeiro, Maria de Carvalho, Beatriz Delgado, Carlos Babo, Augusto Ferreira Gomes, Rogelio Buendía, Castelo de Moraes, Fortunato Velez, Francisco de Lacerda, Artur Portela, Luis Moita.
Deseños e viñetas de Manoel Jardim, Mily Possoz, Almada, e Stuart Carbalhais.
Reproduccións de Vasquez Dinz e Juan Cristobal.
Anuncia un número de Nadal.
Hai que se decatar ben que Contemporânea é unha:
«Revista feita expressamente pra gente civilizada».
«Revista feita expressamente para civilizar gentes».
Polo tanto convén calar.
A TERRA, Córdoba (República Arxentina) outono 1922
Número dedicado a Concepción Arenal, co gallo de ter dado o Concello Municipal de Córdoba o nome da ilustre escritora a unha praza d'aquela vila, o que logo foi deixado sen efecto... Trai interesantes traballos de Francisco Mañach, María del Pilar Contreras, S. Lara Carrilho, Roque Coll, Fray Genaro de Artavia, Luis J. González de Castro, Justo López de Gomara, Carlos Malagarriga, Juan Rodríguez Elías, Fernández Florez, Juan Deza, Emiliano Balas, Manuel Novoa, Lisardo Barreiro, Manuel Rojo, Manuel Fernández González, Francisco Sánchez García, Sarah Lorenzana e P. Míguez.
EL AMERICANISMO ESPAÑOL E LAS NAVEGACIONES OCEÁNICAS Y LA CIVILIZACIÓN PENINSULAR PERSONIFICADA EN MAGALLANES por o MARQUÉS DE FIGUEROA
Son dúas conferencias do noso ilustre colaborador, a primeira inaugurando a serie organizada pola Casa de América de Barcelona, cando a Feira de Mostras, e a segunda no II Congreso de Historia e Xeografía, na Cámara de Comercio de Sevilla. A primeira é un perfecto estudo do espírito verdadeiro do hispano-americanismo, e o verdadeiro punto de vista do problema.
A segunda é unha evocación histórica das navegacións españolas e portuguesas, as que seguindo a idea d'Oliveira Martins d' unha civilización ibérica, que persoifica na figura de Fernando de Magalhães, vai sinalando as mutuas colaboracións de homes dos dous pobos nas navegacións respectivas. Por certo que cita os feitos de galegos ilustres que coma Sebastián do Campo e Xan de Novoa, seguiron cos españoles as rutas de Occidente, ou ben as do Oriente cos portugueses.
Temos recibido tamén outras publicacións da Unión Ibero-Americana, coma son conferencias dos Sres. Blanco Sánchez, Barcia, Altamira, Dominici, Pleguezuelo, e o número da Festa da Raza da revista Unión Ibero Americana, número ben cheo de reseñas e traballos.
https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/55/55f1/55f154c0-9e47-415d-aa1b-d8459060fe7d/115716229.xml
ARCHIVO FILOLÓXICO E ETNOGRÁFICO DE GALIZA
C. IV. Conto das mil mentiras
{RECOLLIDO POR MANUEL GALLEGO SEARA, MESTRE NAZONAL, EN LAYOSA, NA PARTE DE SARRIA, PROVINCIA DE LUGO).
Si me poño a discurrir—discurro cen mil mentiras—que polo mar andan as lebres—e polo monte as anguías. Funm' a casa do venteiro—pedinlle de merendar—(y-encontreina ben cerrada)—y-o venteiro está parido—y-a venteira vai (na arada) arar.
Andava na arada, e vinéronme buscar, pró bautizo de meu abuelo. Cólgome os bols na aguillada, e botel o xugo a andar, cheguei a casa e colgueinos nunha estaca, y-o xugo púxeno no pesebre e boteille un bó brazado d' erba.
Subin á cuciña y-encontrei sete potes de boca abaixo y-outros tantos cos pés arriba, y-onha cuciñeira facendo de comer a puños d' auga.
Estabamos na mesa, e díxom'o compadre:—Vamos ver o seu colmenar; fomos e puñémonos a contar as colmeas e nunca as pudemos dar contadas; pero logo dixome:—compadre, vamos contar as abellas? E démolas contadas, solo nos faltaba a abella maestra, e fómola buscar, y-encontrámola n-un monte, e catorce (sete) lobos comendo n-ela, y-ainda lle faltaba por comer o cuarto d' atrás; pregúntame o compadre en que abiamos de botar o mel que tiña. Botei a mau á cabeza, saquel un piollo e sacámoslle o pelexo, botamos n-il sete canados de mel, y-ainda quedou un pouco; non tiñamos conque o atar, saquel un pelo da cabeza, démosile catro dobleces e chegou e sobrou. Traía o pelexo ó carrelo, y-onha ave rapiña veume a picar n-il, botelme tras d' ela y-apousóuseme n-un pino; empecei a presas de terra, hasta que tiña aló doce fanegas de terra: vendo elí tan boa terra, fun sembrar sandías, cabazas e melós; cando estaban maduras as sandías, quixen comer unha, claveille a navalla e marchoume polo burato que fixo, mirei, e vin un home c'un lazo á cintura e preguntoume:—E vosté que fai ahi?—buscando unha navalla—vaille boa! que ll' ai catorce anos.
(COMUNICADO POR A. N. B.)
O que dín as galiñas o cantare:
O galo:—Aaaahí veeen oo Obispo!
Os pitos:—Triste de nós, triste de nós...
A pita:—Botalo fora, botalo fora!
A cabra cando pare, di:—Non hei volver éla, non hel volver éla...
E asi qu' acabou de parir, di:—Inda veremos, inda veremos.
ADEVINANZAS
(Recollidas por X. Núñez Búa, en Tenorio (Pontevedra), con variantes das publicadas cos números 12 e 32. Véxans' os números 1 e 8 d' esta bolatina).
69 Unha arquinha de bon parecer que n' hai carpinteiro qu' a seipa faguer.
A soz.
70 Antre dúas paredes verdes hai unha frol colorada que se pode presentare diante do rei de Granada.
A sandía.
71 Antre dúas paredes brancas hai unha frol amarela que se pode presentare diante do rei de Castela...
O ovo.
(1) Temos outra versión d' iste conto das mil mentiras, que publicaremos no sen día. Outra publicoun D. Marcial Valladares, no tomo IV da Biblioteca de las tradiciones populares españolas (Sevilla, 1844), que dirixía o Sr. Machado. Esta versión está en verso, e coincide cos que publicamos no caso de colgar os bols na aguillada, o mais o episodio das abellas. A versión que publicamos tamén principia en verso. As voces que poños entre paréntese, están emendadas na transcrición que nos den o Sr. Gallego, e anotámonlas coma variantes.
https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/55/55f1/55f154c0-9e47-415d-aa1b-d8459060fe7d/115716220.xml
14
APORTAZÓN DE GALIZA Á I-ALMA CÉLTIGA
A muiñeira nasceu entre os toxos, nos montes; a muiñeira é danza de montaña. As danzas dos montes acostuman a ser paseniñas, repousadas, calmas, namentras as dos vals son axitadas, ferventes, tolas. Repousada e calma éo a muiñeira en grado forte. ¿Como entre os montes, onde a natureza doise de outura e de vértigo e puxanza, o baile é afincado e mais crásico?
Temos eiquí un caso craro e perciso de arte que reauciona contra o medio. Taine, tamborileiro maor da teoría do arte produto do medio, tomando ó pe da letra a Montesquieu, no soubo ver que en moitas ocasións un arte se orixina como reaucién contra il, o que, craro está, non quer decir que non sexa por il influído. Rielle e sobre todo Worringer, de quen agora se van a traducir ó castelán suas obras, mostraron casos enxebres. Wovringen insiste sobre o siguente: Exipto é terra chan e de amprias pranicies. Carón do ollo exipcio ábrense longos e imáns hourizontes. Pois ben, nos tempos exipcios a multiplicación de columnas e caranterística. En medio dos hourizontes amprios o arte fabrica un hourizonte estreito. O tempo exipcio padece de fobia ó espacio valeiro.
