Artigos

Vigo por Lebesgue, Philéas Ano II Número 5 (1921); p 1

O ''Maráno'' de Teixeira de Pascoaes por Risco, Vicente Ano II Número 5 (1921); p 2-3

Conto por Losada Diéguez, Antón Ano II Número 5 (1921); p 4

Vigo : a cibdade : notas de viaxe por Blanco Torres, Roberto Ano II Número 5 (1921); p 5-6

Galizia céltiga : concrusión por Risco, Vicente Ano II Número 5 (1921); p 6-12

Retrato ó carbón por Lamas, Farruco Ano II Número 5 (1921); p 12

Brua o mar! por Taibo García, Victoriano Ano II Número 5 (1921); p 13

O mercado d'Oriente por Noguerol Buján, Arturo Ano II Número 5 (1921); p 14-15

Archivo filolóxico e etnográfico de Galizia Ano II Número 5 (1921); p 15-17

Os homes, os feitos, as verbas Ano II Número 5 (1921); p 17-20

Páxinas

Año II Número 5 - 24 junio 1921 - Copia dixital

Páxinas 2 de 30

Número publicación

Nós : boletín mensual da cultura galega : órgao da Sociedade Galega de Pubricacións "Nós": Ano II Número 5 - 24 xuño 1921

Descargas

Vai a descargar os ficheiros do grupo Nós : boletín mensual da cultura galega : órgao da Sociedade Galega de Pubricacións "Nós": Ano II Número 5 - 24 xuño 1921 en formato PDF (versión imprimible)

Seleccione para descargar:

O documento enteiro (30 páxinas)

Unha selección Dende a páxina ata

Descargar

O esquema METS é un estándar para a codificación descritiva, administrativa, estructura e de metadatos relativos a obxectos dentro dunha biblioteca dixital, expresados mediante a linguaxe de esquema XML do World Wide Web Consortium. O estándar mantense na Rede de Desenvolvemento e Oficina de Estándares MARC da Biblioteca do Congreso, e estase a desenvolver como unha iniciativa da Biblioteca Dixital da Federación.

Exportar

Ano II Número 5

Título	Nós : boletín mensual da cultura galega : órgao da Sociedade Galega de Pubricacións "Nós": Ano II Número 5 - 24 xuño 1921
Lingua	Gallego
Notas	Reprodución electrónica. Santiago de Compostela: Biblioteca de Galicia, 2009
Tipo de publicación	Publicacións seriadas

Formatos de descarga

Exportar

Descarga en formato Linked Open Data / EDM 5.2.8

Quen participou?

Blanco Torres, Roberto

1891 - 1936

Losada Diéguez, Antón

1884 - 1929

Risco, Vicente

1884 - 1963

Taibo García, Victoriano

1885 - 1966

Lamas, Farruco

Lebesgue, Philéas

1869 - 1958

Noguerol Buján, Arturo

1880 - 1936

6b5a85a6-9a03-4e59-a2b4-2857c573b256

Que outros autores foron coetáneos?

d4aceb71-3fb0-4975-9ab5-4af83511f62b

En que outras publicacións participaron estes autores?

Que materias trata?

Prensa

Exemplares físicos

Biblioteca de Galicia	Sinatura: Public. 5 — NOTAS: Anotacións manuscritas nalgunhas contracapas. Comprende: Ano II Número 5 - 24 xuño 1921 Formato ePub Versión PDF

Tanto a transcrición dos textos (OCR) como a identificación das entidades mostradas realizáronse mediante intelixencia artificial. O resultado pode conter erros acumulados en ambos os procesos; convén verificalo contra o facsímile orixinal. Máis información[aquí].

https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/bc/bc7d/bc7d40b6-8c6f-4360-bdba-fb002c1b95a5/115715225.xml NOS Trátase con toda probabilidade da mansión d'Aquis Querquernis estación da III vía militar d'Astorga a Braga, asegún o itinerario d'Antonino, qu'o Sr. Diez Sanjurjo identifica con Baños de Bande. O lugar é ben merecente d'unha esproración en grande, sistemáticamente feita. Os nósos compañeiros propóñense voltar aló e faguer novas escavacións. A TENTACIÓN MACÍAS O NAMORADO Duas obras de teatro d'Euxenio Carré A vocación d'iste autor é o teatro, dende logo. Veleiquí dous ensaios mais lírecos que dramátecos. É o seu amor ó taboado o que o moveu sen dúbida a lles dal-a forma representabel en troques de deixalos en poemas. O teatro galego conta xa c'unha enchenta d'obras n-unha xeira ou en dúas. Moi bén, se n-unha xeira nos deran a emoción de tres ou catro... Sería bén qu'os autores galegos leesen mais cousas estranxeiras, que se meteran nos miolos todal-as cousas qu'hoxe andan a rodar polo mundo. O artista pra selo, ten que ser da sua terra e ten que ser do seu tempo... Por eixemplo: cando a intención non é puramente a reconstrución estórica, non compre pra nada ir buscar-a emoción no século XVII ou no XV, no encontro das mesmas paixóns qu'hoxe moven tamén ós nósos contemporáneos, anque se vistan menos artístecamente... Temos directo a esixir dos nósos autores que nos dean galeguismo, modernidade y-emoción. Se falla algunha d'estas tres condicións é grave perxuizo pr'ó efento artísteco. A segunda condición é da que s'atopan mais faltosas as obras de teatro galego, e singularmente estas dúas d'Euxenio Carré. De todolos xeitos, estaría bén qu'o Sr. Carré emprendera cousas de mais empeño, cousas longas, qu'enchan unha noite, anque sexa d'espansións líricas e comentarios discretos, e sobre todo que, si val ó pasado, sexa buscando as sementes do mañá... L'OURAGAN por FLORIAN PARMENTIER Paris, Le Fauconnier Un libro de guerra—«en des temps de foxtrot et de joyeuse hoirie», que di o autor—y-un dos libros mais fondos e de meirande intensidade tráxica que produxo a guerra, somentes comparable ós d'Henry Barbusse e d'Elie Faure. E o libro d'un que fixo a guerra, que a viviu e que nos dá d'ela unha visión de conxunto. «Livre grouillant, sanglant, furieux, et plein de choses magnifiques»—dixo d'il León Hennique, y-efetivamente, cousas estupendas s'atopan n-il, especialmente a invocación final ós mortos, que é unha cousa que sangra, que acusa implacabelmente, que presigue as raíces indestructíveis das doores vontarias qu'a ceguedade eterna dos homes s'impón... Sentimento romántico, no senso d'erro radical que ten a verba romantismo, é o que guía iste libro: a idea rusoniana das mintiras sociais corrompendo e perxudicando á humanidade, coma se taes mintiras non foran cousas humanas, non tiveran a sua orixe na imperfeición da nosa fraca natureza... E a tristura eterna do optimismo decepcionado, y-hastra cecais da humana soberbia confundida pola imposición brutal da realidade, da nosa propia realidade incorrexibel... Barbusse en Le Feu chega á concrusión desoladora de que non son posibles a liberdade nin a fraternidade... Que pensarán os homes cando se convenzan de que tampouco pode ser a igualdade?—V. R. MAGNOLIA por ALEXANDRE DE CÓRDOVA «Rimas d'Amor e de Primavera» dí o autor... D'unha primaveira lonxana, esvaída y-un pouco triste, dourada polo Solpór do Simbolismo, primaveira nephelibata, do tempo do Oaristos d'Euxenio de Castro, perdida nunha aristocracia de penumbras... Ai, como revén a un aquil preciosismo de decadencia qu'outrora nos encantara, é que se fixo tan portugués e tan noso! Ise preciosismo que produce versos ademirabres, como istes: Pelos salões desertos, as neblinas Técen, prás Cousas Mortas, brancos véus... ou Anda o Silêncio a apagar-te os passos... versos d'una fonda evocación metidos antr'os ouros vellos da rocalla decadente e suntuosa d'iste libro, con todo discreto coma se fora música de cámara... O autor ten a obsesión das maus, coma Mallarmé tivera a dos cabelos, ás maus de marfim, que s'axuntan en adoración «Esguías mãos ogivais» que di na linda Balada das mãos de abandóno—en todo sona o decadentismo—as maus que deseñaba Aubrey Beardsley y-as que hoxe pinta un influenciado seu: o noso decadentísemo Bujados... O libro ven ofrendado a unhas maus. Rimas d'Amor, d'aquil pálido amor decadente—no fondo tan sinxelo, tan inocente ás veces—que fol entón unha mixtificación do mis-

