Artigos

Almas viaxeiras por Rodríguez González, Eladio Ano IX Número 40 (1927); p 1

Beethoven por Otero Pedrayo, Ramón Ano IX Número 40 (1927); p 2-4

Os europeos en Abrantes : (proseguimento) por Risco, Vicente Ano IX Número 40 (1927); p 5-8

Papeletas pra un inventario das mámoas galegas : (proseguimento) por López Cuevillas, Florentino Ano IX Número 40 (1927); p 9-13

Quod nihil scitur : (proseguimento). por Sanchez, Francisco, Aznar, Xan Ano IX Número 40 (1927); p 14-15

Os homes, os feitos, as verbas por Risco, Vicente Ano IX Número 40 (1927); p 18-20

Páxinas

Año IX Número 40 - 15 abril 1927 - Copia dixital

Páxinas 2 de 24

Número publicación

Nós : boletín mensual da cultura galega : órgao da Sociedade Galega de Pubricacións "Nós": Ano IX Número 40 - 15 abril 1927

Descargas

Vai a descargar os ficheiros do grupo Nós : boletín mensual da cultura galega : órgao da Sociedade Galega de Pubricacións "Nós": Ano IX Número 40 - 15 abril 1927 en formato PDF (versión imprimible)

Seleccione para descargar:

O documento enteiro (24 páxinas)

Unha selección Dende a páxina ata

Descargar

O esquema METS é un estándar para a codificación descritiva, administrativa, estructura e de metadatos relativos a obxectos dentro dunha biblioteca dixital, expresados mediante a linguaxe de esquema XML do World Wide Web Consortium. O estándar mantense na Rede de Desenvolvemento e Oficina de Estándares MARC da Biblioteca do Congreso, e estase a desenvolver como unha iniciativa da Biblioteca Dixital da Federación.

Exportar

Ano IX Número 40

Título	Nós : boletín mensual da cultura galega : órgao da Sociedade Galega de Pubricacións "Nós": Ano IX Número 40 - 15 abril 1927
Lingua	Gallego
Notas	Reprodución electrónica. Santiago de Compostela: Biblioteca de Galicia, 2009
Tipo de publicación	Publicacións seriadas

Formatos de descarga

Exportar

Descarga en formato Linked Open Data / EDM 5.2.8

Quen participou?

Risco, Vicente

1884 - 1963

Rodríguez González, Eladio

1864 - 1949

Sanchez, Francisco

1550 - 1623

López Cuevillas, Florentino

1886 - 1958

Aznar, Xan

Otero Pedrayo, Ramón

1888 - 1976

6b5a85a6-9a03-4e59-a2b4-2857c573b256

Que outros autores foron coetáneos?

De quen se fala nesta publicación?

Saralegui y Medina, Leandro de

Obermaier, Hugo

Otero Pedrayo, Ramón

Pérez-Bustamante, Ciriaco

Machado, Manuel

Castelao

1886 - 1950

Casas, Augusto

1906 - 1973

Correa Calderón, E.

1899 - 1986

Amor Meilán, Manuel

1867 - 1933

d4aceb71-3fb0-4975-9ab5-4af83511f62b

En que outras publicacións participaron estes autores?

Que materias trata?

Prensa

Que lugares se mencionan?

Negreira
Sobrado
Pontevedra
Arzúa
Galicia
A Coruña
Lalín
Sarria
Frades
Mondonedo
Vigo
Outeiro de Rei
Ourense
Lugo

Exemplares físicos

Biblioteca de Galicia	Sinatura: Public. 5 — NOTAS: Anotacións manuscritas nalgunhas contracapas. Comprende: Ano IX Número 40 - 15 abril 1927 Versión PDF Formato ePub

Tanto a transcrición dos textos (OCR) como a identificación das entidades mostradas realizáronse mediante intelixencia artificial. O resultado pode conter erros acumulados en ambos os procesos; convén verificalo contra o facsímile orixinal. Máis información[aquí].

https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/92/92d4/92d4d9ea-540e-4703-8b34-d4c84dcfc86a/11571865.xml NÓS das montanas: sua alma esparexida pel-a pél senseliva adormecia nos camarís de roseiras, soñaba no clavicordio de Mozart. Con tudo non foi tão dura a fertuna amorosa de Beethoven: amou a unhe muller que ás veces xurde no arco divino das cexas, na lampada do ollar, na lus da frente, no xesto heróico e resiñado. Soupo erguelas a unha esfera mais cristaiña. l-unha vegada conqueriu un insospeltada trunfo: improvisando ó piano, a unha nal, esquenceu, un anaquiño, ó fillo morto pol-a eisallazón miragrosa da door. Ca+llando na sinxela máxia Beethoveniana pénsuse que Deus, en troques de criar unha y-alma humán, botou á terra e esencia d'un anxo. l-é ben doado comprender com'a natureza do corpo adiqulriu unha feitura violenta, feia, lemerosa, pois estaba desacougada pol-o que levaba dentro, i-os ollos, i-o andar, l-as terribres funciós vidales nubrábanse de asombro e pasmo. O grande esprito de X. S. Bach, por ex., foi o d'un tempo enteiro, vasto com'a selva (do Irminsul), mais Beethoven era dono d'unha forma tolal do mundo n-unha intuición por riba da mecánica da causa e do efeuto. Pol-o sen tempo Kant, traballaba a ferramenta do inteleito. Inda que xuntara ós compatriceos pra s‘enganar comendo salchichas e trasfegando cerveza, Kant estaba triste: non domiñaba a sua linguaxe, non ollaba craro. Tudos, mais ou menos, eruzamos por ista zona de firente desacougo -— Beethoven, non -. Sua door é outra. Mais tén a millor porción de nós. l-enlendémol-o tudos a condiceón de ser ceibes n-il, i-o mis desleigado posibre do corpo. Os demaels artistas pódense crasificar d'un xeito relativamente sadisladorlo (¿Verdade que a verba artista, soa a pouquiño, apricada a Beethoven?) Inicianse as sinfonías, as sonalas, quatuors e deseguida fala de nosoutros cousas hastra entón escondidas, memorlas chegadas non aceriamos d'onde. Ledicia da levita-ceón. Un desespero. Pra il cicais n-houbera sofrinienios á maneira nosa. Coma tampouco estabiecia comparaceós, nin plutarquizaba cando filuba horas enteiras pr'as xaulas dos leons na menagerie de Viena. Tiña que ser a múseca, non outra'arte a que escolmaba. Ca pedra, cas coores, inda ca verba, prestaria desmasiado corpo ó nasclmento dos temas i-a mals o peso d'unha maldizón: a do tempo. A múseca é a menos temporal das artes. l-ea ninguén navega len por riba do tempo coma en Beethoven. N-outra arle envellecia a materia sempre precisa, i-os ollos ademiralivos pousarian unha magoa da vexetaceón de orcelos, estaulas, cadros, gardan ondas do tempo. Hasira os poemas comienzan d'envellecer cando s'esquirben; hai que decramalos pra sentilos mozos. En troques o sabio hermetismo da esquirtura garda na museca a idea ceibe. Beethoven foi trazando sua obra en serie natural; parés que lle costou traballo; que foi o vivir t-a intuición de tudol-os seus días que o pensamento ibaas deixando atrás sen apenas se lembrare do esquirlo. Pra ser ceibe non quixo imaxes nin coores que cingulran ao mundo da estenseón. En Bach cúrvase a aboreda sombriza, síntese o coral de homes e mulleres. Mozart pódese traducir (pol-o menos hai dereito pra pensalo), en literatura: hal xente, salós, xardis. Os herois de Wagner son carne e paixón, destino e feilizo, determiñados, de certo tempo e logar: n-oulro falarian de xeito difrente; n-hal voluptade semellante a do *Tristán e Isolda*: os temas van criando paisaxes d'almas, d'augas, d'arboredos e rocas. Beethoven: tudol-os pelsexes, tudol-os momentos e ningún particolar. Soilo, cicais, a paisaxe i-o folk-lore da Pastoral que pol-o seu esquem alismo apenas perinesce á montana i-ds pastores. Fuxia, ou millor teimaba, a discriuceón. E sentimolo, en certos momentos nosos, heróicos, patéticos, pastorales, pra chamarlles d'algún modo. Pra que millor criara seu modo Dios volveuno xordo. Sofríu ó principio; logo xa non. Foi unha a debilidade da carne. Sentiuse, mals seu vendo nascerile a armuñia, e gozando n-ela dinan'es de quw'adiquirira corpo Iraducibre. ¿Pra qué ouvir e donar pasto á tentaceón? Por ser o criador ceibamente espiritoal apenas fixo teatro. Sinxeliño; Fidello, Egmon. Leonora (co menor número de sufincos na hestórea). Tudo o tempo adicou ás arelas outas das y-almas, que son espaciadas en nós, e n-el foron chama sempre ergueita. A sua vida intresa pouco. A il tampouco lle