Casos semellantes temos no arte noso. Un d'iles é a lírica irruptara, forte, ofensiva, latigante nacida n'un medio de dozura, de resiñación que presenta sempre os hombreiros encolleitos. Outro caso, mais palpabel inda, é iste que denantes señalamos, da muiñeira, grandiosa aportazón do pobo galego ó crasicismo propio da i-alma céltiga.
https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/55/55f1/55f154c0-9e47-415d-aa1b-d8459060fe7d/115716234.xml
XASTRERIA
FREIRE HUICI & C.ª
S. en C.
Real, 7 e 9, 1.º — A CRUÑA
MANUEL PEÑA REY
ESPECIALISTA EN PARTOS E DOENZAS PROPEAS DA MULLER
Deixou de pertenecer dend'o mes de Xunio ó Sanatorio Quirúrxico d'Ourense e continúa na sua clínica na calle de Luis Espada 23-2.º onde recibe a consulta e fai esporacións c'os RAYOS X
APARATOS Y DISCOS
RELOXERÍA
Gramophone
Miguel Calviño
OURENSE
BANCO DE VIGO
FUNDADO EN 1900
CASA CENTRAL VIGO.—Sucursales e axencias en OURENSE, PONTEVERRA, SANTIAGO, VILLAGARCÍA, MONFORTE BOIRA, BARCO DE VALDEORRAS, CARBALLIÑO, CELANOVA, CANTADA, LA ESTRADA, MARÍN, RIBADAVIA, VERÍN
Tén Axentes e Corresponsaes no Reino yo Estranxeiro, especialmente nas Améreas
Realiza toda cras d'operacións de Banca e Bolsa en xeneral. Ademite contas correntes e depósitos pol-os que abona os intreses siguentes:
CONTAS CORRENTES á vista. 2 %
DEPOSITOS a 1 mes prazo. 2 1/2 %
a 3 meses. 3 %
a 6 meses. 3 1/2 %
a 12 meses. 4 %
En CAIXA DE AFORROS deica 10.000 ptas. 3 1/2 %
https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/55/55f1/55f154c0-9e47-415d-aa1b-d8459060fe7d/115716233.xml
AVISO
Os anunciantes de NÓS terán direito a un anuncio gratis no boletín RE-XURDIMENTO, órgao da I. N. G. que s' espalla ás presas e gratuitamente por todal-as sociedades e lugares pú- bricos de Galiza e ond' haxa colonias galegas.
AGRICULTORES
ESTERCADE CON
NITRATO
DE CHILE
AXENCIA REXIONAL EN VIGO:
Ernesto Cádiz Vargas
AVENIDA MONTERO RÍOS, 14
DELEGACIÓN EN MADRID:
Juan Gavilán
ALMIRANTE, 19
https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/55/55f1/55f154c0-9e47-415d-aa1b-d8459060fe7d/115716235.xml
AUGAS MINERO-MEDICINÁS, BICARBONATO-SÓDICAS
MONDARIZ
https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/55/55f1/55f154c0-9e47-415d-aa1b-d8459060fe7d/115716236.xml
F. Román e Saco
DROGUERÍA
E FARMACIA
Pereira, 19
Teléfono, 28
OURENSE
SOBRINOS DE JOSÉ PASTOR
BANQUEIROS
A CORUÑA - VIGO - LUGO - OURENSE
REALIZAN TODA CRAS D' OPERACIOS DE BANCA E CAMBIO
ARNOYA FINO
siñifica o másimum da "delicadeza, entr' os viños do Riveiro: sabe hón, entona o corpo, da a cara y-está presentado con esmero.
Bodegas da Viuda e fillos de Xoan Fuentes
OURENSE
https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/55/55f1/55f154c0-9e47-415d-aa1b-d8459060fe7d/115716230.xml
NOS
(RECOLLIDAS POR A. N. B.)
72 Unha velliña moi arrugadiña
c' unha tranquiña no cú.
Pasa é,
y-adiviña, burro, o que é.
A UVA PASA.
73 Al pempín,
ruín cabaleiro,
pégalle a risa
e solta o diñeiro.
O OURIZO COA CASTAÑA.
(Véxase n.º 24)
74 No monte nace,
no monte se cria,
chega á casa
e rifa co-a tía.
O CARRASCO.
(RECOLLIDAS NO VAL MIÑOR POR X. RODRÍGUEZ DE VICENTE).
75 Pra qu' eu beile
pónem' a capa
porque sen capa
non podo beilar;
e pra qu' eu belle.
tiram' a capa
porque con capa
non podo beilar.
O TROMPO DOS NENOS.
76 No médeo do mar estou;
non son de Deus nin do mundo,
nin do inferno profundo,
y-en todos lados estou.
O A (LETRA)
77 Qu' é aquelo que vai á praza,
e da praza vai pr' á casa,
e baila com' unha rapaza?
A PENEIRA.
OS HOMES, OS FEITOS, AS VERBAS
LEONARDO COIMBRA
Foi nomeado Ministro d' Istrución Pública da República Portuguesa.
NÓS, que ten a honra de contar ant' os seus colaboradores ó eminente escritor e filósofo, a quen profesámol-a mais profunda admiración e amizade, fai notar iste feito coa mais grande lealdade.
Leonardo Coimbra é ben merecente d' ocupar ise posto relevante, no que xa estivo, e dend' o que rendeu e ha render á Nazón irmá os mais estimabres servizos, pois ha saber impór ó ensino e a cultura portuguesa o nobre cuño do seu pensar de cote erguento e fecundo.
Leonardo Coimbra é ademais d' un home d' outra mentalidade, un home de gran curazón e un gran patriota; ten demostrado tamén o grande amor que sinte pol-a Galiza, irmá de Portugal.
NÓS celebra a sua elevaçom ó Ministerio xuntamente por Portugal e por Galiza.
EXPOSICIÓN IMELDO CORRAL N-OURENSE
Gustou muito e non quedou ninguém que non
fose a vela. Mercaron cadros a Sra. Condesa do Valle d'Oselle, Asorey, D. Modesto Varela Sotelo Valledor, D. Modesto F. Román, Dr. Parada Justel, D. Emilio Vázquez Pardo, D. Ramón Villot, Francisco Luis Bernárdez, etc.
A Diputación Provincial, a proposta do señor Varela Sotelo, adquiriu tamén dous cadros do ilustre paisaxista.
A LINGOA GALEGA
NO ANO 1922
O ano 1922, culo balance compre faguer agora, foi frouitífero pr' a nosa lingua. N' il, coma en ningures, puido probarse a renacenza do gallego.
Pubricáronse as seguintes obras:
Teatres: «Alén», de Xaime Quintanilla; «Mal de moitos», «Trato a cegas», «O manciñeiro» é «Axúdate», de Euxenio Charlón e Sánchez Hermida (en dous volumes); «O Trebón», de Armando Cotarelo e Valledor.
Literarias: «Saudade», de Xaime Quintanilla; «Os catro cisnes brancos», leenda celta traducida do inglés, por F. Barreiro; «Almas mortas», de A. Villar Ponte; «O novo xuez», de G. López.
https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/55/55f1/55f154c0-9e47-415d-aa1b-d8459060fe7d/115716223.xml
OS CACIQUES (aguafuerte) por Carlos Gil
https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/55/55f1/55f154c0-9e47-415d-aa1b-d8459060fe7d/11571621.xml
https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/55/55f1/55f154c0-9e47-415d-aa1b-d8459060fe7d/115716212.xml
Borrador OCR local de apoyo. Úsalo solo como pista débil cuando la imagen sea ambigua; si contradice claramente la imagen, prioriza la imagen:
8
Todo isto ven a probal-a oportunidade d' iste traballo meu, que quer contribuir a enrequentar un aspeuto intresante da moderna cultura galega. Outro día, tratarei de revelar un pouco do que de verdadeiro ocultismo hai na nosa antiga tradicion enxebre.
II
Rudolf Steiner é unha das mais grandes, das mais ilustres figuras do mundo teosófico. Difrénciase da maor parte dos doutrinarios das difrentes sectas teosóficas, en que é un home de forte e grande cultura, de sólida preparación, un verdadeiro filósofo, un home coñecido no mundo culto pol-os seus estudos d' outra clas, un home que non precisaría da teosofia pr’ adequerir sona e celebridade. Veleiqui a razón de qu'eu vol-o queira presentar, coma unha seria persoalidade centifeca, en contraste c' outros mestres ademitidos correntemente pol-os Leos0listas.
Os mais dos d’ eiquí, pertencen, ou pol-o menos siguen as doutriñas da Sociedade Teosófica, fundada en 1875 en Nova York, por Helena Petrowna Blavatsky, nobre dona rusa, o coronel americano Henry Steel Olcott, e o escritor irlandés William Quam Judge. Os fundadores d' esta Sociedade pretenden poseel-as claves da revelación teosófica oriental, recollida dos Yogis da Indía e mals dos Lamas do Tíbet.
Ora, son moitos a dubidaren de que a fundadora Helena Petrowna Blavatsky estivera de certo no Tibet; o que parece comprobado é que tal señora non coñecía mals língoa oriental qu' o árabe, e efeitivamente, cando fai citas da literatura India, non son dos téstos orixinás, senon das versiós de Colebrooke e d' outros sabios oucidentás. Digo isto pol-o que toca á autenticidade das fontes orientás das qu' os pirmeiros teosofistas da escola sacaron as suas interpretaciós. Craro qu’ hoxe ten a Sociedade Teosófica pundits e eruditos indos qu'a poden sacar d'un compromiso. Non me vou referir agora ó famoso informe do Dr. Hodgson, nin ó asunto de si o Buddkismo esotérico e a Dowtrina Segreda son plaxiadas de certos autores oucidentás. En todo caso, as obras de H. P. Blavatsky manifiestan unha erudición tremenda en cencia, filosofía, estoria, mitoloxía, leenda, folk-lore. relixds comparadas, algo de cábala e hermetismo, e moito de tradición masónicas.