https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/bc/bc7d/bc7d40b6-8c6f-4360-bdba-fb002c1b95a5/115715222.xml que en canto á forza de quitalos salíalles unha pouquiña (que sempre era mala) estonces, viña o trasno e levábaos pra os seus reinos. »Esi é que esa Compaña é a de Ruy Díaz d' Andrade, o Vello, señor que foi de San Martín de Bribes, e non hai que confundila coa que mercou Rey Soto, que aquela é a de D. Lourenzo Martelo, señor tamén do Coto de San Fís de Bixoy que tamén eu a vira. Tamén fora un bon homiño (con perdón seia dito das boas xentes de verdade); seica levaban os frades mais de douscentos anos quitándoo en Compaña día por día, e ainda oxe o quitan, pois pol-o visto non tiña corazón nin concencia, y-hastra que lle sayan, téñeno que levar dend' a igresia hastra o cruceiro... »Boeno, é mentira e mala, mais xa se ve que sei mentire, nada máis que dibuxando, e esi e todo ¿verdade que ós homes esi debian de quitalos n-a Compaña? CAMILO DÍAZ VALIÑO Posteriormente, Camilo Díaz confirmounos a elsistencia n-aquelas terras, ainda oxe das dúas tradiciós apuntadas na sua carta, as que son correntes nas xentes da aldea. Elas difréncianse d'abondo da versión da Santa Compaña corrente no val ourensán do Miño, que seica é onde mais se dá a dita creencia, y-esto dalles pol-o tanto un meirande intrés. CXI O mundo dos Jinas(1) e máis os tesouros encantados 1. No partido do Carballiño, á parte Norte, hai unha aldea chamada Xurenzás nome que, según referencias, venlle d'unha heróica loita antre dous mouros qu' habitaban cada un coa sua familia en dous sitios distintos, mais a pouca distancia. Un d'eles coñeciase c'o nome de Zás, e vivía n-un monte que chaman a Peneda do Couto, ond' aínda existen traballos e grabados fermosos de letras descoñecidas. Y-o outro habitaba onde chaman Monte Negro, ond' hai un gran cacho de tarreo posto en (1) O mundo dos Jinas fai referencia nos seus libros o Dr. Roso de Luna. Os Jinas son as razas encantadas, qu' nutrora viviron no mundo. Por analogía con algunhas lendas asturianas, podemos chamar jinas — que é como Roso de Luna interpreta aquelas lendas — os nósos mouros encantados. especiais condiciós pra un caso de guerra: consiste n-unha reunión de murallas de 70 metros de longo aproximadamente y-a distancia da unha á outra é de 2 metros. A simple vista teñen na sua base o ancho de metro e medio e romatan en puntiagudo. Dícese que o segundo mouro tiña unha filla, y-o pirmeiro, ou sexa Zás, chegou a se namorar d'ela pol-a sua beleza e n-ese caso, tratou de mercarlla ó seu pai, mais este negouse a venderlla por ningún diñeiro e foi tanta a furia do pretendente, qu'en aución de venganza, «encantoulla». E vendo o probe pai a situación lamentábel da súa filla, mandoulle un «últimatum» por un esclavo, onde lle dicia que s'armase e que en nome do seu Dios, saise ó medio do camiño, onde se xuntaron e loitaron fortemente, quedando Zás como vencedor, o que, collendoo «airosamente» fixolle xurar no seu nome que se daba por vencido; ó que contestou: «si, Juro en Zás que estoy vencido», e d' ehí lle ven o nome ó dito pobo, de Xurenzás(1). (Recollido da tradición oral por Alfredo González Caiña, alumno da Escola Normal d'Ourense.) 2 No coto de Louredo(2) (Mugares) atopá- (1) Isto é un caso d' etimoloxía popular, qu'estudan os folkloristas. Hai moitos na nósa Terra, e n-outro númaro daremos algús dos que temos rocollidos. O pobo, pra s'esprical-as toponimias antigas, que non pode resolver poko sen lengoaxe corrente, inventa lendas coma esta. Hai moitos casos de lendas cólebres que teñen ista orixe. (2) O nome de Louredo, que pode dicir referéncia ó vero pudo influír pr' á formación d'esta creencia, o tamén pode traguola sua orixe d'unha leceila mais antiga. De todobos xeltos é indudábel qu'elí houbo habitadores n-outro tempo, que deixaron rastro do seu peso, sempro Intresante pr á ciencia estórica, o non quita que oli se teñan achado consas de valore.

https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/bc/bc7d/bc7d40b6-8c6f-4360-bdba-fb002c1b95a5/11571529.xml VIGO: A CIBDADE DEMIRAMOS todos, com’ unha obra filla do esforzo e máis do antusiasmo, reveladores de fértiles enerxías, o progreso rápido da cibdade viguesa. En todolos aspectos da vitalidade d’un pobo, no qu’ imprica forza autuante e forza en potencia, Vigo háchase en condicións envexabres. Como mercado d’industria e comercio, é, por dereito propio,—adequerido por asimilazón un pouco ficticia, mais frutuosa n-iste caso, d’hábitos estranxeirizos,—o primeiro na Galiza. Dendes d’a industria conservadora hastra as máis cativas manifestacións da concurrenza do traballo, todo en Vigo da a sensación d’un rexurdimento vital, de cibdade qu’ avanza confiada na decisión da sua vontade e na eficacia das suas propias enerxías. Eis as súas rúas nóvas, as suas construcións modernas suntuosas, as suas espréndidas vias qu’ alongan cada vez máis a cibdade, invadindo os limiares y-a gándara; a sua rede de tranvías urbáns en aumento costante, os seus medios locomotrices de comunicación cos pobos veciñeiros, os seus proyentos, finalmente, de grande importancia, entr’ os que figura o de roubar ó mare un bo anaco pra ensanche da cibdade. Trátase d’ unha empresa formidábel, quizais pantástica á primeira óllada, como xenerada ó fin no celebre d’un artista xenial; mais cuía realización non sería imposible pr’ á tenacidade y-o tesón dos vigueses. N-iste senso non hai máis que lle pedir a Vigo; non é hoxe tan soilo unha espranza, a cibdade do porvir, a urbe futura atlántica, onde axuntaráse o dualismo de forzas, a espiritual e a material, qu’ autúa nas sociedades e simultanéase nos pobos pra imprimire carácter e robustecere a persoalidade colectiva; é unha realidade en marcha, en marcha ascendente, enxendrada por un espertamento integral d’ actividades, empuxada por un fervore de vitalidade qu’ acugula en todo o orgaísmo cibdadán. Vigo chegará a ser, no orde material, todo o qu’ as chamadas forzas vivas propóñanse, e se non propodrán acometeren o imposible ou o ausurdo, porque d’ elas é o senso prático. Mais, abonda co isto pra facere unha gran cibdade? A intensidade nos negocios, a magnificenza na pedra, a fastuosidade nos edificios, gabondan pra crearen a cibdade, a «civitas», o núcleo centralizador da persoalidade e da cultura, selladas por unha arela interior, pol-os desacougos da vida espiritual? Porque antr’ os máis sinceiros ademiradores da puxanza progresiva de Vigo hai unha vintena d’ homes qu’ ó internarnos na súa vida espiritual, sentimos, coa sensación da estraneza, o frío da desilusión. Hai na cibdade da Oliva unha desigualdade moito ostensíbel entre a sua febre mercantil, entr’ a sua grandeza material, doada pra nóvas ampliacións pol-a concentración do esforzo n-iste único aspecto, e o reducido e precario do seu desprazamento espiritual. A preponderanza do «bussines is bussines», furtando a atenzón vixiante ós outos interese da cultura, non é un

https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/bc/bc7d/bc7d40b6-8c6f-4360-bdba-fb002c1b95a5/115715212.xml 3 viño. Os paises céltigos comerciaban moito os ús c'os outros por mar, ó longo das costas da Galia y-a Bretaña y-o Norte y-Oeste da Peinsua Ibérica. Tamén comerciaban c'os paises nórdicos. Cultura Os autores antigos nunca deixan de recoñecelas boas disposición dos Celtas pr' ós estudos, y-en xeneral, téñenos por xente intelixente. Caton e máis Agricola dín qu' eran moi dispostos pr’ á elocuencia e que se lles daba mol bén o falar con elegancia. Parés qu' os nobres recibían unha educación regular por mau dos druidas. Mais, a clás inteleutual nos pobos céltigos constituíana os Bardos os Druidas y-os Ovatos. Os Bardos eran os poetas que cantaban (les mesmos as suas propias composiciós, acompañándose c' unha sorte de harpa, chamada na Britania, ehrotta. N-esas composición cantaban bs grandes feitos dos homes ilustres, as tradición nacionás, loubaban ou aldraxaban ós seus contemporáneos. Os bardos vivian na corte dos principes e dos grandes, y-eran moi respeitados. Non coñecómol-os poemas bárdicos da Antiguidade. Os poemas bárdicos que chegaron a nós sulriron novas reduuciés na Edade Médea, baixo da influenza das ideas cristianas. Eles conteñen, porén, ben elementos antigos. En Irlanda hai os Anales, compostos no século x1 da E.C., y-a epopeia redautada antros séculos vie mx. A epopeia irlandesa comprende tres ciclos; O que conta tédal-as invasiós d' Irtanda (Leolar Gabala); o que conta as aventuras do héroe Cuchulainn (Tdin Bó Cualnge) y-a leenda de Find e d' Ofsin. No País de Gales hai as crónicas traducidas por Geoffroi de Montmouth no século xt, os Mabinogion ou novelas de cabaleiría, y-as odas, que son dos séculos x1 e xi. Os Bretos continentais non teñen máis que literatura cristiana moi moderna. O se ter redautado tan tarde istes poemas e leendas, non quer dicir qu' enantes non elsistlsen, máis conservábanse por tradición oral. Tocantes á escritura dos antigos Celtas, sábese pouco. Os antigos din qu'os Druidas empregaban as letras gregas; as iscriciós galas están en carauteres nordetruscos, gregos ou latinos. Mais nas [las Británicas, a escritura oghdmica, feita con puntos e rayas, atribúyese ós Celtas, y-esta escritura ben poidera ser derivada da de como se desprende dos traballos de Mr. Rivett Carnac e do P. Fita. Tamén se lles atribuye a escritura ninica empregada logo pol-os xermanos. Os Druidas eran unha caste adicada á medi- NOS tación y-ó estudo dos segredos da natureza da fonda sabencia dos que, falan con respeito os autores antigos, poñendoos,en comparanza cos Brahmans da India, cos Magos de Caldea, cos Gimnosofistas do Exipto e cos demáis castes de sacerdotes inícladas. Respeltábanos moito os Celtas; non iban 4 guerra nin pagaban impostos; faguían de xueces, interviñan nas funciós de goberno e nas cerimonías relixosas. Os Druidas ensifiaban a imortalidá da y-alma, a trasmigración, a astronomía, as lels da natureza, a fisioloxía, a teoloxía y-a moral. Prauticaban a adevifiacién polos númaros, pol-os astros, pol-a hepatoscopia y-os auspicios: prauticaban tamén a meicifia y-os feltizos. Educaban á mocedade e dáballe unha istración oral qa’ lles tiñan que coller de memoria, e que, compreta, duraba vinte anos. Coma tiñan an gran Istinto d'imitunza, os Celtas adoutaron bén a clvilizacién romana, e déronse con proveito ó estudo das letras latinas, ás que chegaron a dar mestres da talla de Virxilio, Trogo Pompeyo, Petronio y-outros autores de sona. Mais a influencia gala nótase nos autores latinos da decadencia, coma a influencia ibérica nos da chamada Edá de Prata. Virxilio, porén é da Eda d'ouro, e se ben se mira, é ben celta; esi s'esprica a preferencia que tlveron por fl os letrados medioevais. Relixión Os autores antigos e mils as fontes epigráficas danos a coñecer un sin fin de nomes de divindades céltigas, o maoría das que deben ser divindades locaes, formas antropomorfizadas dos antigos totems dos clans céltigos. Sa lomón Reinach comprobou nos cultos celtas unha chea de sobrevivencias totémicas. D'Arbois de Jubainville dedicou un traballo ds deuses galos en forma d' animás. Coñecemol-os totems dos principaes pobos céltigos: os Gulos tiñan com’ enseña guerreira un poreo bravo; 08 Kimris, un dragón. Outros animues sagrados eran O corvo, a cobra, o galo, a águila... Pol-o demáis, os autores antigos, pol-o afán d' identificar ós deuses dos outros pobos cos seus propios, armaron unha confusión tan grande, que caxeque nada se pode enxergar nos seus testos sobre da relixión dos antigos Celtas. Somentes hos dan os nomes céltigos d' algús deuses coma Taranis, Teutates, Hésus, Ogmios e Andate. Pódese siñalar nos Celtas a tendencia d' axuntar ós deuses por triadas; o emprego de certos sinos simbólicos como a seástika, a roda, 08 ó rivés y-o machado.