https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/92/92d4/92d4d9ea-540e-4703-8b34-d4c84dcfc86a/115718611.xml NÓS 9 Papeletas pra un inventario das mámoas galegas (Proseguimento) Papeleta n. 18 – Val de Salnés. Bibliografía: P. Sarmiento. Manuscrito, da A. de la Historia. Pol-o tempo en que vivía o P. Sarmiento, existían en Simis, á beira do mosteiro de Salnés urhos ó xeito de caixas, formadas por pedras postas en círculo e careadas pra dentro. I-escevando no meio de elas alcontrábanse olas de barro que contiñan cinzas. Papeleta n. 19 – Bisbarra de Muros e Val do Xallas. Bibliografía: Barros Sibelo, Antigüedades de Galicia, páx. 78. L. de Saralegui, Estudios sobre la época céltica en Galicia, páx. 276. Manuel Murguía, Historia de Galicia, vol. I, páxs. 604, 617, 620 e 621. Artaza y Malvárez, Recuerdos de la M. N. M. H. villa de Muros, Santiago, 1910. M. de Saralegui, Los Monumentos megalíticos en España, páxs. 92, 98. H. Obermaier, Impresiones de un viaje prehistórico por Galicia, páx. 11. Ciriaco Pérez Bustamante, Los dolmenes de Dombate y de la Gándara, páx. 45. Hai dólmenes ou mámoas nos seguintes lugares de istas bisbarras: Perto de Muros, en San Antolín de Baiñas, perto de Ponte Oliveira, no monte Corzán, en Meanos i-en Brandonas. A xusgar pol-as descripzons, deixadas por Murguía, algúns dos moimentos de istas estacións son dolmens de corredor, sendo posíbel que outros sexan verdadeiras cistas. É merecente de especial menzón, o dolmen de Espiñaredo, con esteios gravurados con sinos que cicales teñan relación co culto do machado (P. Bustamante). Papeleta n. 20 – Bisbarras de Laxe e Corme. Bibliografía: Barros Sibelo, Antigüedades... Papeleta n. 21 – Bisbarra de Melide. Bibliografía: E. Álvarez Carballido, Protohistoria. B. de la R. Academia Gallega. n. IX, 1907 e n. 12 do mesmo ano. Alfredo Álvarez Carballido, Mámoas. Una de la época romana. B. de la R. Academia Gallega, n., 131 F. Bouza Brey Depósito inédito dos primeiros tempos do Bronce. B. de la R. Academia Gallega, n., 187, 1926. Téñense sinalado n-ista bisbarra, que prehistóricamente considerada é unha das mais interesantes da Galiza, moitedume de mámoas, menzoándose coma pertencentes ó axuar de algunhas de elas, machados de pedra, facas de pedernal e armas de bronce ou cobre. Fallan disgrazadamente precisión esallas en col da cras de sepulturas e das condicións dos achádegos. Papeleta n. 22 – Monte de Sáa, Parga. Bibliografía: Pérez Bustamante, Los dolmenes... op., cit., páx. 33.