Pouco despois da morte da fundadora, houbo un cisma na Sociedade Teosófica: ús fóronse co coronel Oleott e outros con William Q. Judge. Os segundos, dirixidos hoxe por Miss Katherine Tingley, teñen o seu centro en Point Loma (Cali-
NOS
fornia, E. U. de América), un estabrecimento xúrdio, c' unha chea d' edificios de gusto dudoso, postos n-un precioso parque. Non coñezo ben o desenvolvemento d' esta sociedade. Sei que pra nós ten de simpático o acollemento que fui das leendas céltigas, que teñen ispirado belos cadros a un dos adentos, o pintor prerrafaelita Machell.
A outra sociedade ten o seu centro en Adyar (Madris. India ingresa) e tén 6 seu frente a Mrs. Annie Besant, antiga oradora de Fabían Society, e redaitora da revista que dirixía o famoso William Stead. A ésta foi á que pertence algún tempo Rudolf Steiner, que fol xefe da Seición Alemana da mesma.
Mrs. Besant imprimiu á doutriña da Sociedade Teosótica un tinte ben marcado de pletismo protestante e de trasnoltado hamanitarismo masénico. Ben se coñece que, coma dixo Salomón Reinach no seu Orpheus:
https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/55/55f1/55f154c0-9e47-415d-aa1b-d8459060fe7d/115716227.xml
NÓS
olvido e por iso hai qu’enseñalos de novo coma se foran nenos; e iles mesmos negan ter sabido outrora aquelo que ll’enseñan. Saber non é pol-o tanto lembrar.
Ademais sempre que lembramos, decimos: isto tiñao esquecido, agora lémbrome qu’ así pasou. S’esto acontecese á y-alma que só lembrara, o neno diría o ser ensinado: eu xa sabía isto, agora lémbrome. Agora ben que neno é o que dí isto? Ademais s’a y-alma sabía enantes de se xuntar co corpo despois será ela a que sabe non o home. Mais, non é asurdo dicir qu’a y-alma sabe?
Pol-o derradeiro fagámol-o asunto mais eraro pois a cuestión versa sobr’o nome. Ou saber e lembrar sinifican igual ou non. Igual non, posto que non usamos indifrentemente unha verba por outra. Eu non dúbido que tamén os cás lembran, pois non hal moito pegueille a un
(Seguirá)
SEICION ARQUEOLOXICA
INTENTO DE CATALOGACION DOS CASTROS GALEGOS
Qu’os castros galegos, a pesar de contar c’unha abundante bibliografía, non están ainda ben estudados demonstra-o o feito, de que na hora presente, non se sepa nin o seu númaro nin a época apronsimada da sua construción, nin o ouxeto pra que foron erguidos, nin moito menos cal pudo ser o pobo qu’os ergueu.
Pra o señor Ballesteros os castros son da época do bronce; pra o señor Bosch Gimpera perteñecen o posthallstattico español. Pra us son simpres refuxios ou lugares de culto; pra outros especies de castelos dos xefes dos clans ou verdadeiras poboacións fortificadas. Os celtistas din que foron edificados pol-os celtas; os non celtistas que foron os bascos, os ligures ou os iberos quen os ergueron, e ninguén da d’unha maneira segura un dato certo de cronoloxía ou d’etnoloxía.
Y-esta lamentabre confusión nace de qu’os esforzos xenerosos e intelixentes dos arqueólogos que de castros se teñen ocupado, tropezaron sempre co a falta d’estudios directos e suficientemente numerosos pra poder formar un xuicio seguro.
Craro está que pra remediar iste estado de cousas, o ideal sería emprender a escavación sistemática do mor númaro posibre de castros, pero é ista unha labor qu-a mais de precisar diñeiro d’abondo e tempo de largo, hase d’enredar o día que s’emprenda en tódalas dificultades qu’a codicia y-a iñoranza podan atravesar ó seu paso.
Asi é que deixando pr’os que tras de nós veñan tal tarefa, imos precurar facilitarlles o camiño no posibre, intentando n-ista revista a formación d’un catálogo de castros ga onde unha vez terminado, podase alcontrar o númaro esauto dos agora existentes, a sua situación, mensuras, xelto das defensas, forma, etc. E a mais d’elo unha referencia relativa a restos d’edificacións qu’afroren na terra, ouxetos que n-iles se teñan atopado, ben por causas fortuitas com’a consecuencia da busca de tesouros, tantas veces prauticada pol-os nosos paisanos, precurando, naturalmente, unha rigurosa comprobación d’istes últimos estremos.
E como semellantes traballos é a causa do gran númaro de castros existentes, moi superior ás nosas forzas, diriximos dend’aiqui un rogo a todos aquiles, que com’ os señores Maciñeira, Arias Sanjurjo, Castillo López, e Amor Meilán teñen ben demostrada a sua competen
https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/55/55f1/55f154c0-9e47-415d-aa1b-d8459060fe7d/115716228.xml
cia nista cras d' estudios, pra que presten o concurso do sen saber e da sua esperencia a ista obra, ó noso xuicio, tan necesaria pra un bó coñecemento da Galizia preromana.
Núm. 1.—CASTRO DE BERREDO
Situación.—Na parroquia de Berredo, auntamento da Bola, provincia d' Ourense. Está colocado no cume aplanado d' un monte que, amais de dominar toda a veiga de Celanova, pecha un dos pasos, o mais antigamente usado, que poñen en comunicación o val da Arnoya co-a comarca limia.
Forma e mensuras.—De forma elíutica e collendo a superficie a llana cima do monte. Mide no eixe moor 100 metros, e no pequeno 80 metros.
Defensas.—Un muro de metro e meio d' ancho feito de cachote e aproveitando todo o posíbel as rocas do monte que en moitos sitios ainda poden servir hoxe d' excelente parapeto. O muro está destruído e non queda d' il mais qu' o cimento que en algúns lados chega a desaparecer.
Observacións.—No recinto do castro aparecen moitas pedras labradas, que polo-o sitio que ocupan nas partes mais altas do monte non parecen pertencer os muros de defensa e si a algunha edificación da cal encontraríanse seguramente vestixios si se fixeran escavacións. Na parte do nacente vense como si foran vestixios de dúas especies de plataformas e restos de dous muros que puderan servir pra conter as terras. Pero todo tan pouco claro que no nos atrevemos a formular ningún xuicio.
Núm. 2.—CASTRO DE CASTROMAO
Situación.—Na parroquia de Castromao, aun tamento de Vilanova, provincia d' Ourense. Está colocado na parte superior d' un outeiro que domina unha gran estensión do val da Arnoya.
Forma e mensuras.—De forma elíutica e collendo dende meia ladeira pra riba o outeiro de referencia. Conserva hastra o remate que foi allanado intencionadamente a pendiente natural que non é moi pronunciada. Mide d' eixe moor 150 metros, e de eixe pequeno 130 metros.
Defensas.—Están constituídas únicamente por un corte do terreo de vinte metros d' outura sobre do cal deben sobresair en forma de parapeto unha muralla de metro e meio d' ancha, e feita de cachote pepueno qu' ainda aparece a fror de terra n- algús sitios. Esta muralla debía arrincar seguramente do pe mesmo do corte do terreo a que denantes fixemos referencia, servindo a maneira de muro de contención.
Observacións.—En toda a área do castro apa recen, anque non moi bastas, pedras labradas toscamente que deberon de pertencer á muralla, pois non podemos ouservar o menor siñal d' edificacións no interior do recinto fortificado. Na parte do Nacente nótase unha pequena depresión que cicais sea resto d' un antigo pozo.
Bibliografía.—Iste castro foi visitado por don Anxel do Castillo e non sabemos si pubricou algo sobre d' il.
O artigo titulado O PINTOR IMELDO CORRAL debera ir ilustrado con catro reproduciós de cadros do ilustre paisaxista. Mais non tendo chegado a tempo os fotograbados, tivemos que deixalos pra dalos mais adiante fora de testo.
https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/55/55f1/55f154c0-9e47-415d-aa1b-d8459060fe7d/11571623.xml
MANUEL SEOANE
AXENCIA DE FERROCARRILES
Ponte Mayor - OURENSE
MADEIRAS LABRADAS DE TODAS CLASES :: MÉRCANSE APEAS PRA MINAS
SERANTES E COMPAÑÍA
FARIÑAS E COLONIÁS
Ponte Mayor y-Ourense
XULIO GARCÍA PÉREZ
MÉDECO CIRUXANO
Goberna toda clase de ósos partidos e desgobernados e fai operaceos quirúrjicas
Vota o RAYO X
TELÉFANO 324
SANATORIO QUIRURXICO D'OURENSE
DIRIXIDO POR
DON MANUEL POL PIÑEIRO
CO' A COPERANZA DOS DOUTORES
D. Francisco José Rionegro :: D. Manuel Bouzo Fernández
Iste estabrecemento está situado na carretera da Loma, e conta con un compreto gabinete de RAYOS X.