https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/bc/bc7d/bc7d40b6-8c6f-4360-bdba-fb002c1b95a5/11571522.xml NÓS BOLETÍN MENSUAL DA CULTURA GALEGA, ÓRGAO DA SOCIEDADE GALEGA DE PUBRICACIÓS «NÓS» DIREITOR: Vicente Risco XERENTE: Arturo Noguerol REDAUTOR-XEFE: Xavier Prado (Lameiro) SEGREDARIO DA REDAÚCIÓN: Xulio Gallego REDAUTORES: Ramón Cabanillas, Alfonso R. Castelao, Antón Losada Diéguez, Ramón Otero Pedrayo, Florentino L. Cuevillas, Lenter González Salgado COLABORADORES: Teixeira de Pascoaes, Johan Viqueira, Philéas Lebesgue, Leonardo Rodríguez, Antón Villar Ponte, Wenceslao Fernández Flórez, Xaime Quintanilla, Antón Noriega Varela, Gonzalo Abente, Manoel Banet Fontela, Lois Peña Novo, Eladio Rodríguez González, Ernesto Rivera, Marqués de Figueroa, Antón Palacios, Leonardo Coimbra, Amador Villar, Álvaro Cebreiro, Alexandre de Córdoba, J. Cervaens Rodrigues, Xulio A. Cuevillas, Victoriano Taibo, Xulio Prieto, Xosé Fernández Martínez, Farruco Lamas, etc., etc. REDAUCIÓN Y-ADEMINISTRACIÓN Padre Feixóo, 12 ABONAMENTO Doce números, na Península.... 8 pta. Fóra............................. 15 pta. Número sóto, 80 cts. na Península, 1'50 pta. fora Iste boletín non publica mais orixinás que os que foran dirsitamentes solicitados pola Dirección. — Tampouco se fai solidario das ideas n-elas emitidas, non sendo dos que por non iren firmados, enténdense que sen da Redaución. SUMARIO Vigo, por PHILÉAS LEBESGUE. O Maráns, por TEIXEIRA DE PASCOAES. Conto, por ANTÓN LOSADA DIÉGUEZ. Notas de viaxe, por ROBERTO BLANCO TORRES. Galiza Céltiga, por VICENTE RISCO. Brua o mar, por VICTORIANO TAIBO. O mercado d' Oriente, por ARTURO NOGUEROL. Archivo filolóxico e etnográfico de Galicia. Os homes, os feitos, as verbas, pola REDAÚCIÓN. A III Asambreía Nazonalista. Achádegos arqueolóxicos. Libros. Revistas e xornaes. Fóra de testo: Retrato ó carbón, por FARRUCO LAMAS.

https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/bc/bc7d/bc7d40b6-8c6f-4360-bdba-fb002c1b95a5/115715230.xml "A NOSA TERRA", BOLETÍN DECENAL Idearium das IRMANDADES DA FALA en Galicia e nas colonias galegas d' América e Portugal PRECIOS DE SUSCRIPCIÓN Na Cruña ó mes. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/bc/bc7d/bc7d40b6-8c6f-4360-bdba-fb002c1b95a5/11571527.xml NOS Estraña maxinación, esta qu'entroques de faguer imaxes, dilue e desfai en vaguedade as imaxes do mundo. Estraño poeta pra quen os arbres son oracións e luz do sol o canto dos paxaros. Panteísmo e paganía e profetismo tamén. Il desfai o palpabel en neboeiros moito máis cheos de sinificación do que as concrecións da realidade, as aparencias mentirosas das cousas, das qu'il sabe tornarse n-un soño enfeitizado que o pón n-a verdade por atrás da realidade. Trasforma as especies sensibles en especies intuitivas e d'iste xeito nos fai comulgar-a verdadeira sustancia poética da vida. III O Marános é un grande poema, diríamos cosmogónico, de longo folgo e vastas amplitudes, que aínda é pequeno pra contel-a imensidade de sinificacións que s'adevíñan atrás d'il, de xeito que con ser xa o que é, non é máis qu' unha pequeniña parte de tanto como nos tén que dicir o autor. É por vivir n-ise afastamento, en certo modo tamén da actualidade, que Teixeira de Pascoaes pode aínda nos ofercer un poema atal coma iste, pode aínda ser un criador de mitos cósmicos e dar nascemento a novos deuses, dramatizar-a natureza ó modo dos vellos Vedas... Ainda eiquí, n-un poema felto e situado, a vaguedade é tan grande e deixa adevifiar tes infinidos, qu'elí está todo, elí está o mundo inteiro, a universalidade das cousas, ollada através do drama esencial da y-alma lusitana... O poema é n-algunha parte, coma unha evanxelización da cosmogonía, o Xénesis metido n-o Evanxeo: o drama crísteo da terra. Morte e trasfiguración, coma n-o poema musical de Strauss, c'un final irremediabel de traxedia despois d'unha aurora de triunfo que pasa com' un lostrego... Marános vai obtendo as revelacións de todal-as imaxes pantasmaés de todal-as avataras do sentimento e do esprito: Eleonora, a Saudade, o Marão, Don Quixote, os Deuses, Xesús... Da nascimento ó revelador futuro a quen adoran os pastores, e valse alén-mundo, deixando atrás de sí a traxedia do novo Cristo... Teixeira de Pascoaes é optimista ó seu modo; optimista lle chama Fernando Maristany, seu tradutor ó castelán, mais n-iste poema ó menos, a impresión final é de tráxica desespranza, é profecía d' un total aniquilamento de todal-as cousas, ás que somentes sobrevive a eternal Saudade esconsolada, máis duradoira do qu' os universos, os espritos e mail-os mesmos deuses, a Saudade sóya, xemendo n-a vastidade imensa ond' outrora estiveron os mundes, cecais pra coas snas bágoas espalladas faguer sementeira de novos universos, cecais o ver nós o Marános d' iste xeito, vén de que, atentos d' abondo ó que n-il se dí da Terra, non soubemos aínda ir tras de Marinos en precura do novo Reino Espiritual. Bén se ve que o poeta compuxo iste libro cembriagado de sombra e solidóns. IV Escrito todo en endecasílabos, elo contribúe a lle dar ó Marános un tono vago de brétema e de nevoeiro. Mais son endecasílabos tan traballados e tan cheos de vida interior, que apesares da común medida teñen unha variedade imensa de sonoridade interior. Ademáis, c' unha mestranza que nos amostra até que punto o poeta s' adonou das esquisiteces máis fondas da súa arte, Teixeira arranxou as rimas d' un xeito especial pra lle quitar ó endecasílabo todo asomo de monotonía. De catro, en catro, os versos teñen rimas alternadas, dous versos aconsoantados e dous ceibes, e máis tamén puxo unha alternancia ant' os grupos (non estrofes) de catro versos: n-un riman o primeiro y-o terceiro verso, ficando ceibes segundo e carto; n-o seguinte ó contrario, son ceibes primeiro e terceiro, e riman segundo e carto. D' iste xeito dilúese a sonoridade da rima, y-ó tempo que s' evita a monotonía, collen os versos máis forza de suxestión poética, todo sen sair da poética tradicional, a que, comm se vé, en boas maus, ainda tén recursos. Ora, esta observación tén a sún importancia, e cómpre ter en conta ademáis que n-os grandes mestres, todo debe ser estudado. V. R.