https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/92/92d4/92d4d9ea-540e-4703-8b34-d4c84dcfc86a/11571869.xml NÓS Fellsindo de qu'a natación constituía unha das ramas mais importantes da cencla modema, e don Feliciano sorria satisfeito. — De certo qu'é cousa curiosa — afirmou don Felisindo. — Pois mire, mire a bibriografia — respondeu o outro. Abondou que vise o número de obras doutrinais en alemán que eilaba o autor. Non collia dúbida; ningún home culto tiña dereito a iñorar unha cencia xa constituída e sistematizada com'a natación. — Está ben — concruíu Don Felisindo quitando d'os ouleollos — agora xa me pode dicir como se deprende a nadar. — Ben — otorgou compracente Don Feliciano — mais tenme que prometer non dicir nada a ninguén, nin dentro nin fore do Ateneo, nin xiquera ós espedicionarios. Bó é que vostede o selpa, mais tén que quedar antros dous. Nos chegamos alá, e nadamos coma todos, sin que ninguén teña necesidá de saber coma deprendimos. Conque, si vostede quer, principiamos xa. Dende maña, ven Vde. eiqui algo mais cedo, e podemos faquer algo enantes d'ir pro Ateneo. — Ben, direille — respondeu Don Felisindo conquistado de todo — eu na y-auga non me meto por mor da reuma, mais fora d'ela, non está demais o deprender a nadar, inda que non sexa mais que por precaución, pra un caso d'apuro. Ninguén está libre de precisar calquera día certos coñecementos de natación. Aceuto e agradezo a idea de Vde., así que, cando queira. — Primeiro teño que llespricar o que é a flotabilidade e as suas condicións, e logo podemos escomezal-os exercicios de propulsión. E Don Feliciano, abrindo o tratado, emprincipiou a esoricar ó seu amigo as figuras. Dend'aquela os dous amigos xunlábanse a coto unha hora antes, e apoiando a barriga cada un n-un tabolete ad hoc que mandaran facer, eseraexaban en catro tempos, con pernas e brazos, asegún as regras estriulas do douter Joegersen. — Un, dous, tres, catro — repetían a unha. Estiban deprendendo a braza de peito. — O autor ten razón — aseguraba Don Feliciano — non pode chegar a nadar ben mais qu'o que deprende a nadar en seco, porqu'il somentes executa os movementos matematicamente precisos, namentras qu'os rapaces qu'adeprenden no río, empiricamente, sen coñecemento dos músculos que teñen que pór en xogo, sen saberen aproveitar cientificamente o esforzo dos propulsores utilizábeis, as estremidás torácicas e abdominás, adecuiren unha chea de vicios e hábitos rutinarios que lles poden ser fatales. Desengánese, Felisindo, a nosa é a natación racional, a única. Don Felisindo estaba xa tan folo coa natación, que chegaba a casa, e il soilo botábase no asento d'una cadeira e púñase a practicar a braza de peito. Cando se dirixía en silencio con don Feliciano ó Ateneo, iba repasando pol-o baixo os preceitos de Joegersen: 1º tempo Posición inicial (figura 14). Os brazos e as pernas encollidos. As palmas das mans xuntas. Os calcaños xuntos á altura do corpo. 2º tempo (fig. 15). Extensión dos brazos sen arredal-as mans. Extensión das pernas que deben ficar arredadas. 3º tempo (fig. 16). Tempo útil. As mans en posición inversa, xuntas pol o rivés, etc. A braza de peito sucedeu a de lombo, a esta o over e o dobre over e logo o trudgeon e o crawl. Un día, cando chegou D. Felisindo, don Feliciano folleaba un catálogo de cousas de sport. — Iso que é, Folgoso? — Nada. É un catálogo d'una casa de Barcelona. Estou vendo a ver si traio uns cintos de natación de que me falaron. — Logo Vde. insiste no seu propósito de botarse a y-auga. — E Vde., non? — Home, a min non mo permite a reuma, xa o sabe. De boa gana o faria, non crea. Mais así e todo, ainda non levamos un mes d'enselos... É millor qu'o deixara pr'Abrantes. — Alá, diante de todos, vou nadar con cinto! — berrou Don Feliciano indinado — Nada, nada, si Vde. non quer, alá Vde. Eu nono obrigo. O que é eu, en canto teña o cinto, alá vou. Don Felisindo sinteu a sua inferioridade, e calou. Chegou o cinto de corcho, de fábrica francesa, modelo derradeiro. Era por fis do maio e a calor aperiaba. De que remataran os ensames, tiñase qu'emprincipiar a orgalzal-a especidição; non había tempo que botar de perda.

https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/92/92d4/92d4d9ea-540e-4703-8b34-d4c84dcfc86a/115718620.xml Os homes, os feitos as verbas UNHA UNIVERSIDADE POPULAR E UN ATENEO NA CRUÑA Por iniciativa de Antón Vilar Ponte ándase reorgaizándose nesta vila a Universidade Popular baixo a presidencia de Don Anxel del Castillo e vaise á constitución d'un Aleneo científico, literario e artístico, no que habrá, como é lóxico, unha sección de Estudos galegos. Tanto a Universidade Popular como o Ateneo eran precisos na Cruña. Aquéla para levar vulgarizacions de cultura ó pobo, e éste para crear un ambiente intelectual capaz de pór alma nos progresos de orde materialista, de certo considerabres, que se ouservan na urbe herculina. Non hai hoxe na Hespaña ningunha cidade da importancia da Cruña que non teña constituído un Ateneo. E poriso, o felto de que aquella vila se decida a crealo, parécenos dino de gabanza. Si a Cruña se decata do que lle convén, o Ateneo seu disfrutará de longa e próspera vida. DON BERNARDINO MACHADO NA CRUÑA Desque Don Bernardino Machado áchase na Cruña está sendo ouxeto de moitos agasallos, com'o fora xa denantes en Vigo. O verbobre republico portugués, no intre da sua estancia na nosa terra, porá terse decalado - él que é tan culto, tan intelixente, tan agudo - de que na Galiza o sentimento liberal está vivo e latexante e que o amor á irmá Lusitania ten raices fon las no noso pobo. O que o gran patriarca da liberdade portuguesa non quere para a sua patria tampouco nosoutros querémol-o para a nosa. E como pensa iliamén peásmol-a maoría dos galegos. Don Bernardino Machado atópas2 moi comprado no chaa galego E non seríamos xustos si non loibisemos sinceramente o rasgo do alcalde da Cruña, Don Manoel Casas, home de espírito libre, ó nomear en sesión do concello cruñés ó Ilustre ex-presidente da República portuguesa que por mor da dictadura imperante no seu país abandonou este, hóspede de honor la cibdade herculina. Don Bernardino Machado que visitou a Biblioteca galaico-portuguesa do Consulado da Cruña, prometeu lan axiña como volte a Portugal, enviar algunos bós exempares de libros para a mesma. LIBROS LA GUERRA HERMANDINA, por José Bouzas. Santiago, 1926 Fúndase iste traballo n-un pleyto ou proceso seguido pol-o Arcebispo de Santiago Xan Tavera contr'o seu antecesor Don Alonso de Fonseca pra faguerlle pagar os danos do derrubo das fortalezas da Mitra pol-os irmandiños. Non di o autor onde, cando nin como se realizou o achádego do dito proceso, nin como chegou ás suas mãos. Limitase a tirar dos depoimentos dos testemuñas, cantos datos pode pra engader ás de Vasco da Ponte, Gándara, Zurita, Pérez del Pulgar, e dalos recollidos por López Ferreiro. Istes datos novos comprefan moilo os que tiñamos e López Ferreiro apro-veitara, en asuntos de detalle principalmente, mais non indican unha ollada de conxunto, quo autor se non estreve mais que a sopor ale certo punto. E por certo que mais non se pode faguer, e o Sr. Couselo saca todo o partido posibre da materia. Iste traballo, convos de Pérez Constanti en Notas viejas gallegas, e Galicia voto en Cortes de Silva Ferreiro, e outros que se van pubricando, son boas contribucións pra futura historia de Galiza que, sobre todo na Edade Media e os tempos modernos, está por faguer. En troques, Inda que en anacos, pódese dicir qu'a nosa historia antiga está feita.