LÓPEZ E RUIZ
Depósito de madeiras de todas clases pra construcción e carpintaría en xeneral.
Telegramas o Telefosomas
LOPEZ RUIZ
AVENIDA DE BUENOS AIRES, 31
(Ó Indo do Asilo de Ancianos Desamparados)
TELÉFONO 198
OURENSE
Postes o travesas pra camiños de ferro :: Serraría mecánica e fabricación de toda clase de caixería.
https://biblioteca.galiciana.gal/gl/catalogo_imagenes/descargarAlto.do?path=1157162&posicion=24
https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/55/55f1/55f154c0-9e47-415d-aa1b-d8459060fe7d/115716210.xml
6
Sub-zona europeia pódense dividir n’istas variedades:
Tipos de cabelos loiros.
Tipos de cabelos rojos.
Tipos de cabelos castaños.
RAZA LOIRA
Os Tipos da Sub-zona mediterrán dividense d’iste jeito:
Tipos de cabelos mouros.
Tipos de cabelos mouros.
Tipos de cabelos mouros.
RAZA MORENA
III
Pol-os diámetros cefálicos, as Razas do Tipo branco dividense d’iste jeito:
Dolicocéfalos
Mesaticéfalos
Braquicéfalos
Os Dolicocéfalos europeus son grandes de talla, e de cabelos loiros ou rojos. (Ingleses, escandinavos, finlandeses). SÓ HAI UN GRUPO DOLICOCEFÁLICO DE TALLA PEQUENA E DE CABELOS «MOUROS»: ESE GRUPO FÓRMANO OS MEDITERRÂNEOS, os da Sub-zona paleártica inferior.
Os mesaticéfalos non teñen intrés pra iste estudo, posto que non hai mesaticéfalos na Europa.
Os braquicéfalos de Raza branca dividense en dous Grupos, atendendo à cor dos cabelos:
De cabelos mouros e talla pequena. (Lapós, Ligures).
De cabelos castaños e talla mediana. (Celtos-lavos).
OS ÚNICOS BRAQUICÉFALOS DE RAZA MORENA QUE HAI NA EUROPA NON SON DA SUB-ZONA EUROPEIA, POSTO QU’OS
NOS
LAPOS PERTENECEN Á ZONA ÁRTICA E OS LIGURES Á SUB-ZONA MEDITERRÂN. Pódese faguer, pois, o seguinte cadro:
Lapós . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
https://biblioteca.galiciana.gal/gl/catalogo_imagenes/descargarAlto.do?path=1157162&posicion=16
https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/55/55f1/55f154c0-9e47-415d-aa1b-d8459060fe7d/115716218.xml
12
O PAISAXE
Sen dúbida cando mellor palpamos que é a falla de concreción o síntoma mais característico do romantismo é o considerar o paisaxe. O paisaxe, non-o esquezamos, a descoberta do paisaxe, foi o gran invento romántico, a aportación dos románticos ó reino da sensibilidade. ¿E que é o que pol-o pronto, nos revela un paisaxe?
Situados ante o paisaxe o que denantes que nada notamos é a falla de límites. Un amigo nos acompaña n'un paseo. Súpetamente o amigo dinos: «Que fermoso paisaxe», nós, entón, ficamos indecisos c'un pouco de desorientación. ¿Qué paisaxe? perguntamos. Entón o amigo re-pricanos: «Iste», facendo coa-mau un percorrido, pondo fitos na terra, encadrando co índice, esga-
zando voluntariamente no inconcreto paisaxe un paisaxe concreto.
Sería argumento inocuo o de que ás veces iso mesmo nos contece carón das figuras. Ás veces, pro non sempre. Cabe ter, carón d'un unha figura isolada, soya; n-iste caso a pergunta non ten razón de ser. Mais no paisaxe a pergunta e indispensabre. A figura pode estar soya ou con outras, o paisaxe está sempre en multitú.
Sabemos, pois, que o pirmeiro que se nos dá, carón do paisaxe é non saber cal é, e ademais, que o oposto ó paisaxe, invento romántico, é a figura, invención crásica. Os puntos suspensivos, expresouse, son románticos sempre.
https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/55/55f1/55f154c0-9e47-415d-aa1b-d8459060fe7d/115716217.xml
A MUINEIRA DANZA CRÁSICA
Reivindicamos pra danza a corporeidá d'un arteantónomo impuxémoslte como pirmeira obriga a de se topar asi mesma, espallando, cos músculos contreitos, o que n-ela houbera das demais artes, dixemos, ó cabo, que a danza, ó xeito das cobras místicas, tén comenzo e remate sin sair da sua anelada lonxitude. Tratámola como á lírica, á arquitectura, á música.
Agora ben; cada sorte de arte tivo, sin perder sua personalidá por iso, desenrolo mellizo os outros. Cada vento estético abanou, a un tempo, a todos, por iso a danza tivo evoluzón idéntica á da lírica, á da arquitectura, a da música.
Unha danza específica, podrá ser situada n-un dos eidos estéticos onde as artes se pousaron sempre. A muíñeira, ademitirá a incursión no crasicismo on no romantismo. Pra nós é un dos mais enxebres eixemplos de crasicismo, pro, pra probalo, teremos denantes que fixar os conceitos do crásico e do romántico.
Canto mais s' afonda na historia do arte, mais se un convence de que esta sístole e diástole se repite invariabelmente a través do tempo.
A un momento crásico sigue outro romántico d' iste momento romántico é outro crásico heredero, inda qu'iste segundo romantismo non sexa como o denantes por razón da esprencia que o fai aporveitar os crásicos conquerimentos. E nada mais que crasicismo e romantismo hai. Quixo inventarse unha terceira fórmula, o barroquismo, pro, pra os estetas non superficies, o barroco será sempre a idade rapazil do romantismo.
Vexamos agora que é o que é o crásico. Moitas son as definições que do crasicismo se enxergan, moitos os distintos que se fixeron. Si hemos ser sinceros, recoñeceremos, qu'istes problemas non entregan os seus segredos integramente. Por iso cada definición apanha un cacho, mais non ó todo.
Cando Xan Paulo quere separar crasicismo de romantismo recurre a diferenças de intensidá: O crásico é o prástico, o romántico o vaporoso. Ó pronto isto casi nada nos di, ben ollado, non embargante, isto dinos moito. Oponse o prástico ó vaporoso, prástico ten pols, eiquí, un senso de concreción, de determinación.
https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/55/55f1/55f154c0-9e47-415d-aa1b-d8459060fe7d/11571626.xml
2
O granito e mais a y-auga, na terra; as nubens no ceo, caracterizan a nosa paisaxe, coma fai notar Otero Pedrayo, no seu fermoso traballo *En col da aldeia*, publicado n-estas páxinas. Da nosa paisaxe tense escrito xa moito: serle ciánica, matiz, tonalidades medias, os verdes, os azúes, os grises infinitos. É unha paisaxe pra pintala no inverno, coas luces apagadas dos seraos nubosos, e as brétemas nas lonxanías, e as rayolas de sol colando por entr’as nubens esfarrapadas. Pra pintala compren ollos afeitos a ollala dend’ o berce; compre moita homildeza e moito amor. Non somentes calidás téinicas, senon tamén calidás moraes. Primeiro sentila, sentila e amala no máis fondo do corazón, com’un amigo noso que devotamente levaba pra Barcelona unhos cadriños do Imeldo, «pra ter aló unhos anaquiños da Terra».
Porqu’a paisaxe—o que se chama así, en arte—é o aspecto en beleza d’ esta meiga e santa Terra nosa, qu’ademais de s’impor a nós no noso sangue e na nosa vida, impónsenos aínda estéticamente, pol-a sua beleza, pol-o seu encanto que non ten igual no mundo. Compre amala co-ise amore, aínda minucioso, que fai qu’o Imeldo lle queira ate erguelo á categoría d’ obra d’ arte ó couce d’un piñeiro cortado. Amor minucioso, de naturalista, porque o xelto d’ ollala paisaxe, é o de Collette Willy n-aquela frase: *Je détaillais la montagne avec un goût étriqué, menu, de myope et de femme*.
**O impresionismo**
No noso tempo hai unha tremenda reaición en contra do impresionismo. Temos dediante tres obras nas que s’amorean os argumentos en contra, mais que da técnica dos impresionistas, do seu xeito d’ enxergal-a arte: *Der Expressionismus*, de Paul Fechter; *Die Methode des Expressionismus* de Georg Marzinsky, e *Impressionismus und Expressionismus* de Franz Landsberger. Tal é o estado d’ esprito dos novos. Isto, e as loubanzas ó relambido Ingres. Mail-as obras dos grandes mestres do impresionismo seguen collendo prezos fabulosos no mercado.