https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/bc/bc7d/bc7d40b6-8c6f-4360-bdba-fb002c1b95a5/115715226.xml ticismo, coma n-un famoso soneto de Laurent Tailhade. Todo aquelo pason. Mais, se Alexandre de Córdova nos oferce versos belos, delleados, suntuosos, hémoslle botar na cara o escribir á luz d'unha estrela que s' apagon?— Y. R. EL PROBLEMA DEL MUNDO INTERIOR por R. Nóvoa Santos, Santiago, 1920. Dend' Ayras Nunes qu'andivo a ver s'atopaba a verdade sen atopala en ningures, dixérase qu' a posición do esprito galego, cando se pón acito a filosofare, é o escepticismo: mirade Feixóo... Cecais a esto se deba o que non teñamos o que se dí unha filosofía, embora de cada unha das produciós da nósa mente, cole—a mesma sempre—a sua filosofía, com’ isa pingota de mel que soltan os figos. Ora, esa filosofía qu’ os galegos faguemos sen intención de faguela e qu' é sempre a mesma, vén a ser, se bén se mira, a que xa feita intencional, nos presenta o ilustre Dr. Nóvoa Santos n-iste discurso que tanto ruído meten, e qu'é bén merecente da sona que tivo. O Nóvoa Santos ataca n-il valentementes o problema radical do mundo interior: o problema da conciencia en sí, arredadamentes do seu contido. Demostra a insuficencia da psicoloxía fisolóxica pra resolvelo. A psicoloxía fisolóxicu pode esprical-o contido da conciencia, non a conciencia en si. Pr’ estudar esta compre botar mau da intuición introspeutiva, que nos revela a conciencia com’ algo sustancial—onde se ve qu’ o criterio do Nóvoa Santos é espiritualista—e com’ algo omnipresente, contínuo e indiferenciado «que non é máis “nóso” que dos “outros” e dos “non-outros”...—o que é panteísta. Tan panteísta que ás veces coida un qu’ está leendo unha esposición das doutrinas dos Upanishads da India, que ás veces tén frases verdadeiramentes brahmánicas. Iste traballo do Nóvoa Santos non é unha teoría com’ outras tantas—hai que telo en conta—é unha contribución sólida á psicoloxía introspeutiva. Pón en craro como a conciencia é a intuición da sustancia, mais hai unha cousa que non está crara: se a individualidade é unha ilusión—a sakkaya dhitti on gran herexía dos buhdhistas—non sabemos com’ esta ilusión chega a ser producida... E, os qu’ atacaron a tése do ilustre médeco compostelán, deberían ter en conta que o Doutor Nóvoa Santos non tén a culpa de ser panteísta: o panteísmo dúo a Terra nósa; non é en nós, os galegos, un erro, unha ilusión, unha herexía: é a nósa forma de pensar, herdo da Raza e función da Terra, e non hai galego que non sexa no fondo panteísta, inda cristián, inda escolástico... LA REVISTA, Barcelona, Decembre, 16, 1920. El viatger por R. Rucabado.—Contra el tópic de la cortesía, por Carles Soldevila, artigo NÓS de capital intrés pra nós, que nos perdemos de corteses e de gasalleiros co'a xente d'afora, dando lugar a qu' en Galiza entre tanto forasteiro famento com'en pais conquistado, y-a qu' elquí todo dios se bote de persoa somentes por ter nacido alén de Quereño... Soldevila demostra en duas graciosas parábolas, como pr’ ás xentes da Meseta, a cortesía é deixarse asoballar e decir a todo amón.—El poeta de la interna meravella por Cristofor de Domenec, sobre do poeta catalán Xosé María López-Picó, con ocasión do sen libro derradeiro El retorn. O autor do artigo, gran ademirador de López-Picó, pono en comparanza c’ outros dous portas repersentantivos de Cataluña: Josep Carner, o poeta pleno, que se pode premitir todol-os estrevementos sen ser endexamais inferior a sí mesmo, e J. M. de Sagarra o analizador da vella racialidade catalana, cheio do zume da terra. A carón d'iles, López-Picó difrenciase de todol-os poetas de Cataluña. II colle as cousas, non da realldade, senon da notación interna, e d' eiquí gue cando fala diga sempre algo máis do que as sus verbas, poeta de depuración e d'alteza.—Poemas de C. Fagés i Climent e de J. Vives i Borrell.—Tradución d' Auro d’ Alba por T. Garcés.—Reflexions i sentiments por J. Farrau i Mayoral.—Na Bibriografía unha mención honrosa de Do Ermo de Noriega Varela e máis de NOS. LA DOUCE FRANCE, n.° 27, 3e année, Decembre 1920. Tral dibuxos e gravuras de Louis Chadel, pintor xaponizante d' asuntos mistecos, animlista notabel, c'un estudo sobre d'il por Emmanuel de Thubert.—Unha curiosa gravura en madeira de Lepreux, ilustrando un artigo d' escursionista de François Bidet.—O nóso colaborador Ph. Lebesgue traduz tres poemas de Henry David Thoreau, o gran naturista yanki, que se fora vivir no bosque com' o héroe do famoso Escarabello d' Ouro de Poe, y-escribiu ensayos tan fondos e tan sedutores com' os d' Emerson.—Derradelramentes, unha cántiga de Nadal do País Poitevin que non deixa de s' imitar a algunhas vellas cántigas nósas. REVISTAS E XORNAES N-esta redución recibironse os seguintes boletíns: La Douce France (Paris); La Revista (Barcelona); Hermes (Bilbao); Vida (Cruña); Flama (Balaguer); La Ráfaga (Vigo); El Ebro (Barcelona); Monitor (Barcelona); Vida Gallega (Vigo); La Zarpa (Madrid); El Emigrado; El Eco; El Pueblo (Pontevedra); Acción Coruñesa (Cruña); Luz (Santiago); A Nósa Terra (Cruña); Acción Gallega (Buenos Aires); Eco de Galicia (Habana); Nova Catalunya (Habana); Taldriga (Aveiro); Heraldo Guadix (A Guardia). Hoxe, a falla d' espazo privanos de nos ocuparmos con detimento d' algunhas d' elas. Farémolo n-o número próisimo. Orense: Imp. y Papelería de La Región

https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/bc/bc7d/bc7d40b6-8c6f-4360-bdba-fb002c1b95a5/115715215.xml NOS Celtas, e correspondente os séculos VII e VI; y-ó S. E. haina de La Téne, dos Galos dos séculos V e IV, que falla por completo no S. W., o nome de Celtas sendo ademais máis antigo qu'o de Galos. D'Arbois de Jubainville dí qu'os Celtas da Península eran da rama galo-bretona, e que viñeron das Illas Británicas. Qu' eran d'unha das ramas máis antigas da familia céltiga, parece confirmalo a denominación de Celti ou Celtici que costantementes ll' aprican os autores antigos. Cecais n-esto se funda Murguía pr' indicar qu'os nósos abós pertencían á rama Kymrica(1). Tocantes ó camiño que trouxeron, o P. Fita, do Betis(1). Mais d' Arbois sostén que viñeron das illas Británicas pol-o mar, e igual pensan Hirt e máis Philippon, que supoñen chegaron directamente a Galizia, en pequenos grupos y-en datas sucesivas(2). Schulten, en troques, dí que non puderon ir máis que pol-o Pirineu, sendo o seu camiño ó longo do Atlántico ó W. da meseta francesa, tendo andado errantes por aquela costa. O camiño supón que foi por Roncesvalles, logo por Pancorbo a Suessatium, logo a Deobriga, val do Pisuerga e Douro abaixo haste ó mar. As poboacións ligures habitantes d'estas rexións, foron rempuxadas car á costa cantábrica ond' a poboación seguiu sendo ligur (vascones, cántabros, astures) (3) e máis car ó S. W. Das vicisitudes dos Celtas na Península, fai Schulten unha hipótese que vai sendo confirmada pol-a concordancia dos datos da Arqueoloxía co'a interpretación dos textos antigos, coma fai notar Bosch Gimpera en diversos traballos, ond'a resume con moita arte(4). Siñala Schulten as fronteiras da ocupación céltiga na Península do xeito seguinte: a do val do Ebro vai indicada por Augustóbriga; a de Levante por Nertóbriga, Arcóbriga (val do Xalon), Contrebia (val do Xiloca) e Segóbriga (chao li- A Península Ibérica polo ano 250 a. C. (Schulten) comentando a d'Arbois de Jubainville, dí qu'os Celtas viñeron da Galia pol-o Pirineu, deron nome ó río Gállego, que vai ó Ebro, e máis ó Gallo que vai ó Taxo. Ocuparon a Celtiberia, coma dí Lucano; dend'o Guadarrama, onde fundaron a Segovia (Segóbriga), dividíronse en dúas ramas: ó N. Galegos, antr'o Douro y-o Cantábrico; ó S. Belurios por achárense perto (1) P. Fidel Fita, reseñando o tomo xII do Cours de Littérature celtique de H. d'Arbois de Jubainville no Boletín de la Academia de la Historia, tomo 40, páx. 53. (2) Véxase A. Ballesteros, Historia de España y su influencia en la Historia Universal, tomo I, páx. 151. (3) Hai quen pretende que a poboación de todo o Norte haste os Pirineos era céltiga, Cántabros y-Astures inerusivos, mais as investigacións máis recentes parecen indicar que non hai tal. A ausencia de toponímia céltiga en toda a banda, dend' o limite dos Artabros é caseque decisiva. (4) Véxase El Problema de la Cerámica ibérica e Últimas investigaciones en el Alto Aragón, antr' outros. O segundo foi publicado na Revista Histórica de Valladolid. (1) Non falamos aínda da pretendida división dos primitivos Celtas en dúas ramas: Kémeris o Galodretás, que foi sosada por Thierry e Bertrand. Dechelette combáten n-unha nota e Dottin non fai menición d'ola.