https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/92/92d4/92d4d9ea-540e-4703-8b34-d4c84dcfc86a/115718621.xml NÓS O defeito que ll'atopamos a guerra hermandina, a parte do prurito de castelanización (Gómez Pérez de las Mariñas, etc.), é a pouca claridade que en conxunto presenta a sua exposición. V. R ALGÚS LIBROS AMERICÁNS EN EL TEMPLO DE LA NOCHE, versos de GASTÓN Figueira, de Montevideo. Hai no Uruguay hoxe un intenso movemento literario, do que falan moito as publicacións hispanas. N-ise movemento, é particularmente interesante pra nós, o que chaman nativismo, que é de dúas castas: unha sorte de pintoresquismo ou costumbrismo americanista, nuralista mesmo, menos interesante, e un panteísmo, un amor da terra mais interesante. Non nos estremevemos a clasificar a Gastón Figueira en ningún dos dous, nin tampouco na escola oposta europeísta. O libro está en Bós Aires Paris, e trai na portada a testa da deusa Isis, e coma colofón unha danzarina do Combodge. Mal-as poesías son d'un inte iso suxellvismo. Gastón Figueira é un poeta da noite e do mundo interior, un mundo interior oscuro e desen- ganado, por iso cádranlle ben as volvorelas mouras do ex-libris. O xeito é simbolista e aristocrático, e o seu panteísmo idealista: Si la razón entera de vivir está a veces en un solo momento de excelsitud suprema... Gastón Figueira é aínda un namorado da neurose, que si hoxe semella que non se leva, conserva acochado o seu supremo encanto pra todol-os homes de sensibilidade verdadeira. Angel Miguel Queremel venezolano preséntanos dous libros, undz versos, El barrio florido; outro de contos: El hombre de otra parte. Queremel é un poeta realmente novo, con todo o neo-imaxinismo e creacionismo dos novos, sen enfalismos nin grandiloquencia, mais ben con certo prosaísmo aparente. En lugar do ritmo prosódico, o ritmo interior, o ritmo da imaxe. Non por iso desprecia os metros tradicionais, senon qu'os emprega e os emprega ben, ata en sonelos de clásico feitío. E actúa tan ben na expresión da vaguedade, coma n-istes dous versos qu'escollemos: Y por tu gran virtud de ojos lejanos, y tu simplicidad de lindas manos... Os contos de El hombre de otra parte son de xénero sentimental. En caxeque todos hai bágoas, mais ou menos visibres. Éainda neste simbolismo, do simbolismo en que ven remafal-a liña do romantismo. Dito está coesto que hai moito de finisecular nos contos cheos de poesía de Queremel. Contos moitos d'iles vevezolanos, con tipos e almas d'aquela terra, en qu'os eternos sentimentos humanos se manifestan. PANAL Y FLOR, por Augusto M. Casas Augusto Maria Casas sigue contribuindo cos seus versiños á literatura castelán. Vel'eiquí un libro, Panal y flor, que non é galego nin por adentro nin por afora. O qu'al, en boa hora vaia dito, non é dicir que non estea ben. Eslao. Son versos de sensibilidade e d'amor, xa non tan clásicos no feilio com'os d'Alma triste, mais así e todo sinxelos e craros perfectamente intelixibeles, anque calquera qu'o oya falar a il, podía pensar que lle non había gustar que lle dixeran qu'os seus versos s'entenden. Por esta vez nós entendémolos e non pensamos qu'o Augusto Maria Casas vala perdendo co. Hai nas poesías de Panal y flor unha tristura menos romántica, mais soave e mais sentida que nos d'Alma triste. Menos romántica no senso falso d'eisaltación sentimental que pra moitos sigue lendo o romantismo. A influencia de Manuel Machado - seu prologador en verso - de Xan Ramón Ximenez, están patentes en Panal y flor. E non está mal eso de s'achegar ó mais puro que non hai na poesía hespañola. E tamén é cousa boa eso de practicar ben, anque se teorice mal. Ó fin o que queda é a obra e non a autoeriteca. S. N Non deixe de mercar COUSAS por CASTELAO Prezo CATRO pesetas

https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/92/92d4/92d4d9ea-540e-4703-8b34-d4c84dcfc86a/115718618.xml Arquivo filolóxico e etnográfico de Galiza O lobo y-a oralla No tempo que había lobos e cando os lobos y-as ovellas falaban, andaba unha ovella y-on año no monte, pois xa había dous días que non saían e liñan moita fame, e entón dixolle o fillo á mal: - Ai mai, vámonos, que vai vir o lobo e cómenos. - Pacica, fillo, paciea, que mañá choverá ou nevará, ou sabe Dios o que fará. Pasado un pouco, volveulle dicir o fillo: - Ai mai, vámonos. - Pacica, fillo pacica, que mañá choverá ou nevará, ou sabe Dios o que fará. E así hasta tres veces. Ó fin veu o lobo e dixolle: - Vouvos comer. - Pois comerás - contestoulle a ovella - pero temos as frebas moi duras y-é millor que vaias aguzar os dentes tras d'aquiles penedos. Y-entón foi y-e namentres o año y-a ovella botáronse a correr e metéronse na corte. Cando veu o lobo e xa non viu as ovellas, botouse a correr pra ver si as pillaba e por nada nonas pillou á porta da corte y-a ovella co-a presa que levaba, abríu a porta co-a boca e a aña cerrouno co rabo. Entón dixo o lobo de fora: - Desde que son lobo loban, non che level outra carreira en van! E contestou a ovella: - Desde que son vella camuza, non che level outra escarramuza! E dixo o año: - Desde que che son año borrego non che level outro nido! (1) (1) O mesmo en Caldelas, co-a variante: - Na mai, vámonos: virá o lobo e comeranos. - Paciquemos, fillo, paciquemos, que logo nos iremos. O lobo, no folk-lore galego, e ainda no europeu (cf. O Zorro, de Goethe), é moita vegadas vítima do engazo par parte das bestas. V. R As Bruxas e o arrieiro Era un arrieiro que viña co viño da ribeira e fixoselle noite no camino, e tuvo pedir pousada n-unha casa onde había duas mulleres y-on home. Descargou o macho n-unha esquina do curral y-asi que arreglou todo, foron pr'a cuciña que era terrena e liña unha gran chaminea. Desde que cearon, y-o arrieiro con iles, un gran pote de papas, o amo estirouse no escaño a dormir y-o arrieiro tamén se acostou prali na parrugucira faguendo que dormía. Elas, desde que lavaron as cuncas e retiraron a mesa, dixeron unha á y-outra: - O pal dorme y-o arrieiro tamén. Entón foron e chupáronlle o sangue ó pal, primeiro unha despois a y-outra. Desde que lle chuparon o sangue, untáronse n-un cacho que tiñan escondido n-un burato, e salron pol-a chaminea. O arrieiro que estaba vendo todo esto, dixo: - Condanadas! esta noite idesme trajer pol-as carballeiras, pero tamén hei saber onde chegades. E foi e untouse il lamén no cacho. y-o macho y-albarda y aguillada que Iraguia, e púxose a cabalo do macho y-el saíu pol-a chaminea, pero o macho y-a albarda non puderon sair y-habia cada couce dentro que se caía o mundo. E despols foi a Sevilla, ó campo onde andaban elas beilando arredor do demo que estaba en fegura de carneiro e cada volta que daban, beixaban ó carneiro noch. Entón il faguía o mesmo, pero se habla de beixar, picaba co-a agulllada. Entón o carneiro decialle: - Ise que pase e non beixe, que ten a barba moi dura. Pero il non fixo caso. Volveron pasar a beixar elas y-el picaba. Entón dixolle o mesmo: - Ise que pase e non beixe que ten a barba moi dura.