Algunhas das cousas que se din en contra do impresionismo non deixa de ter certo valor teórico, mais teno pra levar és artistas ó primitivismo, si acaso, e non pra xustificar unha arte nova que fai puzzle coma Picasso; que cria un mundo novo con pezas de máquina, como Fernand Léger; que deforma as cousas pra poñelas mais feias, como Max Pechstein, e menos mal cando s’ispira coma Kupka, nas preparacións microscópicas. Os novos pénsanse precursores, cando non son mais que derradeiros. Moi afoutos
NOS
coa sua metafísica trasnoitada andan a realizar a fealdade en arte. Iles botan na cara ó impresionismo a imitanza da realidade, a ebriedade de Natureza, o pór toda a y-alma nos ollos pra catala vida d’afora, e querer prendel-o istante que pasa: o anecdótico, din iles.
Compre xa reivindicalo impresionismo de tódal-as cousas que ll’ apofien, e donarll’o seu lugar verdadeiro na arte. Non temos inconveniente en convir qu’o impresionismo sexa paralelo co centificismo da época positivista; mais o positivismo morto, non é o idealismo, senon o espiritualismo, o que compre ollar. O idealismo comete o vicio supremo—o vicio, o pecado supremo, o pecado de Luzbel, foi a soberbia, e vel’ehí o que é o idealismo: soberbia—o vicio supremo de escindir radicalmente ó home do mundo, criando unha oposición falsa antre esprito e natureza, da que ven agora infeutada a criteca que se fal contra da escola que principia en Monet e chega a Van Gogh. Non diremos tampouco que o impresionismo sexa mais qu’ un xeito d’interpretal-a natureza. O de poder pilal-as mais sutís cambeantes da Impresión qu’o ollo recibe d’ela, non será o problema, mais si, de seguro un dos problemas da pintura.
D’ iste xeito, Monet, d’unha das cousas mais feias que pod’ haber no mundo, unha estación do camiño de ferro, podeu faguer unha grande obra d’ arte. Porqu’ o impresionismo po d’unha mesma cousa un número indefinido d’ obras d’ arte, digao os doce cadros do mesmo Monet representando dúas pedras de muíño abandonadas. Cada cousa da natureza é d’iste xeito pr’ o impresionista unha fonte inesgotabel; depende da cantidade d’ amor qu’ o artista poña n’ela.
Por fertuna, a xente eiqui vai ollar as cousas d’ Imeldo Corral sen levar dentro dos miolos o prexuízo anti-impresionista e asina, co esprito ceibe, sinxelamente gosta e ademira, e o pintor trunfa e impón a sua arte. Il ten esa sensibilidade de analítica, miuda, amorosa pra tódal-as cousas, do verdadeiro impresionista, e pinta coma ve, e pinta coma sinte. Tampouco il ten prexuízos de bizantinismo metafísico.
E fai ben.
**O pintor**
O Imeldo é da aldeia; os seus pais e os seus parentes son da aldeia, e il está soberbio de ser da aldeia e de vir de xente da aldeia. D’ ela ven todo o qu’ hay de bó en Galiza. Asina, o Imeldo ten dend’ o berce os ollos afeitos a ollal-a paisaxe, de vivir n-ela dende meniño. Estábase criando n-il a predisposición a pintal-as cousas
https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/55/55f1/55f154c0-9e47-415d-aa1b-d8459060fe7d/11571622.xml
B O L E T Í N M E N S U A L D A C U L T U R A G A - L E G A , Ó R G A O D A S O C I E D A D E “ N Ó S . ”
D I R E I T O R : V i c e n t e R i s c o
R E D A C T O R X E F E : X a v i e r P r a d o ( L a m e i r o )
S E G R E D A R I O D A R E D A U C I Ó N : X u l i o G a l l e g o
R E D A C T O R E S : R a m ó n C a b a n i l l a s , A l f o n s o R . C a s t e l a o , A n t ó n L o u s a d a D i é g u e s , F l o r e n t i n o L . C u e v i l l a s , L e u t e r G o n z á l e z S a l g a d o , R a m ó n O t e r o P e d r a y o
X E R E N T E : A r t u r o N o g u e r o l
S U B - X E R E N T E : A l f o n s o V . M o n x a r d í n
C O L A B O R A D O R E S :
T e i x e i r a d e P a s c o a e s , J o h a n V . V i q u e i r a , P h i l é a s L e b e s g u e , A n t ó n V i l l a r P o n t e , W e n c e s l a o F e r n á n d e z F l ó r e z , X a i m e Q u i n t a n i l l a , A n t ó n N o r i e g a V a r e l a , G o n z a l o L . A b e n t e , M a n o e l B a n e t F o n t e n l a , L o i s P e ñ a N o v o , E l a d i o R o d r í g u e z G o n z á l e z , M a r q u é s d e F i g u e r o a , A n t ó n P a l a c i o s , L e o n a r d o C o i m b r a , A m a d o r V i l l a r , A l v a r o C e b r e i r o , A l e x a n d r e d e C ó r d o v a , X u l i o A . C u e v i l l a s , V i c t o r i a n o T a i b o , X u l i o P r i e t o , F a r r u c o L a m a s , E u x e n i o M o n t e s , F e r n á n d e z M a z a s , S o u z a A g u i a r , C u n h a B a r r o s , X a n A z n a r P o n t e , F . B o u z a B r e y , L o i s H u i c i , R a m ó n V i l l a r P o n t e , H a n d i c a p , R o b e r t o B l a n c o T o r r e s , P r i m i t i v o R . S a n j u r j o , X o s é V i s o ( G o a l ) , F r a n c i s c a H e r r e r a G a r r i d o , H e r n a n i C i d a d e , C a m i l o D í a z , M a n o e l M . R i s c o . F r a n c i s c o L u i s B e r n á r d e z , e t c .
D I R E C I Ó N E R E D A C C I Ó N : P r a z a d o F e r r o , 6
A D M I N I S T R A C I Ó N P a d r e F e i x ó o , 1 2
A B O N A M E N T O
D o c e n ú m a r o s , n a P e n í n s u l a . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/55/55f1/55f154c0-9e47-415d-aa1b-d8459060fe7d/115716214.xml
NSO
10
Mais elo non é certo, porque a Europa posee unha tradición oculta de seu, coidadosamente conservada dend’ a alta Edade Media. Esta tradición provén de dúas fontes principaes: a Kabbalah, ou tradición esotérica dos xudeus, e a Cencia Hermética dos Exipcios, recollida pol-os gregos e logo pol-os árabes. Ainda unha parte importante da tradición Inda, a cencia cecals prearya dos Tanfras, en moitos casos reprobada coma cousa de Maxia Negra pol-os discípulos de Blavatsky, fora traguida á Europa na Edade Media por Ise pobo errante e misterioso dos tanos, bohemios, zíngaros ou tziganes, vidos d’ala, tendo pasado, asegún a sua tradición pol-o Exipto. Istes zingaros trouxeron co-illes un libro máxico que s’estendeu rapidamente pol-a Europa, aínda que mutilado e adicado a outros usos, reducídal-as suas follas de 78 a 56 en Francia e a 48 ou 40 na Hespaña, e perdido por moito tempo o seu significado. Iste libro é o Tarot, do cal non tivo H. P. Blavatsky senon un coñecemento moi vago e imperfeito.
Esta tradición, conservada pol-os Rosa Cruz da Edade Media, pol-os cabalistas e alquimistas do Renacemento, é da que se recraman autores de moita nota do século pasado en Francia, coma son Eliphas Levi, Pappus, Stanislas de Guatia, Sar Peladan, Charles de Sivry, e outros moitos. Istes teñen pol-o menos unha ventaxa que non teñen os propagandistas aludidos da Sociedade Teosófica; estes non coñecían, os mais d’illes, as vellas linguas nas que están escritos os textos que comentan. En troques, os cabalistas franceses, a mais da sua seria educación clásica, coñecen perfeitamente a lingua hebraica. Así pudo Fabre d’Olivet escribir o seu xardio libro La Langue hebraïque restituée, e outros comentar eruditamente o Sepher Bereschith (o Xénesi da Biblia) e mais o Zohar.
N-esta escola francesa, qu’ entronca cos ocultistas do século XVIII e anteriores: Court de Gebelin, Etteila, Cazotte, Le Nain, Cagliostro, San Xerman, Clodio de Saint Martin, Desbarolles, Guillerme Postel, etc., etc., debo sinalar-as influencias de dous persoaxes intresantes: un é o xudeu portugués Martines Pascoaes, mestre do famoso Lois Clodio de Saint Martin, a quen tivo na sua escola de teurxia en Blois; o outro é o gran matemático e físico polaco Hoene Wronski, que propagou en Francia a filosofía kantiana. De Wronski foron discípulos moitos filósofos e sabios polacos, coma Adam Mickiewicz, mais din qu’ o único que soupo inteiramente o qu’ il pensaba, foi Augusto Cieskowski, o xenial comentarista do Pater noster. Eliphas Levi no seu Dogme et Rituel de la Haute Magie, indica claramente o que debe a Wronski a escola francesa d’ ocultismo.
A esta tradición occidental hermética e cabalística, é á que en realidade pertence Rudolf Steiner. D’ ela recibeu o central das suas intuicións teosóficas.