https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/bc/bc7d/bc7d40b6-8c6f-4360-bdba-fb002c1b95a5/115715211.xml NOS cas, tiñan un senado de nobres e maxistrados pra se gobernaren, e nos casos graves, decidía a moitidume axuntada en asambrela. Porén, os pobos céltigos sentían a concencia da sua unidá de Raza y-achábanse prontos a s'axuntar en contra do nemigo común. Formaban entón confederacións temporás ou permanentes, que pra dirixilos na guerra desifiaban un xefe que ás veces obtiña a dinidá real. Talmentes socedeu con Vercingétorix na Galia, e cecais con Viriato na Lusitania. A clás guerreira (principes, equites) era, c'os druidas, dona de toda a riqueza e de total-as dinidades. Cada nobre tiña unha numerosa familia composta de clientes, ambacti y-escravos. Os clientes eran os seus compañeiros d'armas qu'o servían na guerra; os ambacti seica eran com' escravos que cobraban soldada, y-os escravos eran probablemente presos de guerra. Había pois, na plebe homes libres (chamados en Irlanda soer-chéli) y-outros que non-o eran (chamados en Irlanda doer-chéli). D'Arbois de Jubainville sostén que non existía ant'os Galos a propiedade individual da terra; as fortunas consistían en gando y-en ouro. Fustel de Coulanges opón a esto un tésto de César onde se fala d'un pleito por partixas. Mais o tésto parés que se refire a unha custión antre pobos... En Irlanda, a terra era en principio da tribu; unha parte era pr'ó Rei, que podía repartila ant'os seus oficiais y-o resto ocupábano os homes da tribu en comúu ou individualmente en precario. De todol-os xeitos, na Galia os Estados tiñan grandes propiedades territoriais. En ningún país céltigo había grandes centros de poboación. Os Celtas vivían espallados pola campía en aldeías pequenas, qu'os romanos chamaron vici y-hastra en casas isoladas, que César chama redifícia. Na Bretaña insuar, qu' estaba moi poboada, os vici e mail-os edificios eran moltísemos; mais nin elí nin en ningures, houbo verdadeiras vilas enantes da conquista romana. En tempo de guerra, os Galos acollíanse en sitios fortificados chamados oppida (os nósos castros) sorte de campos atrincheirados, defendidos por un foso qu'arrodeaba un cerco de terra, ou ben unha muralla de grandes pedras. Elí construían cabanas provisionais pra iles e máis pr' ó gando. Había algúns d'istes oppida —chamados dun en Irlanda—que tiñan ademais habitantes permanentes. Vida material Os Celtas vivían en casas, o máis común de madeira ou de canas, ás veces recubertas de barro, de figura redonda, c'unha soia porta e con teito cónico coberto de colmo. Sentábanse e durmían en leitos d'herba e xantaban en mesas baixas. Usaban vasos de barro, de cobre e de prata. Comían moita vitela e pouco pan; guisaban con grasa de porco e tomaban moito leite e queixo. Bebían unha cerveza feita con trigo e tamén hidromel, mais levaban viño d'Italia, y-os ricos era o que bebían. Os vestidos eran unha túnica curta, con mangas, suxetada c'un cinto de couro adornado con chapas e febillas; as bragas ou pantalós longos suxetos ós cadrís y-un mantelo chamado sagum, prendido no hombro c'unha fibula, y-ás veces púñanlle unha capucha chamada cucullus. N-os pés levaban sandalias especiais, chamadas gallicae, atadas con cordós ou co rreas. As mulleres levaban túnica longa e mantelo suxeto c'unha fibula. Os vestidos facíanse con telas de moitos coores, e levaban bordados, ás veces d'ouro e prata; había tecidos de rayas, que chamaron moito a atención dos romanos. Plinio di que foron os galos os inventores dos tecidos a cadros, hoxe tan característicos dos Escoceses. Eran os Celtas moi amantes das campas e dos adornos, y-andaban cheos d'anelos d'ouro e de prata nos dedos, nos brazos e no pescozo (torques) ás veces de moito peso, coma se vé nos da citada colección do Sr. Blanco Ciceron, de Santiago. Tamén levaban colares de doas de vidro e máis d'ámbare. Homes e mulleres levaban os cabelos longos, y-os homes poucas veces se deixaban a barba; o máis común, o bigote soio. Perfumábanse c'o snardo galo, sacado da Valeriana céltica. Os Bretós levaban tamén tatuaxes e pintaban o corpo d'azul. Os Celtas eran bos labregos. Collían trigo, verduras, mazás, plantas testís. Moitas medidas agrarias dos romanos son d' orixe celta: o candetum (cadrado de cen codos ou cento cincuenta pés romanos de lado), o arepennis, (de 120 pés de longo e 110 d' ancho), a lenga (legua). Tiñan moito gando: bois e vacas, ovellas, porcos sobre todo, e mandaban pra Italia xamós salgados que tiñan moita sona. Tamén facían moito bó queixo, y-os de veiramar salgaban peixe, que mandaban tamén pra Italia. As industrias máis adiantadas dos Celtas eran a metalurxia, e máis a fabricación de vidros y-esmaltes. O comercio d' esportación ós países mediterráneos era principalmente de peixe salgado, xamós, queixo e lá. D' Italia traguían

https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/bc/bc7d/bc7d40b6-8c6f-4360-bdba-fb002c1b95a5/115715210.xml NOS 6 feito que poida pasare inadevertido os que concebimos a «civitas» o xeito de Fustel de Coulanges, com' unha suprema entidade orgánica, com' unha converxenza ou calladura dos valores esprituais dos pobos. O prurito d'asimilación do esótico sin un cultivo atento da propia personalidade espiritual, acusa, polo menos, unha desorientación, tanto máis lamentable n-un pobo que sinte, ó mesmo tempo qu'a emoción do benestar, a outa cobiza de grandes conquistas materiais; outa porque aséntase na virtualidade do esforzo propio. Un pobo pode s'asimilare do estranxeiro aquelo que resúltelle proveitoso, mais sin perda das súas íntimas peculiaridades e do seu xenio autóctono. Pode aspirare ó cosmopolitismo sin perder as súas características esenciales. O cosmopolitismo non impide a afirmación dos valores psicolóxicos propios, como o privativo non escrava ó esótico. París, cidade cosmopolita por excelencia, centro d'atracción pra medio mundo, onde o boiante turismo hispano-americano ten a súa Meca predilecta, será de cote unha cidade francesa, con perxenio e alma francesas, y-endenantes que perder nada do seu carácter específico pola influencia d'elementos étnicos estranhos, istos serán absorbidos por aquél. E ainda iste mimetismo qu'ousérvase no Vigo non se pode incrure entr'as valorizacións culturais, e polo tanto d'esprito e de carácter; non afecta ó esencial, non remove o esprito y-a concencia n-un senso direutriz ou normativo. A unha veira ó remedo de sistemas e procedimentos no que toca á vida mercantil—plaxio moito prausible, porque supón un adianto nos costumes rutineiros dos nósos homes de negocios—non acerto a comprender que sexa unha adquisición d'importancia, nin útil nin bela, o feito d'andar aprésa pol-as rúas, un pouco teso o corpo e o ar un si é non é británico, movendo os brazos como dous péndulos laterais, o continente ergueito, o traxe á inglesa e sin abrigo un día de xiada, como signo de forteza saxona. Nin o comprendo nin sei que relación poderá ter esa ousesión imitativa co progreso vigués. Isto, superficialmente, parece non ter importancia. E ten-a. Porque isas lalinhas postizas non son un valor. Un pobo próspero e rico sin personalidade, sin valores culturais, desentendido da vida ideal, é com' unha muller fermosa, mais... sin corazón. Eso é o que percisa Vigo: crear a súa personalidade como poboazón galega, forxar a súa vida espiritual. Como a Coruña, por exemplo, necesita algo d'aquela actividade e d'aquela disposición vountaria pra o mundo dos negocios. E os qu'ademiramos Vigo e n-11 ollamos a gran cidade do porvir, a gran urbe da futura civilización atlántica, quixéramos ollare tamén, á veira do seu frorecemento económico, o frorecemento do seu esprito e o callamento da súa cultura. Roberto Blanco Torres GALIZIA CÉLTIGA (CONCRUSIÓN) IV A civilización dos antigos Celtas A sociedade céltiga Pra nos aforrármol-as citas n-iste curto resume qu'imos faguer, diremos d'unha vez que nos temos servido dos capítulos 11, 1v, v e vi do Manuel Celtíque de Dottin, e máis de traballos de S. Reinach (Orpheus, Cultes, mythes et religion), Bertrand (Les Druides et le Druidisme), Fustel de Coulanges e d'Arbois de Jubainville. Fustel de Coulanges dona unha idea de conxunto da sociedade gala, n-estas verbas: «moltos peisanos e pouca clás urbana; moitos homes xunguidos ó chao, e poucos donos d'il; moitos servos e poucos amos; unha plebe co'a que se non conta, druidas moi venerados, unha aristocracia guerreira moi podente.» S'a todol-os paises céltigos se pod'apricar esto, é cousa que se non pode dicir con seguranza. Os Celtas, igual na Galia Cisalpina que na Trasalpina, na Bretaña insuar que na Hibernia, formaban unha chea de pequenos Estados (antigas tribus); a miudo faguéndos' a guerra os ús ós outros. Istes Estados eran reinos ou repúbri-

https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/bc/bc7d/bc7d40b6-8c6f-4360-bdba-fb002c1b95a5/115715213.xml NOS Os Celtas nin tiveron templos nin estátuas antes da época romana. As cerimonias faguían se en lugares sagrados (nemeto). Veneraban ás pedras, ás fontes, ós arbres. O seu arbre sagrado era a enciña, e tiñan bosques d' enciñas qu' eran sagrados. Ofercían ós deuses libacións e sacrificios, ás veces, sacrificios humans; recitaban oracións e celebraban danzas rituais. Eran moi xeitosos pr'adivinhal-o porvir nas entrañas das vítimas, nos sonos, nos agoiros, no voo dos paxaros, especialmente as águias y-os corvos; tamén interrogaban ás almas dos mortos. Creían os Celtas na inmortalidá da y-alma, hastr' o punto de s' emprestar diñeiro pra volvelo no outro mundo, e de se suicidar por causas relixiosas. Esta idea vitiéralles sen dúbida, dos Druidas, os que profesaban unhas doutrinas filosóficas e relixiosas moi superiores ás do vulgo, e' unha teogonia y-unha cosmogonía das que, os autores antigos non tiveron máis que moi vagas noticias, xa que probablemente elles non-as comunicaban ó común das xentes, e, no caso, menos ós estranxeiros. Caraute moral dos Celtas Os Celtas eran moi relixiosos, valentes e bós guerreiros, xustos e xenerosos. Eran moi acolledores e moi osequiosos c'os forasteiros; disputaban a quen levase á casa un estranxeiro, e miraban com' amigos dos deuses ós qu' andaban en com jaña co' ies. Eran amigos de botar por ela, soberbios e provocadores. Batíanse por calquer ofensa. Eran tamén amigos d'andar pola nóva, xusgaban as cousas por impresión y-arrepentíanse logo. Procedían por arrantadas, e na guerra descorazoábanse axiña co'as derrotas. En troques, gustáballes portarse heroicamente, non curaban as feridas que recibían, y-enantes que cair prisoeiros, matábanse. Coma todol-os pobos antigos, eran crueles na guerra, e tiñan o costume de conservar as cabezas dos inimigos mortos. Combatían a pé a cabalo y-en carros de guerra, e levaban ás veces á guerra ás mulleres. As mulleres eran moi respeitadas, e moitas veces tomábanas coma árbitros nas custións graves. As mulleres reinaban e desempeñaban as maxistraturas. Tal é o que nos dí sobre dos antigos Celtas o estado das fontes clásicas en comparanza cos datos da arqueoloxía céltiga. Os autores ús que seguimos fan demasiado pouco caso das fontes céltigas e mais dos traballos dos investigadores. y da primeira escola celtista, dos que aínda quedan moitos, por fortuna. Curándonos en salú, nós temos utilizado principalmente, autores que non deixaremos de calificar coma hipercríticos. Quixémonos manter nos límites da meirande prudencia estórica. y Os Celtas na Península Ibérica Hoxe aparece probado pol-a entrepretación dos textos antigos, pol-a extensión dos nomes céltigos, e máis pol-a das necrópoles con civilización netamente celta (tipos de Hallstatt e de La Tène I) que a nósa raza chegou a ocupar un tempo á maor parte da Península: toda a banda occidental (Galiza e Portugal) e máis a Meseta Central, y-esta domeñación durou dend'o século VIII hastr' ó III enantes de Xesús Cristo. A primeira época, ou sexa a da sua chegada, discútese moito. Suponse que foi posterior á dos fenicios, y-hastra fai pouco tempo, pouco menos que conviñan todol-os autores en poñela no século IV enantes de X. C. O argumento principal pra poñela tan baixa, é que o Periplo de Himilcon, do século VII, reproducido no poema Ora maritima de Rufo Festo Avieno (1) non fala de Celtas na Península. Así pensan D'Arboís de Jubainville, Garófalo (anque observa que o Periplo de Himilcon refírese ás costas, e que podía haber Celtas no interior, e que cecala s' ocultan elementos céltigos baixo dos nomes de cempsi, saefes, gletes e celsianos), o P. Fita e caxeque todol-os estoriadores hespañois. Mais compre termos en conta que no século V, Herodoto, o máis antigo testemoio da presenza dos Celtas na costa atlántica, chama á Península, Kéltike. Hastra d' agora se non faguía aprecio d'iste testemoio, fundándose en que Herodoto estaba tan mal informado, que puña as fontes do Ister (Danubio) no estremo Oncidente da Europa, decindo qu' os Celtas co' a sua vila de Pyrene (Pirineus?) estaban ond' iste rio. Mais hoxe, novas investigacións veñen a confirmar-o testemoio de Herodoto, y-este volve a ser tomado en conta. Esto fai qu'os investigadores modernos teñan a tendencia de dar pr' á chegada dos Celtas á Península, datas moito máis recuadas qu'a do 1) O Sr. Fernández Alonso, no seu libro Orcensawos Ilustres pon antr' llos a Rufo Festo Avieno, que foi pro-cónsul d'África no século IV despois de Xesús Cristo. Fúndase en ser chamado Avieno, como orixinario da comarca do Avia. Sifínla nas inscripcións romanas de Galiza moitos nomes xentilicios coincidentes cos que levaba o discutidísimo autor de Ora maritima.