https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/92/92d4/92d4d9ea-540e-4703-8b34-d4c84dcfc86a/115718619.xml NÓS Hasta que o carrelro desapareceu y-elas tu- veron que traguer o home ás costas, porque lle deran pousada. (1) Recollidos en Loureses e trascrilos por ALFONSO TRIGO Alumno da Normal d'Ourense Conxuro (2) - ¿Qué fas aí Abrahan? - Estou mirando pra estes lobos e lobas; cans e cadelas e bichuguillas feras qu'están n'aquel monte sen pastor e sen can. - Auméntallas Abrahan cérrallel-os dentes, péchellel-as uñas e mételle o curazón nos ventres pra que d'ela sangue non poidan quitar. Pol-a gracia de Dios e da Virxe María (agora bótase un asubio come pra chamar) Un padrenuestro e unha avemaría Recollido en Lalín de boca d'un vello cesteiro. CASTELAO ORACIÓS Ao deitarse Gracias a Dios que me deltei Con sete anxeles m-encontrei Tres ós pes, catro a cabeceira Jesucristo na dianteira N-esta cama me deltei Pra durmir e descansar Se viñer a morte a noite Y-eu non lle puder falar Recóstome o cravo Arrimome a Cruz Y-entrego mi alma O niño Jesús. Padre nuestro Padre nuestro, capuchin, Dios nos dea bon enseño Pra nos ir a confesar. E aos pés de Cristo estar. Eli están os olivares, Y-eli os ricos altares; Eli está unha paloma Que no bico ten a gloria, Jesucristo é meu padre E Santa Rosa mi madre, San Vicente meu parente Que me puxo a Cruz na fronte Pra que o demo non me atente Nin de noite nin de día: Padre nuestro Ave Maria. MANUEL L. ACUÑO Terra dos Mixtos. Olla Jesucristo foi misar Co-a sua santa soledá, Levou a San Pedro consigo, Tamén o Señor San Juan; Levou aos seus discípulos A sua mesa a comer pan. Esa noite discípulos meus Vos tengo que confesar Pol-a mañá cedo Vos tengo de comulgar Por pan os daré mi corpo Por vino mi sangre real. Quén esta oración dixere Tres veces o seu acostar Tres almiñas ha salvar La de su padre y su madre A sua más principal Anque leñas mais pecados Que lareas hal en el mar A la hora de su morte Todos se han de perdonar MANUEL L. ACUÑO Terra dos Mixtos.

https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/92/92d4/92d4d9ea-540e-4703-8b34-d4c84dcfc86a/11571868.xml 6 Ás once e trinta, baño en común, no río, con exercicios de natación. O sair, masaxe e fricción con toalla seca. Ás doce, descanso. Ás doce e corenta e cinco, xantar. Ás trece e trinta, os pletóricos deben pasear no casa; os asténicos deben estar deitados sen durmiren deic’as catorce e trinta. Ás catorce e trinta, xuntanza e recreo. Ás dazasete, xuntanza istrutiva ou escursión. Ás vinte, cea. Ás vinte e unha, xuntanza istrutiva. Ás vintetrés, cinco minutos de xinasia sueca, dous minutos de fricción cunha toalla seca e deitarse. Artículo 7.º As escursiós faránse nos días e nas circunstancias que determine o Direitor, previa consulta do Asesor-médeco. Artículo 8.º Os colonos precurarán manter sempre un ánimo alegre e divertido sen elsaxeración, axudando cada un os demais pra elo, por meio de chistes cultos e ocurrencias inxeniosas, probrenas fáciles, xogos de prendas ou de mans, fábulas, charadas, logogrifos e demais esparcementos honestos. Artículo 9.º A Colonia sostérase co’as subvención que lle sean concedidas pola Excelentísima Diputación provincial, polo ilustre concello de Oria, e mais pola Caixa do Ateneo. Artículo 10. Redautarase unha Memoria da Colonia, que será publicada polo Ateneo, e repartida ant’as Autoridades e os socios. VIII PREPARATIVOS Como todol-os serans a cotío, había dez anos, o Sr. D. Felisindo Gómez púxose o chapeu brando negro, pillou o caxato d’ébano con cayada de prata e foi en procura de D. Feliciano Folgoso, pra iren os dous pé ante pé ó Ateneo. Chamou, e a porta aberta, D. Felisindo sen quitar o chapeu, encamiñouse pró despacho do seu amigo. Non estaba. Don Felisindo deu volta e foise pró comedor. Pol-a porta entornada, enxergou un cadro insólito: Don Feliciano en mangas de camisa, estaba debruzado riba da mesa, pernas e brazos no ár e imitaba compasadamente os movementos d’unha rá. NOS Sen descomporse, Don Felisindo empuxou a porta. Don Feliciano véndose collido, brincou con estrépito da mesa embaixo e correu a pillar-a chaqueta. - E logo, adícase á xinasia sueca? - Perguntou Don Felisindo coma si nada. Don Feliciano achábase confuso cunha doncela collida en camisa. - Claro! - dixo póndose colorado - lle non dixera nada... mais... querialle dar unha sorpresa... Non é xinasia. - Pois si non é xinasia, me non esprico o qu’estaba facendo. Don Feliciano púxose confidencial: - Amigo Gómez, Vde. sabe o qu’imos fagher en Abrantes? Vde. sabe qu’aló en Abrantes, teremos que nadar? - Home, eso din. - Ben, e Vde. sabe nadar? - Non señor. - Pois eu... estou deprendendo. - Vamos - comentou Don Felisindo pensalibre - xa cayo. Vde. está deprendendo a nadar en seco. - Hai que principiar por aí! - replicou don Feliciano botando lume - eu deprendo a nadar por un método centifeco, rigurosamente centifeco, non empireco, e si nono cree vaino ver. E collzu un libro e púxollo diante du naris. Na coberla decía: C. de Joegersen. Tratado teórico-práctico de natación. A portada liña un alleta en traxe de baño. Don Felisindo, bibriófilo esmerado, foi axiña en procura do índice. Iste principiaba: Prólogo do autor. Prólogo da edición sueca. Prólogo da edición francesa. Introdución - Cap. I - Razón do plan. Cap. II - Ouxeto e fin da natación. Cap. III - A natación coma ciencia e coma arte. Cap. IV - Relacións da natación co’as demais ciencias. Cap. V - Bibliografía da natación. Breve reseña histórica da natación Cap. I - A natación nos tempos primitivos. Cap. II - A natación nos pobos d’Orient. Cap. III - A natación en Grecia. Cap. IV - A natación en Roma... Ó chegar eiquí xa estaba convencido don