Vicente Risco. (Ha seguir)
DO CANCONEIRO COLOCCI-BRANCUTI
CANTIGAS DE NUNEANNES CERSEO
RESTITUIDAS POR MANOEL FUENTES CANAL
Senhor esta coita que ei non vo-la poss’ eu mais dizer; e pois vos queredes assi, queroa eu toda sofrer. ¡E Deus mi valha, se quizer! ca eu ja non Ih’ o rogarei, pois vejo que non mi-a mester! Ca muitas vezes Ih’ o roguei, e nunca me quisso valer; (e) pois non poss’ al fazer i faça de min seu prazer! ¡E Deus mi valha, se quizer, ca eu ja non Ih’ o rogarei pois vejo que non mi-a mester! E pero m’ eu vejo meu mal e mia mort’ ond’ ei gran paror amar-vos-ei mai mas ca mi, enquanto com’ eu vivo for! ¡E Deus mi valha, se quizer ca eu ja non Ih’ o rogarei pois vejo que non mi-a mester! E pois me contra vos non val
https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/55/55f1/55f154c0-9e47-415d-aa1b-d8459060fe7d/115716222.xml
LITERATURA CÉLTIGA
NOSA SEÑORA DOS OUTEIROS
AND' ÉRAMOS meniños, non dicíamos: «coma d'iciquí ó correo» nin: coma d'elquí á cortadoría ou á tenda», senon que midíamos polo puzo cuberto do souto, ou polo tobo do raposo no outeiro. Nós éramos entón de Deus e das suas obras e mais das cousas vindas dos días antigos. Nonos houbera asombrado vérmol-os pés brancos d'un anxo por médeo dos chouparros brancos nas montañas, porque nós coñe-cíamos n'aqueles días o imenso desespero, o amor insondábile—todo humor eterno—; mais agora, a rede está orredor dos nosos pés. Algunhas millas ó leste de Longh Hill, unha rapaza nova protestante, qu' era a un tempo bunita de seu e lindamente vestida d'azur e branco, viña de vagar por ant' os chouparros da montaña, e teño unha carta sua onde conta coma atopou unha tanda de nenos e viu a ser parte do sen soño. Cando pirmeiro a viron así n-un pronto, botáronse coa cara na terra coma collidos d'un gran medo; mais ó cabo d'un pedazo, outros nenos viñeron xuntarse a iles, e iles erguéronse e seguirona cáxeque bravamentes. Ela decatouse do medo, e de pronto, detívose e tenden os brazos. Unha neniña botóuselle n-iles berrando: «Ay! vostede é a Virxe da imaxe!» «Non», dixo outra qu' á sua vez s'aprosimou, «é unha fada do ceu, porque é da coor do ceu». «Non, dixo unha terceira, «é a fada que sai dos estraloques, que se fixo grande». Os outros nenos, apesares, aseguraban qu' era a Virxe, porque levaba as coores da Virxe. O seu bó curazón protestante turbouse moito; fixo sentar ós rapaces acarón d'ela e quixolles espricar quen era, mais iles non quixeron comprender nada. Vendo que non servía de nada seguir, preguntoulles se tiñan ouvido falar de Cristo. «Si», dixo unha, «mais nós non lle queremos porque sin a Virxe, mataríanos». «Dígalle que sexa bó pra mín», dixo outra no ouvido: «Il me non deixaría chegar a Il, porque o papai dí que son o deño», e cerrou unha terceira.
Ela faloulles moito de Cristo e mais dos Apóstoles, pro ó cabo, interrompiuna unha vella armada d'un pau que ó tomala por unha aventura a caza de prosélitos, botou d'eli os rapaces apesares d'iles dicir qu' era a gran Rainha do Ceu que viñera a pasear pola montaña e ser boa pra iles. Cando os nenos se foron, ela seguiu camiño, e cando tiña andado unha médea milla, a nena que chamaban «o deño» saltou do gran focho, perto do sendeiro e dixo qu' ela podería creer qu' era «unha dona coma outra» si era que levaba «duas sayas», porque «as donas sempre levan dúas sayas». Ensiñoulle as «duas sayas» y-a nena foi coas orellas gachas, mais unhos minutos mais tarde, volveu saltar do focho, e berron furiosa: «Papai é o deño, mamai é o deño y-eu son o deño, e vostede non é mais q' unha dona coma outra calquera»; e despois de lle tirar unha presa de coios e lama, marchou correndo e saloucando. Cando a miña linda protestante chegou á casa, decatouse de que perdera as borlas da antuca. Pasado un ano, atopouse por casualidá na montaña, vestida c'un sinxelo vestido negro, e atopou á nena que primeiro lle chamara a Virxe da imaxe, e viu as suas borlas penduradas no pescozo da nena e dixo: «Eu son a dona que viches o ano pasado e que vos falou
https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/55/55f1/55f154c0-9e47-415d-aa1b-d8459060fe7d/11571629.xml
NOS
Nos coragós afoutos mora a esperanza, e entre a mourenza da brétema, enxérga-se ja a luz da nosa estrela, qu'acena arelante c'os seus brazos de clarida.
Só ao seu fulgor nos veremos todos us.
E ninguén de nós fará todo o seu camiño si non é polo arco de luz da nosa estrela.
E il a quén agarda a miña Terra?
Ten tódal-as vidrazas abertas cara ao Atlántico, e a cotio, a Juntiña da noite, ve como as naos se perden na apreija misteriosa do ceo e do mar.
E o misterio do seu corazón énchese de melancolía.
Por iso arastora canta sempre o alalala.
E il a quén agarda a miña Terra?
Espélla-se no mare como unha pícara namorada nos ollos sonriles do seu galán, e a image dos seus cumios, alénga-se tremelante no fondo das augas, a esculcas d'un segredo que magua o seu corazón.
E il a quen agarda a miña Terra?
O mare canta aos seus pés como un troveiro namorado, e a miña Terra escolta extática o rejo balbor das augas mariñas.
Cando o braído témero e arripiante da furna tróca-se na mélida dondura das rías, o mare, silandeiro, asenlla o corazón da Terra, que racha as suas carnes cal si quixera abril-o caminho da sua alma e recolle-o segredo qu'o mare mensaxeiro l'ha traguere un día d'aló da lonxitude.
E il a quen agarda a miña Terra?
De cedo, na hora do abrente, cando o sol espareje o misterio das brétemas que soñan nos cumes, e as naos parten, canta de cote a alborada, co peito ateigado d'esperanza.
E il a quen agarda a miña Terra?
V. Taibo.
RAZAS LOIRAS E RAZAS MORENAS
Pra José García Acuña
Hai unha cencia, nomeada Geografía zoológica, moito interesante. Ista cencia, co'a chamada Geografía botánica, terá de s'irmanare cada día mais co'a Antropología.
A Geografía zoológica, estuda o espallamento e distribución das faunas no mundo. A Geografía botánica estuda a distribución das froras. A Antropología estuda a zoología do home. Pois ben: ¿por que non intentar a creación da cencia que poidéramos chamar Geografía antropológica?
Hai xa algo máis que tatexos d'ista cencia e xa os sablos fan algo máis que soletrearen n'ela. Dend' os estudos de Trouessart e Wallace mui pouco se ten feito n'iste vieiro científico. Pro o pouquichifio qu' hai, abonda por decontado. A Geografía antropológica é unha cencia de grande futuro, e seguramente será a verdadeira base científica do Nazonalismo.
Europa, considerada dend'o punto de vista da Geografía zoológica está dividida en dúas grandes Zonas:
ZONA ÁRTICA
ZONA PALEÁRTICA.
Mais ista segunda Zona, divídese en varias Sub-zonas, moito interesantes. No que refírese á Europa, a zona paleártica divídese en dúas Sub-Zonas:
SUB-ZONA EUROPEIA
SUB-ZONA MEDITERRÁN.
Agora ben; si trazamos unha liña no mapa da Europa que vaia polo Sal da Galiza (da Galiza xeográfica, comprendendo, polo tanto, a provincia portuguesa de Entre Douro e Miño), Sul d'Asturias, Santander e Baskonia, cordilleira dos Pirineus, Alpes e Norte de Italia, Norte da península dos Balkás e un pouco por riba do Norte do Mar Mouro, finando nos Montes Caucásicos, ollaremos que tal liña divide ben craramente a zona paleártica nas dúas Sub-zonas nas que fica comprendida Europa: a que fica por riba, Sub-zona europeia; a que fica por baixo, Sub-zona mediterránea.
Pois ben: a Raza loira corresponde, precisamente á Sub-zona europeia. A Raza morena á Sub-zona mediterránea, que é, case na sua totalidade, africana.
II Pol-a coor dos cabelos, os Tipos raciaes da
https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/55/55f1/55f154c0-9e47-415d-aa1b-d8459060fe7d/11571624.xml
NOS
Casa “PERILLE,”
FERRETERIA :: LOUZA :: CRISTAL
MOEBLES ECONOMECOS E DE LUXO
FRABICACION DE COLCHOS PATENTADOS
Vostede pode montal-a sua casa con sole visitar iste estabrecemento, obtendo o maximum d’ economia.