https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/bc/bc7d/bc7d40b6-8c6f-4360-bdba-fb002c1b95a5/11571526.xml O “MARANO,, DE TEIXEIRA DE PASCOAES O mestre Teixeira de Pascoaes fixo unha segunda edición do seu poema *Maráns*. «Temos—declamos n-o nóso pirmeiro númaro—a Teixeira de Pascoaes coma cousa nósa, e n-as nósas internas devocións témol-o moi perto da Santa Rosalía e de Pondal, o verbo da lembranza.» O mestre corresponde a iste sentimento; a segunda edición do *Maráns* vén adicada a Galiza. Galiza, terra irmá de Portugal Que o nosso océano abraça longamente. Bexo de brancas novas refulgindo O espírito do sol amanhecente. Altar de Rosalía e de Pondal Iluminado a lágrimas secas, Entre pinheais aos zéfiros carpindo Magoas da terra e místicas tristezas. A ti dedico o livro que uma vez Embriagado de sombra e solidão, Compuz sobre os fragmentos do Marão. Este livro saudoso e montanhês. O *Maráns* é o poema da comunión do home co’a terra, sentido n-os fraguedos do Marão e n-o val do Tâmega, tão nósos... «Hoje também reconheço—di o autor n-unha das suas cartas—que esse livro pertence máis a Galiza do que a Portugal, e por isso lho dediquei.» Teixeira de Pascoaes é nóso porque descobriu a y-alma galega ó descobrila y-alma lusíada: almas de Saudade. Eiquí, antros boso xenerosos todas son pra il voces de devoción a d’agarimo. Teixeira de Pascoaes leva en Amarante, n-o pazo señorial dos seus maores, verdadeiros fidalgos portugueses, unha vida de sabio arredada e silenciosa, unha vida moi por riba da época que vive... Ouh, os que pensan qu’ hai grandeza en servir á época, cando a quen hai que servir é á eternidade!... Hai poucos que sepian agardar en silencio pol-a eternidade; caxeque todos bulen a pillal-o instante que passa, e por iso só miran da vida as aparencias mentirosas... Solen chamar vida intensa á vida disipada, cando a vida intensa verdadeiramente é a vida recollida, a que se fai n-ises recunchos da terra ond’a vida fal remanso, e coma que se detén, e deixa quedal-as suas augas, alén arremuiñadas y-ó se remansaren deixan trasparentar a fondura da vida atrás do seu craro cristal... N-ises lugares os sentimentos y-os afectos fanse fondos, pillan raíces no fondal da y-alma a forza de se deixaren libar lentamente, pingota a pingota. Vivens’ os amores salayo por salayo e chóranse as doores bágoa a bágoa. Eis o caso das Bruxas de Rodembach, e tal é pró nóso Teixeira o seu Amarante. Teixeira de Pascoaes é un pangaleguista. Foi Pina de Moraes quen chamou d’iste xeito ó movemento dos espíritos que leva a Galiza pra Portugal, e a Portugal pra Galiza, movemento qu’ é unha característica do nóso tempo. O Pangaleguismo tén a sua orixe n-un sentimento que s’esprime esi: a y-alma de Portugal tén saudades da Galiza, e a y-alma galega sinte saudades de Portugal. O primeiro a espresar iste sentimento, seica foi Affonso Lopes Vieira, o insigne autor de *O Eucalipto*. Quen o esprimiu d’un xeito máis revelador foi Teixeira de Pascoaes n-as suas cartas: «A Galiza é irmá e máe de Portugal. Portugal saiu dos seios da Galiza; depois abandonou a Máe e foi por esses mares fóra; fagiu como o filho pródigo. Mas é chegado o tempo do seu regresso ao lar materno. Temos de voltar a viver espiritualmente em comum. Assim o exige o destino das nóssas Pátrias que ainda não está cumprido...» Esi pode faguel-o que fai: compoñer ainda n-istes tempos, cada día de meirande incapacidade meditativa, poesía trascendental, poesía que é unha metafísica que se fai así mesma de sentimento, o mesmo sentimento, hastr’ os mesmos recursos poéticos, as imaxes mesmas a se converter en metafísica...

https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/bc/bc7d/bc7d40b6-8c6f-4360-bdba-fb002c1b95a5/11571528.xml CONTO ous rapacifios rifaron, y-estábanse batendo cegos. Un d'iles san e rexo, y-o outro un malpocadiño que choraba. Duas mulle res apartáronos e levaron ó meniño dos choros dándolle bicos. O outro, o san e forte, solo, vermello de vergonza quedaba sin agarimo, cheo de tristura, e foise indo paseniño. Fíxenlle unha festa ó probe do rapás e dixen pra mín «tamén os fortes dan compasión ás veces», lembrándome d' un sucedido. O sucedido foi esto. Había unha vés n-unha aldea veira mar, n-a ría de Marín, dous mozos mariñeiros, Chuco e Manoel. Eran tempos n-os qu' aínda non fan as motoras a buscar sardiña a Leixoes, nin xiquera as artes da traifia eran donas das rías. Os barcos xeltosos lan mar afora máis alá d'a illa d'Ons e chegaban moitas veces a Finisterre. Manoel era un rapás ergueito e finiño, churrusqueiro y-amigo d'as rapazas. Chuco era un mozo forte e valente que se desfacia de bó: ninguén bogaba coma fl que pasaba horas sin arrial-o remo, e sin falar, nin se coñecía nadador coma fl n-a ría. E Chuco e Manoel tiñan toleria por Carmela, unha meiga rapaza d' óllos mouros, moi beiladora. Cada tin d'os mariñeiros á sua maneira lle buscaba as voltas, y-ela por ningún s'acraraba. Con Manoel ría e parolaba a desfacerse, diante de Chuco baixaba os óllos, e toda s'alcendía. Pasou o caso cando Manoel e Chuco saíron ó mar n-o mesmo barco con oito homes máis. O barco era nóvo e foron á despedida vellos, nenos e mozas, y-antre eles Carmeliña que non separaba os óllos de Chuco, nin Chuco d'ela. Foron as miradas unha promesa d'amore, e Chuco bogou con mais forza que nunca, cheo de vida. Non se soupo bén nunca, porque estas cousas non se saben bén endexamais. O mar estivera calmo, e batía un pouco de Nordeste. Fixéranse dous bos lances n-a illa, y-o barco voltaba pra terra cando caía o sol, con toda a vela pra aproveitar as frías. Debeu ser com' un lostrego a nortada, a escota non correu a tempo, a carga foise a unha banda, calquer cousa, o conto foi que d'un soílo batido o vento dou volta ó barco y-os homes fóronse ó mar co'a sorte de se poderen por a salvo n-a quilla. Xa todo se cerrara d'escuma, e rompendo avantaban as augas. Non se via un barco, zoaba o vento y-a noite chegaba. Foi estonces cando Chuco, o máis forte nadador de todol-os xelteiros, botouse ó mar confiado e surrindo a buscar en terra axuda pr' ós probiños que alí se quedaban engarrados no barco deitado n-as olas. Todol-o viron loitar, avantando en longas brazadas con toda seguranza e ninguén dubidou que conseguise o proposto. O tempo pasou en balde, e n-a noite coidaron os mariñeiros morrer moitas veces, mollados y-esmorcados de frío. Pol-a mañán unha motora topou o barco perdido e salvou ós nove homes. Aquela mesma mañán apareceu Chuco morto n-a area de Beluso despois de nadare cinco millas: o seu esforzo fixo soster a espranza n-os que quedaban n-o cativo amparo d' as madeiras do barco. Os probiños salváronse y-o mozo forte morreu. Non pasou un ano e Carmeliña sempre meiga e beiladora casábase con Manoel, de cote finiño e churrusqueiro. E certo que co'a lembranza de Chuco pódese dicir qu' os fortes dan compasión ás veces e que non está de máis o pregar por eles. ANTÓN LOSADA E DÍEQUEZ Pontevedra-Mayo-1921.