https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/92/92d4/92d4d9ea-540e-4703-8b34-d4c84dcfc86a/115718616.xml QUOD NIHIL SCITUR (Proseguimento) Agora espoñamos o que mira ó asunto presente. Que é o coñecemento? A aprehensión da cousa. Que é a aprehensión? Adepréndeo li por li, pois eu non cho podo meter todo no espírito. Si alnda preguntas, direi que é a intelicíon, a perfeición, a intuicíon. Si alnda preguntas sobre d'istes, calarei. Non podo responder. Nono sei. Distingue, non embargante, a aprehensión da recepción. Pois o can tamén recibe a imaxe do home, da pedra e moitas mals, e mais non coñece. Os nosos ollos reciben as imaxes, mais non coñecen. Moitas veces a y-alma recibe as imaxes e non coñece. Coma cando ademite cousas falsas; coma cando se lle presentan escuras a un inxenio tardo. Distingue tamén o coñecemento propiamente dito, que agora descrebimos, mais que non coñecemos, d'outro impropriamente chamado así, pol-o cual din que alguén coñece as cousas que xa viu outra vez e que ten na memoria sinaladas con signos propios. É por isto pol-o que din que o neno coñece ó seu pai e irmán, e o can ó dono e a rúa por onde foi. Divide por fin todo coñecemento en dous. Un é perfecto, aquil pol-o que a cousa en total-as súas partes, por adentro e por afora, s'ensamina y-entende. E esta é a ciencia na que queremos avir a todol-os homes; mais ela non quer. Hai outro imperfecto pol-o que a cousa s'adeprende de calquera xeito, de calquera forma. Iste coñecemento é nos familiar. Así e todo é mais ou menos, mais craro ou mais escuro, e por fin repartido en grados, asegún os varios talentos dos homes. lles fan o coñecemento dobre. Un esterno que s'obten pol-os sentidos, a que chaman sensibre. Outro intemo que s'obten soilo pol-o entendemento, mais nada menos. Estas couses han ser consideradas d'oulra forma. Un é o ser que coñece o home. Un ha ser o coñecemento en todos Pols é o mesmo entendemento o que coñece as cousas externas e as internas. Os sentidos nada coñecen, nada xusgan; únicamente reciben o que ofrecen ó entendemento pra que iste o coñeza. Do mesmo xeito qu'o aire non vé as coores nin a luz, anque os recibe pra ofrecelos á visión. Hai tres especies de cousas que son coñecidas de distinto xeito. Unhas son as por completo externas, e sen ningunha aución do espírito. Outras inteiramente internas, das que unhas existen sen aución do espírito; outras con aución. Outras en parte externas, en parte internas. Ademais, as primeiras apreséntanse pol-os sentidos; as segundas de ningún xeito por istes, senón inmediatamente por si mesmas. As derradeiras, en parte pol-os sentidos, en parte por si mesmas. Espriquemos esto. A coor, o son, a calor, non poden presentarse por si mesmos ó espírito pra qu'iste os coñeza, sinon que imprimen a sua imaxe (aceulamos qu'a sensación false pol-a recepción das imaxes) no órgao auto pra recibilas, esa mesma ou outra semellante ofércese ó entendemento pra qu'il a coñeza, ou por medio d'ela coñeza a cousa da que é imaxe. As cousas que son feltas pol-o mesmo entendemento das qu'il é pai, e qu'están dentro de nós, non por outras especies senon que se

https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/92/92d4/92d4d9ea-540e-4703-8b34-d4c84dcfc86a/11571864.xml B E E T H O V E N U N sigro dend'a sua morte ¿Non será sacrilexio falar d'il, teimando estabrecer xenealoxias espiritoales, tratamentos de interpretaceón, analises do home, do tempo e da obra c-o aparato de citas, relacións, premisas e consecuencias n-ista hora de recollimento adicada á lembranza sinxela? ¿Quén é d-abondo forte, pra disecare o'espertar da sua propia y-alma? Pois un medo semellante Enchenos diante o nome armoñoso, garimoso e purificador de Beethoven. Coido que poderíase evocare, somentes, falando d-il baixiño, en modo menor, coma falamos con nosco nos raros istantiños celbes, d'intema cordialidade, apenas, con verbas, franqueando, lonxe de método e sistema, unha maina vibraceón das inmorredoiras lembranzas l-espranzas que fan a fidalguía do esprito. Beethoven mozo salndo da frouma inda góleca de Bonn pr'alancar pol-os carreiros do Wald, pol-os cotos graciosos, sorridentes na curta primaveira xermánica, graves e conselleiros no adagio solene dos outonos. Agromar do mayo nos bosques boreales; espertan tropas d'inseutos frolescendo a enrrugada curtiza dos carballos; un lameiriño apenas pisado pol-as rondas das fadas, verdecente no acougo das rocas hercynianas, vellas, carregadas de humanidade, mais saudosas qu'as agullas destemidas dos Alpes. Os Alpes son novos, xeolóxicamente. Non tén nada d'estrano que Chateaubriand, ó rubil-os surpredérase doosamente por non s'alopar mais outo e mais puro no xiedo imperio dos neveiros. Sempre ascensión material. En troques, as penedías da Armórica tiñan vos, pro autor de Arala. A peisaxe do mozo Beethoven fo. tamén a de Goethe, a dos estudantes dibuxados por Clodowiesky no «Hermann und Dorothea»: camisa aberta, caxato de pelingrino, a despelizad e car baleira ó vento. A peisaxe de Wagner e de Turgueneff. Hasira ó lonxano Dostoiewsky sentiu ó que soupo da Europa baixo os abetos da Renania. Beethoven levaba un grande chapeo, d'azas vagarosas de noite, no tempo das pelucas rituales e dos sombreiros de tres comos. Mais librenos Dios de comparal-o con Rousseau e moito menos con Pestalozzi. Debruzábase pra ollar de pretiño, maravillado, ó xurdir homilde d'un mollo de corolas pratenses, sin pensar crasificalas. Escoitaba ó himno das augas e dos bosques, crecedeiro na noitiña i-arripiabase a esgrevia curtiza mortal do home sentindo xurdir dentro de si aquil outro himno cósmico da y-alma, terrible e garimoso, saudoso e desesperado. Tería vos e verba pra decilo, pra librarse d'il? ¿Atoparía a posibre resoancla? Namentras, bruaba a treboada i-a chuvia decorría sobre do mozo. Ben lonxe estaba do salón e da bonne compagnie e do xardín de buxos «Le Nôtre» enmarcado na dourada fiestra de Versalles. Moita tradición musical, tudal-as armunías gótecas no senso grande da verba (Pintores framencos e xermánecos, enireles; táboas mistecas: ó Cristo de Grünewald; os craustros cantores; aquilas pinturas de Dürer; a fina fror da catedral no ceo neboento; a alquitaro teolóxica, ou millor ó aer d'alborescer vibradolro dos cadriños de Sta. Ursula por Memling, en Bruxas). Tudo se fai música no norte cando non sopra ó vento mediterráneo ou a tribu pastoral volvese «estado» ó xeito de Berlín. Pois Beethoven adeprendendo a música foi igual que Pascal ou Leonardo recreiando a Xeometría. Unha lingua pra decirlle ós mais un pouco dos Seis Días que levaba na yalma. Haydu fixo a sinfonía da Creazeón: púñase de Cintallos, calzón, espada dourada, casaca cereixa cos reloxes en punto e rubia ó ben fe vexo d'un pazo austriaco pra escoitar, en traxe de corle, ó pasar da Ironada. Beethoven deixába chover por si. Grande testa penedosa coma un monte; ó lonxe esgrevio e griseiro; de prelo arrecendente a esencias mais finas qu'as do xardín agarimalo no val. As mulleres d'entón non-o conprenderon pois non gostaban da beleza (1) Isto traballo leeuse no Seminario d'Estudos Galegos, ns velado en que se celebrou ó Centenario Beethoven.