Paz Nóvoa, 9 - OURENSE
GRAN “HOTEL MIÑO,”
OURENSE
O ÚNECO DA CAPITAL CON CALEFAUCION CENTRAL
AMPLIAS HABITACIOS :: COARTOS DE BAÑO
PENSION COMPRETA DENDE 12 A 60 PESETAS
Propietario: GASPAR PEREZ ROBLES
Teléfono 21
Merquen: PLUMEIROS DE RAFIA “PERILLE,”
OS DE MAIS DURA, OS QUE MILLOR LIMPAM, OS MAIS ECONÓMICOS
BOAS UTILIDAS ÓS REVENDEDORES
FABRICANTE
ANDRÉS PERILLE
REPERSENTANTE N-A ARXENTINA
JOSÉ MARTÍN
OURENSE (España)
Clare A. B. C.. 5." edición
Calle Venezuela, 926
BUENOS AIRES
https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/55/55f1/55f154c0-9e47-415d-aa1b-d8459060fe7d/115716225.xml
Nos
13
de Cristo». «Non, non é verdá! non, non é verdá! non, non é verdá!» respondeu apaixonadamente a nena. E despois de todo, non era a miña linda protestante, senón María, Estrela do mar, a que de cote se pasea na tristura e na beleza por tanta montaña e por tanta ribeira, a que botara aquelas borlas ós pés da nena. É de verdade
comenente qu'os homes lle recen, a ela que é a nai da paz, a nai dos soños, a nai da pureza, que lles deixe aínda unha horiña pra faguel-o ben y-o mal e pra contemplar-o vello Tempo rezando o rosario das estrelas.
W. B. Yeats. (Trad. de V.R.)
QUOD NIHIL SCITUR
TRADUCIÓN DE XAN AZNAR PONTE
(Continuación)
A cencia non é outra cousa qu' unha interna visión. S'a cencia é un fato de concrusión, iste libro ten moita cencia. Ti eres protervo: has dicir que cecais ten a cencia escrita, conforme a aquelo de que, unha cousa é o termo vocal, outra o escrito e outra o mental. Non entendo. Mais concedoo, non embargante. Que se segue? Que nin ti nin en sabemos nada. Proba isto Esopo, que posto pra vendelo antre dous compañeiros d' escravitude, un gramático e outro retórico, interrogado o derradeiro sobr'o que sabía, respondeu: «nada». De que xeito foi isto? Porque dixo: «o gramático e mais o retórico non me deixaron nada prasaber»; pois aquiles interrogados enantes sobr'o que sabían, responderon: que sabían tódalas cousas. Asina, asegún ti, iste libro sabe moito, aquil aínda mais, e tódolos outros do mesmo xeito; logo nada queda pra deprendermos nosoutros.
Sigo pra diante. S' houberan dito qu'a cencia é un aglomerado de moitas cousas na mente, sería millor; inda que non inteiramente verdadeiro. Pois a cencia soilo pode sere d' unha cousa. A cencia é somentes de cada cousa por ela mesma, non de moitas cousas a un tempo; do mesmo xeito qu' a visión é-o d' un ouxeto único, pois se non poden ver perfeitamente dúas cousas simultaneamente, do mesmo xeito que se non poden entender dúas ó mesmo tempo, senón unha despois da outra. D' eiquí que se diga qu'o sentido apricado a moitas cousas, é menor pra cada unha d'elas. Mais, do mesmo xeito que tódolos homes pol-a especie, on millor pol-o nome, son un só, asi tamén a visión dise que é unha, anque o sexa de moitas cousas, e as visiós sexan moitas en número: así a Filosofía
dise que é unha cencia, anque sexa contemplación de moitas cousas, cada unha das que ten a súa propia contemplación, e a cencia de calquera cousa despois da contemplación é unha.
Mais non é certo isto mesmo, qu'a cencia sexa un cúmulo de moitas cousas na mente, o qu' ineptamente pensan moitos, chamando doutos a aquiles que teñon visto e ouvido moitas cousas que poden recitar alxifia xa na mesma cencia, xa en cencias distintas; cando mais ben socede qu'o que quer abarcalo todo, perdeo todo: unha cencia abonda pra todo o mundo, e todo o mundo non abonda pr' a cencia. Pra min, a cousa mais pequena d' iste mundo, é d' abondo e aínda de mals pr' estar por toda a vida inteira e non espero poder chegar a coñecela.
Como pasa logo qu' un home só poida chegar a saber tantas cousas? Pol-a contra créeme a mín, son moito chamados, e poucol-os escolidos; por ti mesmo podes espirolando algunha cousa, un verme, si queres, a sua y-alma: nada podes deprender. Confeso que compre qu' unha cousa estea no esprito pra qu' alguén a seipa; mais isto non é cencia, senón memoria; do mesmo xeito qu' a visión non é a xuntanza d' imaxes nos ollos, (s' a visión se fai asina) anque sen esas imaxes a visión non poda existir. Pois vemos qu' aquiles qu' imaxinan fixamente algunha cousa, nada sinten de calquera cousa que s' ofreza ó seus sentidos, anque entón s'impriman tamen as imaxes nos seus ollos e nos seus ouvidos.
É por esta mesma razón pol-o qu' afirmaban que tódalas cousas están en nós. Pois de que modo, din, cofeceriamol-as qu' están fora de nós? Tódalas cousas por tanto están en nós, re-
https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/55/55f1/55f154c0-9e47-415d-aa1b-d8459060fe7d/11571628.xml
NOS
4
eiquí un dos dous cadros que sacou do Areal do Castelo. É un cadro d' unha gran beleza de tons, mais por disgracia, a fotografía non pode dal-os. Tamén hemos citar Penas da Morte e O mar desde os penedos.
As mariñas do Imeldo non tefien o fácil encanto dos barquiños, qu' enchen as mariñas cursis, eson un recurso efeltista e sentimental de mala lei. Son mariñas desertas: ceo, terra e mar. No mar, coma na terra, intrésalle a natureza pura e libre, as obras do home—divisións das leiras, casinhas, canastos ou medeiros, que sole haber n'algús cadros—ocupando de cote un lugar de segundo ou terceiro orde. Os barquiños no mar sempre axudan a distraer-a atención un pouco infantil das xentes, mais eiquí non hai nada d' iso. Eiquí, o mar é o mar, e un mar ben do Norte, com' as paisaxes son ben de terras de brétema.
Borradoramente
Imeldo Corral ten na sua arte certo elemento sentimental que non sole haber nos impresionistas: un fondo de romantismo qu' está no seu sangue galego, fondo de romantismo que espresa tamén fondamente a paisaxe da nosa Terra.
As paisaxes do Imeldo non falan somentes á sensibilidade sensorial, senon que teñen unha singular potencia evocadora. Métense adentro de nós, e chaman pol-as lembranzas fondas que levamos conosco, e fanas vir, e lembramos tal e tal sitio, e tal e tal paso da nosa vida, e o cadro que temos dediante, énchese de significacións, aínda qu' o pintor tal intención non tivera.
E ainda que non fora d' ise xelto, as paisaxes d' Imeldo Corral teñen emoción, unha emoción leda e sinxela que logo nos colle e nos prende. Imeldo Corral danos a emoción da Terra.
PROSA
mare é todo escama, e as naos c' as velas rachadas polo furacán, acóllense a mansedume dos portos. Ajotado polo balbordo dos pelraes, fage o mazarico n' un grido acorante e pungente.
As gaivotas, arremuiñadas no furor do vento, voan prestes deica á terra, á cata do acougo da veiga atranquilada.
Mai-Terra, Corazón, Nao apouvigada por tódolos ventos, ven, ven comigo a iste canto de paz da miña i-alma onde entra a raiola morna do teu sol.
A tormenta rachou as tuas velas e estás aterecida polos curiscos nordesios. Quéntate ao meu calore, Corazón, cantando e traballando, namentras a tempestade s' esval.
En canto amaine, Corazón, izarémol-as velas, pois hai outros corações irmaos que nos agardan.
Parda de brétema, engoumada e sola, en vao chamache a outras portas onde arde a larada bermella da tua carne en muxicas. Todas fican choídas!
Os teus pregos non fono ouvidos, que xa hai muitas almas que viven esquecidas da armonía familiar da tua voz manseliña. És morta no corazón dos teus mesmos fillos!
Pois entra si qués, Mai, que tódolos cantos do meu corazón son teus, e tua tamén a miña i-alma toda.
Eis o teu fillo.
Eis o teu servo.
Siñora, non son merecente qu' entres na miña cativa morada.
O mare bruante escácha-se na riveira absorta, cingida pola cadea lumiosa e livid das escumas.
E riba das augas, que se debaten na sua tristura, tecen valentes espiraes as longas riolas dos labancos voadores.
A miña Nao navega mare a fora, entre as ardentias ameazadoras que o vento tempestoso ergue.