https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/bc/bc7d/bc7d40b6-8c6f-4360-bdba-fb002c1b95a5/115715220.xml NÓS 14 O MERCADO D'ORIENTE O diario barcelonés *La Vanguardia* do 10 de Marzo do ano actual, publica a resposta que deu o cónsul hespañol de Bucarest—o nóso querido amigo e paisano Don Xavier Meruéndano—ás perguntas que lle fixo a Misión Comercial que a mediados de Fevereiro último mandou a *Asociación de Fabricantes de Tejidos de Lana de Sabadell* pra estudial-as condiciós dos mercados d'Oriente. A seguida pubricamol-as perguntas y-on estrauto das respostas: - ¿É Rumanía nazión que pol-as suas condiciós especiaes de consumo e produción poda consumil-os produtos hespañoes? - Ó meu xuizo poucos países d'Europa ofercen pr'elo condiciós tan ventaxosas. Rumanía é un país esencialmente agrícola; a sua produción estriba principalmente en tres artigos: graos, petróleos e madeiras. A industria rumana tén unha vida lánguida y-ainda que denantes da guerra, começaba a industrializarse o país en pequena escala, os enormes sacrificios da campaña y-agora a obra de reconstrución, deteñen aquela iniciación industrial. ...Cravo que debimos d'aproveital-os primeiros momentos que seguiron á firma da paz; entón Rumanía, esgotada materialmente, sentía vivísima necesidade de produtos manufacturados. ...Sin embargo, non é tarde si se emprende unha labor seria y-organizada. - ¿Qué produtos poderían ser consumidos y-en mór cantidade? - Dende logo os tecidos y-os fiados: son produtos moi acreditados n'iste mercado, ond' eran enviados enantes da guerra, somentes que, desgraciadamente, con marca estranxeira, tod' a industria catalá, a máis afin d'entr' as españolas ó Oriente, por razós étnicas e xeográficas atoparía en Rumanía boa acollida. A industria metalúrxica, a *conserveira* (moi importante), a produción aceiteira, os nósos zucres, os riñas (istes en menor escala), o pimentón murciano, sederías, industrias d'Eibar, etc. - ¿A industria de tecidos en xeneral podería dar resultados positivos o seu intento d'esportación en Rumanía? - Os produtores hespañoes que dend'o ano 1918 visitaron istes mercados, foron fabricantes de tecidos casi todos, coincidiron en apreciar com'on mercado moi importante pr'á industria de tecidos, o mercado rumano. Si o éxito non-os acompañou en algunhas ocasiós non foi certamente por retraimento dos compradores, senón máis bén, por defeito d'organización. O comercio d'esportación a Rumanía, tén qu'estabrecerse sobre bases sólidas. Esí o fixeron ingleses e franceses. O sistema de espediciós aisladas soilo proporciona relativos resultados y-ainda istes moi incertos. E deica o momento presente, o comercio español en Oriente foi un comercio de «feira». - ¿Existe actualmente industria laneira ou algodoneira en Rumanía? - En realidade, podo dicir a vostedes que non porque as dúas fábricas qu'existen en Chuga e Bulusis arrastran unha vida lánguida e non poden loitar contr'a competencia estranxeira... - ¿Hai outras nações en Oriente que reman millores condiciós pr'ó logro da nósa expansión comercial? - Non-o creo;... as suas afinidás étnicas e filolóxicas con España; a facilidá de chegar a ela pol-o Mediterráneo y-o Mar Negro;... «Si iles necesitan da nósa industria, á sua vez ofércennos, graos, petróleo e madeiras; por tanto, o viaxe de volta está asegurado. - ¿Qué coñecemento teñen os rumanos da nósa industria? ¿Teñen, respecto d'ela, preferencia ou prexuicio? - N-o momento actual, o nome comercial d'Hespaña é d'abondo coñecido en Rumanía antes da guerra;... «N-o comercial éramos completamente descoñecidos, e sin embargo, os produtos da nósa industria consumíanse n-o mercado rumano; pero todos, ou casi todos, chegaban él con marcas estranxeiras. Os tecidos c'o *made in England*; as cortizas, c'o *emade in Germany*; as conservas con etiquetas francesas. Os poucos meses de firmada a paz varios comerciantes gregos cargaron unhos cantos barcos con pacotilla d'os muelles de

https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/bc/bc7d/bc7d40b6-8c6f-4360-bdba-fb002c1b95a5/115715214.xml NOS 10 século IV en. X. C. Unha das meirandes autoridás en Protoestoria da Península Ibérica, o francés Louis Siret, dí que foron os Celtas os que trouxeron a Iberia o traballo dos metais. Efectivamente, nótase na Península unha súpeta interrupción da civilización eneolítica, substituída por outra absolutamente nova, na que aparecen Ora marítima. Pol-o tanto, na época de Herodoto e Himileon, no século V, estaban xa os Celtas na Península; Herodoto y-Avieno dannos o termo ante quem: ano 500, da chegada dos nósos abós; Hesíodo da o post quem: ano 700. Esto é concordante c'o que, asegún o sincronismo de Tito Livio, parte dos Celtas invadiu a A Península Ibérica polo ano 500 en. X. C. (Schulten) Provenza na época da fundación de Marsella (ano 600 en. X. C.) E coma deberon levar tempo en s' adonar de toda a Meseta, eles deberon chegar moito antes da fonte d' Avieno e de Herodoto, o que ven a ser en números redondos polo ano 600(1). Xa deixamos indicado com'as conclusións de Schulten son confirmadas pol-os achádegos arqueolóxicos. os enterramentos en sarcófagos individuais; sinos com' o phallus y-o altar bicornuto, coincidindo cos cultos galos asegún conta César; as alabardas e máis as espadas d' embudo e d' antenas, com' en Irlanda, Escocia, Scandinavia y-Alemanya, y-unha cerámica negra e lisa igual qu'a da Europa Central, a de Bohemia especialmente(1). Outra cuestión que s' apresenta é a da orixe dos Celtas peninsulares, e máis o camiño que trouxeron. Schulten di qu' os nósos Celtas eran unha rama antiga da familia galo-celta, diferente dos galos que botaron ós iberos do S. de Francia no ano 400 en. X. C. No S. W. da Galia hai civilización de Hallstatt, traguida pol-os Adolfo Schulten, na sua obra xa citada, toma en conta o testemoio de Herodoto, e trai outros de Hecateo de Mileto, Ephoro, Timeo y-Aristóteles, que chaman coma Herodoto Keltike á Península. Schulten dá coma céltigas as poboacións cempsi, saefes e berybraces, de fonte antiga d'Avieno (periplo de Himileon) coincidindo n-esto c'o indicado por Garófalo respecto do (1) Louis Siret, Nouvelle campagnes de recherches en Espagne. La fin de l'époque eneolítique; en L'Anthropologie, t. III, París, 1892. (2) Esta do ano 600 é erma se vé, reducindo moito as datas. Himileon y-Herodoto tiveron noticia dos Celtas coma d'un pobo afincado xa na Península coma s' estiveran n-ela de moito tempo atrás. Ben podían levar máis d'un século.

https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/bc/bc7d/bc7d40b6-8c6f-4360-bdba-fb002c1b95a5/115715223.xml NOS banse ladrillos afumados e moedas vellas. Supoñíase que alí había un tesouro. Cando os de Mugares iban á sega a Castilla decíanlles os casteláns que porque iban aló que a sua Castilla tíñanna en Louredo. Xuntáronse todol-os de Mugares e cada casa puña un home pra ir cavar no coto de Louredo e cousa qu’ atopaban levánbanlla ás sabias que botaban as cartas y-elas decíanlles que por alí andaba a trave d'ouro e de veneno, pro que era mais ó fondo, pol-a parte do río. Un tío do comunicante era o que dirlxfa os traballos e daba viño a todol-os que iban traballar. Atopar non s' atopou alí mais que cachos de pote, tellas, cazolas y- unha chapa de metal. O Ciprianillo di que en Louredo, cavando, hase d'atopar unha capilla qu'é a capilla de San Cipriano. A porta esterán dous xigantes cada un co’ a sua maza na mau, un de cada lado conforme s' entra. Cando o que alí entre queira suir, os xigantes baixan as mazas e mátano e todo se desfai en ouro. Por eso, o que ali vaya ten que facer entrar primeiro un cadelifio porque sinón o primeiro que entra morre. (RECOLLIDO POR NEMESIO BARJA, ALUMNO DA ESCOLA NORMAL.) CX A Reina Loba En Figuetrós liní un castelo ond’ estaba a Reina Loba. A Reina Loba era filla d'un Rei mouro, que tiña moitas fillas, mais unha tivo unha falta, y enton o pai botouna pr’ aquil pobo. A Reina Loba púxolle de renta ó pobo unha vaca diaria, o que era un tributo moi grande, y-enton o pobo «feriase xuntar pra destronala. Y-había eli un estudiante que namorou á Reina Loba, y-aporveitouse do seu amor pra matala. Y-estoncias, quedon o dito: Matachel-a Reina Loba, Pueblo de Figueirés, Matachel-a Reina Loba, Fidalgos quedastes vós. (RECOLLIDO DA TRADICIÓN ORAL POR NEMESIO BARJA A E. A.) A Sooledá do Oso En Verán hui a Sociedá do Oso. Cand’ un socio está enfermo e non é de morte, si vaio médeco a velo, un da Sociedá, chégase a il e dicelle: Escusa ir, que d' esta non lle vais. Cando é que morre, o día anterior, ou o mesmo día, van todol-os socios a buscalo á casa, co sen crego, e levan nas maus ósos acesos coma si foran velas. Posan sen tropezar con ninguen. Outras veces vese unha chea de bultos que non se sabe o que é. E, sin embargo é de xente viva, non de pantasmas. Ó chegar á Eirexa, teñen o enterro, y-entérrano, e todo pasa de noite. Mais o corpo do difunto, queda na casa. (1) (COMUNICADO POR NEMESIO BARJA A E. N.) (1) Veso oclquí que o qu'enterran é-o corpo astral do difunto. Tamén pode ser que os qu' asisten ó enterro vayan en corpo astral levando os seus corpos vivos n-a casa... Un ocultista tamén vería n-esto unha lembranza d'algunha antiga fraternidade iniciática. Unha muller, a víspora da festa chegou moi cedo a Veran, antes do sol saír, e vin a eirexa aberta. Entrou e víu a xente faguendo un enterro. Chegouse, y-un deulle unha vela acesa, y-ela tivoa na mau mentras durou aquelo, y-ó acabar, apagouna e meteuna na cesta que levaba no brazo; mals ó sair o sol, fol mirar a vela, e viu qu’ era un óso de morto. OS HOMES, OS FEITOS, AS VERBAS A III ASAMRREIA NAZONALISTA GALEGA quecente Asambrela de Lugo en 1918 espresárase xa n-un Programa concreto, ratificado logo pol-a de Santiago en 1919. N-a de Vigo viuse novamentes que os nazonalistas son os úínecos na nosa Terra que teñen unha ideoloxía compreta, coherente, crara, defiñida, que se poda presentar á face das xentes. A bandeira das Irmandades é hoxe ela soia a ondear ó vento do Ideal. Tivo lugar en Vigo n-os días 16, 17 e 18 do mes d'Abril. N-ela estiveron repersentadas y-adherfronse ds seus neordos, todal-as entidades nazonalistas de Galiza. Algús grupos que s'estín formando mandaron tamén as suas adhesiés á Asambreia. Foi unha nova e baruda afirmación do pensamento nazonulista que, na pirmeira e ines- A Nosa Terra, órgao oficial das Irmandades, é a encarregada d'informare á opinión galega