https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/92/92d4/92d4d9ea-540e-4703-8b34-d4c84dcfc86a/115718617.xml NOS reproducen de seu e s'amostran ó entendemento. Tales son moltas cousas qu'il mesmo inventa; coma cando con moitos discursos escolla e concruie algo novo; e cando il mesmo entende a sua propia inteleición; e cando fai conceusiós, divisiós, comparanzas, padricacións e nociós, e dirixindo sobr'elas o espírito, coñéceas por si mesmo. Do segundo xénero son total-as cousas internas, coma o entendemento mesmo, as que se fan ou existen sen o seu concurso, coma a vontade, a memoria, o apetito, a ira, o medo, e as demais pasións, calquera outra que sexa inten[s] que polo mesmo entendemento se coñece mediatamente por si mesmo. Hai por fin moitas cousas que en parte chegan ó entendemento polo os sentidos, e en parte fanse por il. A natureza do can e do imán, de ningún xeito pode ser comprendida polo os sentidos. As cousas revestidas de coor, de grandeza, de figura, son levadas ó espírito polo os sentidos. Iste despóxaas dos accidentes. Considera, ensamina e compara o que queda e polo derradeiro inventa pra sí coma pode unha certa natureza común. (1) (1) Consideramos d'importancia iste pasaxe de Sánchez, por que é onde cecals mais s'achega á mais coñecida exposición da doutrina dos nominalistas e conceptualistas da Idade Media por unha banda, e da crítica de Kant e os seus derivados positivistas coma Mach, polo-a outra. Elquí Sánchez espón claramente que o entendemento compón ó seu xeito cos datos que lle veñen dos sensos, ergalza a materia sensible de certa maneira, que pode non ser comestá organizada na realidade exterior, pre poder coñecela. O vario —como día certos neo-kantianos— unificado na conciencia mediante os nentos especi- [ses filósofos din que no ceo hai intelixencias. Eu escoito o que din, mais nono entendo. Anque maxino algo que me leve á intelixencia d'eso. O aire perciboo polo-o láto, mais nin gunha imaxe d'il ten o meu espírito; senon unha certa imaxe qu'eu finxin d'un caso incorpóreo, que non sei o que é. Do mesmo xelto maxino o que sexa o valeiro. Comprendo o Infinito com'o que non ten fin; mais descanso forzado n-iste pensamento, pensando que é infinito o que aumentándoo deica ó infinito e maxinándoo deica ó infinito, endexamais remalarei a sua aprehensión. Así finxo unha imaxe acabada, mais non remalada nin perfeccionada en ningún dos seus cabos, senón que é deficituosa coma esta noción que nin está rematada nin ten remate porque a ela pódense engader partes infinitas a un e outro cabo, durante a eternidade. Qué farás? A nosa condición é deslitada. No medio da luz estamos cegos: moitas veces pensei na luz, sempre a deixei non reflexionada, descoñecida, inco nprendida. O mesmo sucede si contemplas a vontade, o entendemento e as demais cousas que non son percibidas polo os sentidos. (Continuaráse) plentes (espazo-tempo, categorías, ideas trascendentais) dados á priori. D'elquí sacan por unha beira os idealistas que o espírito organiza o mundo (o caos) e por outra banda, os positivistas, con Mach por exemplo, que non hai outra realidade que a que está nos sensos, o percibido. Tampouco o pragmatismo vai máis alá desta conceición. Cáxeque todol-os seguidores, mais ou menos decraredos do criticismo kantiano, veñen espiritual-o proceso, en síntese, alal e coma o espón Sánchez n-iste pasaxe. Bergson en troques superou a dificultade en certo xeito (Nota da Ry) LEA VOSTEDE A NOVELA GALEGA QUE SE EDITA MENSUALMENTE

https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/92/92d4/92d4d9ea-540e-4703-8b34-d4c84dcfc86a/11571866.xml 4 intresaba. Esquirbía liñas simpres, coma calquer. «Quixera ter a facilidade de ser dono de unha chupa de pel de coello tecida por vosté. Esquirbía a unha venerabre amiga, un inverno frío. Viviu fastidiado dos dilettantis i-ademiradores. ¿Que lles decía? ¿Non lles tiña dito? A sua door mais human sería ollarse ouxelo de pelerinaxe. En troques deseña, e descerá sempre alí onde se xunten puros artistas, lonxe de exegesis i-estéticas. Ausoluta nobreza, total altura, fora da escola e do tempo. Os mestres fanse nenos chegando a il. Pois é il, somente; Beethoven. Con nosco si conquerimos a suficiente gracia pra rescibilo. Por il foi o Romantismo a verba suprema de todal-as arelas, de tudol-os istantes ceibes da hestoria. Si por acaso traballaba n-il unha lembranza de Homero por ex. non era o Homero da cátedra e do código, o ídolo de Boileau ou de Hermosilla: era a curva arelante de misterio afundindo suas ramas no infindo, trazada n-un grego sinxelo e lanzal. Equivalencias pra eispricare Beethoven a lei moral, a saudade salvadora, o ceo estrelecido, o paraíso perdido e desexado. Lembremos un concerto. A xente vai do café, do traballo, da lixante tentación da rúa. No programa estilan sua sinificación os nomes prestixiosos. Dos coñecidos calculamos a órbita da nosa Emoción. Beethoven agarda, sempre novo. Pasa Weber; lúas do norte, danzas dos elfos, marcha na selva rechoucheante de divindades. Ven Sirasus: sabiduría, endiceón, ciencia fina de sensibilidade intelixente; o vello mito sabiamente escoliado coma nas erudicións eritecas. Impera Bach: sópor sobrá vila oxival, ardentes teoloxias, auga-fortes un grande evanxelista, un San Mateo musical. Os rusos: a feira de Nifni-Norgorod: as cruces xenmadas estralan sobr'os tapices bárbaros tecidos na estepa. Un berro. Sempre o ritmo do sangue i-os ollos descubrindo mundo ó compás da música. Chega Beethoven: desaparecen da sala a literatura, a hestoria, a erudición, o folk-lore. Si sempre fóramos así coma ó che- garnos dinamente a Beethoven, sería noso premio un vivir imorredouro. Saímos mozos, é dicir liberados do tempo e do espazo, con o comezo do tempo. Pouco importan os detalles da vida. Din que morreu coberto de miseria. Xa estaba morto facia, lonxe do mundo. Eiquí fracasan as eispricacións, o medio ambiente, etc. En Beethoven hai moitos cadalsos; e non conta a marcha ó cadalso coma fixo Berlioz romántico literario. Hai infindas danzas, tudol-as paisaxes soñadas, tudol-os temas dos pobos sin habere ningún. Por iso se di: isto sona a balada, a muiñeira, a Tyrol, a canto d'eirexa. Sona a tudo posto á outura do supremo amor. Coido qu'é a soila música que se poidera executar na friaxe polar, baixo as estrelas. Tral da man a y-alma mais cerca de nós. Grande door purificante, lonxe da sátira, da vinganza. Coidou ollar un héroe: era sello un rei e fixo a marcha a fúnebre mais sen xenreira: un xénero de triunfo, unha elevación. ¿Qué l'imporlaba o demais? Esta nobreza presta un feitizo a tudol-os libros onde se cita o seu nome. Detense a leitura, esquéñcese a novela ou a hestoria pra deixar un espazo ó celbe vagar maxinalivo. Nas memorias de Tolstoi neno hai unha lembranza de Beethoven, non é nada; abonda pra trasfigurare a páxina ¡Qué sería lus deita sobr'as loltas i-arelas alromentadas das grandes Memorias de Wagner! ó cital-o deicnse o balbordo do sigro XIX N-un libro de Baroja (non lembro en cal), os emigrados chegan a Basilea: loltas, cos piralas, noxentas faces reais. Mais n-un salón Beethoven déixase ouvir no piano-forte i-hal un ritmo sobrano i-u the elevación. É ben gostoso falar d'il mais coido qu'iste homaxe debe sere millor, calado, recollido. Escoitar devotamente sua obra, teimando faguernos un pouquiño millor qu'onte. R. OTERO