É como si tódolos monstros mariños luitasen rejamentes pra lle facere perder-o seu vieiro; mais coñezo o esragón do piloto, sei como é forte a sua i-alma e ferreño o seu brazo.
Qu' importan os ventos traizoeiros do nordés?
https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/55/55f1/55f154c0-9e47-415d-aa1b-d8459060fe7d/115716226.xml
14
volvendo n-elas, atopámol-as, e isto é saber. Mais engánanse de mais. En pirmeiro lugar, afirman que en nós está o burro (cecais estea o león e os demais animás. Mais coma se pode fazer qu' eu estea no león e o león en mín? É unha quimera que ti finxiches. *
Ogallá nos probasen que sabemos algo; pois entón concederíamoslles a consecuencia, ou sexa que nada se pode saber que non estea en nós. Tódal-as cousas se saben, logo todas están en nós. Agora, empero, a maor é dudosa; a menor falsa. Como logo, podes concruir?
En segundo lugar, arguyen mal, si pensan qu' abonda pra que seipamos algo qu' as cousas sabidas estean en nós. Inda qu' isto fose conducente, se poidera ocurrir, non se seguiria d' ei quí que tódal-as cousas estivesen en nós, senon o contrario, pois están en nós, o corpo, a y-alma, o entendemento, as facultás, as imaxes, e outras moitas cousas, que de ningún xeito podemos coñecer perfeltamente; mais esta cuestión de si tódal-as cousas están en nós, tratarémola exprofeso. Agora abonda ter tocado o que poida servir pra cuestión tratada.
Non son as cousas on as imaxes existentes en nós as que fan ou constituyen a cencia, mais énchese a memoria co-elas, e dempois son contempradas pol-o entendimento. Tamén deduzo d'eiquí que moi trabucadamente chámase á cencia un hábito. Pois iste é unha calidade diflcilmente alterabre: a cencia non é unha calidá, a non ser que queiras chamarlle calidá, senon que é un auto simpre da mente que xa na pirmeira intuición pode ser perfeito, non permañece senón en canto está no esprito, do mesmo xeito qu' á visión. A Imaxe d' esa contempración e coñecemento que se fai pol-a mente, é mandada á memoria, e queda n-ela retida, si queda ben fixada, dicese hábito, si non disposición.
Esas cousas serán propias da memoria, non da cencia, si se volven á traguer, entón dirase lembral-o que se sabe, non saber: a non ser cando aquelo se contempra, así coma o que conta o que via non-o vé. Dicese non embargante, que moito sabe o que garda na memoria o sabido porque xa o soupo enantes, e pode sabelo cando queira, pois c' un pequeno esforzo, mirando pr' as cousas enténdeas, por que xa antes as entendeu. D' eiquí resulta evidente qu' o hábito de moitas cousas na memoria non se di cencia, a menos qu' haxan sido antes coñecidas pol-o entendemento. Mais o noso saber (ou maravilla!) decía Platón que non era mais que lembrar, ou sexa, qu' a nosa y-alma enantes de ser nós sabía tódal-as cousas, e esquéceas todas cando
s' afunde no corpo, e pouco dempois com' espertada pol-a morte, lémbrase de todo. Mais perdoe o sapientísimo filósofo, isto non é mais qu' unha agradabre fiución non confirmada pol-a esperencia nin pola razón, o mesmo qu' outras moitas cousas que soñou sobre da y-alma, com' amostraranios no tratado De Anima. Aristóteles refutou moitas veces iste erro deixando as suas razós que poden ser lidas nas suas obras; coma pertence ó noso asunto, digamos algo en col d' elo.
Si Platón houbera dito qu'il vira a sua y-alma denantes d' haber entrado no corpo sabendo tódal-as as cousas cecais houbera creído, e entón non sería home, senon pantasma ou sombra. De certo qu' eu non sei ás cousas que foron antes de mín, no que vexo, creo á forza, mals com' hei de creer nos teus sonos? Di: a y-alma, antes d' entrar no corpo, sabía ou non sabía? Non dis isto. Entón ou a cencia da y-alma era soilo lembranza, ou non. S' era lembranza recibiuna d' outra y-alma qu' había n-ela que enantes d' estar n-ela o sabía todo.
E sobre d' esta preguntarei de novo: sen saber non sería lembranza? Lévote asl ate o infinito. Si non é por outra y-alma qu' ela se lembra, senón por si mesma, enton tiña esquecido antes: por qué? E si se tiña esquecido enante qu' este socedese, seu saber sería cam lembrunza? Outra vez lévote ó infinito. S' o saber da y-alma non era lembranza, cecais perdeu o seu saber cand' entrou no corpo? Se non-o perdeu sabe o mesmo qu' antes. Mais antes asegún tí o seu saber non era lembranza.
Si pol-a sua inmersión no corpo coma dis coma s' estivera asustada d' habitar un novo domicilio temporalmente permañece esquecida de si mesma lembraríase despois d' aquelo qu' esquecera mais non o sabería de novo; do mesmo xeito, que nós esquecidos das cousas que sal mos lembrámolas, mais esta lembranza non é saber.
Si se perden por compreto xa se non poden lembrar. Pois só lembramos aquelas cousas qu' ainda están na memoria ou na maxinación, mais que se non ofercen ó pensamento; por isto n-alganha ocasión escitadas por algunha cousa semellante ou pol-as co uencias d'outras sacn á pantesía e lembrámolas porque xa de nantes estiveran n-ela.
S' estiveran compretamente borradas non habría lembranza senon unha nova impresión coma lle pasa a aqueles que por enfermedade caen no esquecemento do sen proplo nome, e si ocurrir qu' o deprender dempois non dirás qu' o lembran: pois o mesmo vulgo dí qu' o teñen por
https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/55/55f1/55f154c0-9e47-415d-aa1b-d8459060fe7d/115716215.xml
ESTÉTICA DA MUINEIRA
POR
EUXENIO MONTES
(CONCRUSIÓN)
dos eldós estéticos onde as artes se ponsaron eramente. Por iso cada detinician anaña un
https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/55/55f1/55f154c0-9e47-415d-aa1b-d8459060fe7d/115716219.xml
obra romántica a sinxeleza precisabre. Pol-o contrario a obra crásica non o é, mais que cando é sinxela. A norma que Pericles espallou pol-o eraro aire grego encadra e defiñe a obra de arte. Agora; respeuto a como se ha entender asinxeleza temos que decir qu'inda os estetas do crasicismo tefien andado un pouco trabucados, e hastra, ás veces, quixeron a obra de arte tan sinxela que fose expectral, logo, non sólida.
Tense dito tamén que romantismo é exaltación. Certamente os románticos son exaltados, mais os erásicos poden sel-o tamén. O quid consiste en que a exaltación pro romántico é a meta e pro crásico é o método. Tódalas obras románticas tenden á exaltación, e a exaltación está na obra mais que no artista, porque a obra é sempre humán, namentras que entre os crásicos a exaltación é anterior a obra, e fica repregada dentro d'ila. O cabo romantismo é adontar os medios como fis, é unha trasposición de termos.
En col do asunto ten Chesterton unhas verbas que cuidamos xustas e suxestivas. «Un delito é como calquera obra de arte. Non se estraño vosté do que digo: os crimes e mais os delitos... toda obra de arte de Deus ou do demo ten un elemento indispensabre que é a sinxeleza esencial, inda cando no procedemento haxa complicación. Asina no Hamlet, por eixemplo, os elementos grotescos, o sepultureiro, as frores da moza tola, a fantástica elegancia de Osric, a marelez da aparición meiga, a verdecente calivera, todo é como un remuiño arredor de unha sinxela figura de home vestido de negro.»
A confusión a que aludimos trasparéntase na obra romántica no senso da falla de armonía e mais unidá. Valeiramente se tentará topar un eixe principal de referencia arredor do cal a obra se forme. Unhas partes, de natural carácter adxetivo, adquiren rango de sustantividad. Lonxe nós de coldar, como Walter Pater, que o accesorio debe ser suprimido. Non; compre o río, mais a condición de que esté como tal accesorio e non pretenda ser principal. Na obra de arte o primeiro é a ordenación, a xerarquía. A obra de arte é unha sociedade estética que ten que ter, xa que é sociedade, supeditacións e crases. N'isto estaban no certo os preceutistas.
Por razón d' esta falla de orden, non hay, na
Do mesmo xeito na muiñeira, obra non de Deus nin do demo, sinón dos homes d'istas nosas terras noroeste. Os inquedos pasos do comezo, cando os bailarís esgarabellan e revoltan, aquiles outros en que tecen mudeixas que xamais romatan, o momento elástico en que as parexas adiantan e atrasan abríndose e cerrándose, tal un inxenuo acordeón, tódolos movementos, en fin, non son mais q' unha longa elipse preparatoria do sinxelo auto d'un home que anda detrás d' unha muller. Pro nin demasiado lonxe, que xa non sería diálogo, nin demasiado preto que sería erotismo, en diálogo casto, gardando as distancias que é a muiñeira a danza de gardal-as distancias.