https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/bc/bc7d/bc7d40b6-8c6f-4360-bdba-fb002c1b95a5/115715224.xml 18 do qu'eli pasou e do qu'eli se fixo. NÓS limitase a procramar outamentes, orgulosamentes, a verdade irrecusabel que deixamos esposta. Concurrentementes coa Asambreia, déronse nas principais sociedades de Vigo varias conferencias pol-os cabezaleiros do Nazonalismo. Pol-o tanto, Vigo, a vila do gran porvir, escoltou nos días da Asambreia unha forte e serla enunciação do xeneroso credo nazonalista, útil sacudimento que II hai que dar ós espíritos en total-as vilas y-aldeas de Galiza. E a afirmación da verdade indestrutíbel da Nazón Galega a s' ostentar nas verbas que falan a razón y-o sentimento pol-o bico dos bós e xenerosos, na sua persistente cruzada d'ideal. ACHÁDEGOS ARQUEOLÓXICOS Preto do lugar en que Murguía coloca o kjoekkenmaddingen da Ría de Arosa, explorado por D. Ramón del Valle no século passado s'acaba de faguer un descubrimento arqueolóxico, que si non tén unha outra importancia estórica, está emparentado con outros anteriores de meirande intrés, cal foron os sepulcres, moedas, restos de cerámica e osamentas, atopadas en 1905, y-estudado polo siñore Gil e Casal, correspondente da Academia de la Historia. Apareceu n-aquíl entón o cimenteiro do Castro de Vistaalegre, no cal s' alcontraron oito sepulcres de tella, c'os seus respectivos esqueletes d' elevada estatura, mais que non polden pertencer a xentes anteriores ás dos séculos médeos, pois qu' iste cimenteiro, que foi un dos moitos que dimpois da paz constantina se construíron á veira das igrexas, dependería de San Cristobo, de moita sona. Ademais o s' atoparen, tamén, ó mesmo tempo e' os sepulcres, moedas romanas, y-os sinos achados n-iles, no nos poiden faguer pensar qu' estamos en presenza de sepulcres coma os que viu na Lanzada o P. Sarmiento no ano 1754 e que Murguía insinúa a posibilidade de que foran céltigos (1). Non embargante, ben poderá acontecer qu' istes restos que son románs, nos levaran hastra os nósos aboríxens, os celtas, pois iles dependen do Castro de San Cristobo como deixamos dito, e os castros son céltigos: non tememos decil-o a pesar do descréto en que caiu a teoría que todo o antigo se refere ó pobo céltigo: a verdade é superior ós sistemas (2). O que fixeron os que viñeron dempois dos celtas foi aproveitarse das suas fortificacións, como observa Ring. Ademais o siñor Gil e Casal, que leva estudado moito tod'o que se relaciona c'a estoria d'ista (1) Murguía, Galicia, páx. 33. (2) Murguía, ob. cit. páx. 61. NOS comarca, sospeita qu' á desbocadura da Ulla existiu unha cidade, da que xa falou Ptolomeo, e qu' fl quer chamar Abobriga (1). Y-esta cidade d' existire ¿non sería (o mesmo que Lámbrica, tamén na Ría d' Arosa), d' orixen céltiga? Os achádegos actuais bastante máis cativos c' os de 1905, se reducen a uns anacos de muros d' aparexo y-uns pavimentos; un d' lles moi ben conservado e cuberto de baldosas de barro cocido, outro está recuberto d' un cemento composto de cal e croyos de cuarzo. Como n-istes recintos s' atoparon escamas de peixe, e dada a sua proximidade ó mar, non é moi aventarado consideral-os coma depósitos dedicados a conservas e salazóns de peixe, dependente de Castro de San Cistobo d' Alobre, pois sabido é c' os castros, non somentes eran fortezas e habitacións do xefe (brenn), que tamén eran centros de poboanza, compostos polo elemento relixoso, xurídico, agrícola, comercial, industrial, etc. Sexa todo isto o que queira, é o caso que do estudo de todas istas cousas se poden tirar bos datos pr' á nosa Estoria. — J. N. B. O día 5 de San Xoan, fíxose unha esporación prelimiar nos vestixios d' unha antiga vila romana, no lugar dito a cidade, á veira do río Limia en Porto Quintela perto dos Baños de Bande, pol-os nósos compañeiros Ramón Otero Pedrayo, Florentino L. Cuevillas e Vicente Risco, acompañados do culto abogado de Bande D. Farruco Pena. D' istes vestixios fala xa Cean Bermúdez, y-o lugar é ben coñecido dos veciños dos arredores, que das antigas construcións sacan pedra pr' as paredes das suas leiras, e teñen atopado eli tamén moedas e potes de barro negro, dos que non se conserva ningún. Pol-o mal tempo que faguía non se pudo faguer mais que poder en descuberto seis metros de muro direito, feito de cachoteria ben asentada, d' un groso de cincuenta centímetros. Os cachos de tella romana atópanse a frol de terra, e na escavación que se fixo non s' atoparon mais que dous cravos de ferro e testos de barro negro e marelo, antr' les un roxo vidrado moi polido e brilante. Os traballos dos veciños que deixaron ó aire os cimentos das casas, dan a ver qu' estas eran de planta cadrada ou rectangular, e cobrían unha estensión considerable do tarreo, n- un aluvión do Limia, seguindo tamén pol-a veira esquerda do río. (1) Abobriga situase tamén en Ribadavia, e do Vosglen en Bayona, Dictionnaire Géographique, ap. II.

https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/bc/bc7d/bc7d40b6-8c6f-4360-bdba-fb002c1b95a5/115715216.xml 12 toral); a d'Andalucía en Serra Morena por Miróbriga, Nertóbriga y-Arcóbriga. N-as serras asturianas e cantábricas non hai nomes celtas. No mapa núm. 1, os paises ocupados no século VI pol-a nósa raza son os que quedan á man esquerda, ou sexa ó W. da liña de cruces. O Leste, están os ocupados por xentes íberas e ligures. Vén a deducir Schulten que os Celtas tiveron que loitar c'os Iberos por dúas veces, en épocas diferentes, e cecais pasando no medio moitos anos; primeiro botáronos de Cataluña e do val do Ebro, e logo, expulsádol-os Iberos do S. de Francia pol-os Galos, invadiron a meseta ocupada pol-os Celtas. Efectivamente, com'afirma Bosch Gimpera, os autores antigos, hastr'o século III enantes de Xesucristo, falan no Centro y-Occidente da Península, dos Saefes, Cempsi e Berybraces, pobos celtas; os Cynetes, ligures ó S. de Portugal, y-as diferentes tribus ibéricas na Andalucía e costa oriental da Península, dend' o río Anas hastr' Ampurias. Dend' eli, estaban os Ligures misturados c'os Iberos. Logo, dend'a segunda metade do século III Eratóstenes, Timeo y-outros dicennos que na Meseta viven as mesmas tribus ibéricas que logo coñeceron os Romanos nas suas guerras, o qu'indica un cambio na poboación do interior. Iste cambio foi o qu'indica Schulten. Despois da expulsión dos Iberos do S. da Francia pol-os Galos—que foi o derradeiro gran NOS movemento dos Celtas, que chegan (coma deixamos dito nos capítulos anteriores) no século III ás portas de Roma, y-hastra a Asia Menor—os Iberos botados d'aló, principian a entrar no Centro da Península. Dend' o val do Ebro avanzan os Iberos e van ocupando a Meseta, arrempuxando ós Celtas car'os currunchos montañosos do N. W. e S. W. e das serras do interior. Entón é cando os textos dan xa os nomes das tribus ibéricas da época romana: Carpetanos, Oretanos, Vettones, Vucceos, Celtiberos. Somentes nos sitios estremos fican restos dos Celtas: na Galizia, Celtici e Callaici ou Gallaeci; no Algarbe, Celtici; ó N. E. e S. E. da Meseta, Berones e Germani. Algunhos restos céltigos deberon ficar tamén en Castela, misturados c'os Iberos nas tribus dos Celtíberos. Istes non son coma supuñan un pobo ibérico domeñado pol-os Celtas, senon ó contrario. A Meseta toda y-hastra o Centro do qu'é hoxe Portugal romataron por seren iberizadas de todo. Est, é no século III cand' os autores principian a falar d'unha Iberia pois énantes, a Península chamábase Kéltike, dos Celtas. O mapa núm. 2 representa o estado étnico da Península a medios do século III. En comparanza c'o anterior, amóstranos os movementos da nósa Raza na Iberia, a que por tres séculos o menos formou parte do grande imperio céltigo. Vicente RISCO