https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/92/92d4/92d4d9ea-540e-4703-8b34-d4c84dcfc86a/115718613.xml NÓS As mámoas a que se fai referencia atópanse n-unha chá augásenta, por onde vai o camiño vello de Lugo a Mondoñedo, l-entre os lugares de Outeiro e Regueiro. Papeleta n. 26 - Valedouro. Bibliografía: A mesma da papeleta anterior. Sinálase a presenza de mámoas nas grandas de Ouro e de Mouride Papeleta n. 27 - Outeiro de Rei. Bibliografía A mesma do número 25. As mámoas de referencia áchanse ó norleste de Outeiro de Rei, entre os lugares de Santa Mariña, Motelo, San Mamede de Baxa e Silvarrel. Papeleta n. 28 - Mondoñedo. Bibliografía: Vicetto, Historia de Galicia, vol.. I., páx.. 76. Villaamil y Castro, Antigüedades prehistóricas... op., cit., páx.. 10. Amor Meilán, Historia de provincia.. op., cit., páx., 54 Vicetto fala de un dolmen situado entre Adelán e Ferreira, decindo que era tanto o seu grandor que baixo de il podíanse acochar 50 persoas. Villaamil coida que se trata de un sinxelo fenómeno natural. É posibre en troques que o cromlech do monte das Fachas, que xurde no meio de unha morea de terra, deixando entre as pedras un espazo de 250 x 290 metros, sexa un verdadeiro dolmen. Papeleta n. 29—Concello de Becerreá Bibliografía: Vicetto, Historia de Galicia, volume, 1, páx., 54, Amor Meilán, Historia de la provincia... op., cit., páx., 54 Hai mámoas dolménicas en Ousán, San Pedro de Vilachá e San Xohan de Fureo. Papeleta n. 30 - Concello de Lugo. Bibliografía: Amor Meilán Historia de la provincia... op., cit., páx. 53. F. L. Cuevillas. Nota encol do mobiliario de algunhas mámoas... op., cit. Di Amor Meilán que as freguesías rurais do concello lugués son moi abondosas en mámoas, contando algunhas de elas con máis de vinte. Nas da terma de Pingos fixo esporazóns Díaz Sanxurxo, tendo recollido, dous machados de pedra, testos de cerámica campaniforme e dous anacos de unha fermosa pulseira, feita en esquisto mouro. Iste material alótrase no Museo de Ourense. Papeleta n 31 - Montes do val de Lemos. Bibliografía: Amor Meilán. Historia de la provincia... op., cit., páx., 55. Di que según lle comunicou Arlas Sanxurxo, existen na terra de Lemos, moitas mámoas algunhas de grandor considerable. Nós podemos ollar, calro, na Serra da Morá, a esquerda da estrada que vai de Monforte o Esqueiro. Eran de grandor corrente e non parecían moi remexidas. Papeleta n. 33 - Pontes de Garcia Rodríguez e Serra Faladora Bibliografía: L. de Saralegui: Estudios sobre la época céltica en Galicia, páxs., 278 e 279 F. Maciñeira. Investigaciones prehistóricas en Galicia La Ilustración Artística, números 684 e 685, 1895, páxs., 126 e 174. M. Murguía, Historia de Galicia, vol., I, páxs., 624 - 625. F. Maciñeira, Ejemplares gallegos y portugueses de la escritura hemiesférica, B. de la R. Academia de la Historia, vol., XL, 1902. S. de la Iglesia. Catálogo de Prehistoria. Almanaque Ferrolano para 1907. F. Maciñeira, Arros, B. de la R. Academia Gallega, números 42 e 43, 1911, páxs., 151 e 150. M. de Saralegui. Los monumentos megalíticos en España, páxs., 63 e 64. F. Maciñeira, Relaciones marítimas entre el Norte de Galicia y las Islas Británicas en tiempos prehistóricos B. de la R. Academia Gallega, 1924 números 161 e 162. Forman estazos de istas bisbarras unhas 300 mámoas, que en parte foron esporadas por Federico Maciñeira e Santiago dela Iglesia. Atopáronse, dolmens sinxelos, outros cun comezo de corredor e algunhas, o parecer, verdadeiras cistas coma a que se descrebe: «un

https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/92/92d4/92d4d9ea-540e-4703-8b34-d4c84dcfc86a/11571867.xml NÓS OS EUROPEOS EN ABRANTES (Proseguimento) VII REGRAMENTO DA COLONIA DE VACACIÓS DO ATENEO DE ORIA Artículo 1.º A Colonia de Vacacións do Ateneo Centifeco de Oria ten por fin a educación física, intelectual e moral dos Señores Socios que a componen: a primeira por meio do maior aproveitamento do oxíxeno do ar para a función respiratoria, permitindo unha mellor e mais completa oxidación do sangue, e unha meliorande riqueza d'ela en oxido de ferro; dos beneficiosos efectos dos raios solares no organismo, ben sexa pola sua acción tónica e estimulante sobre o torrente circulatorio, ben pola activación da secreción das glándulas sudoríparas, permitindo a eliminación das toxinas qu'infeutan a economía; do moderado exercicio xinástico regulador das funções orgánicas, e mais da acción sedante da cooración verde» cente da campia sobre o sistema sensorial e nervioso. A segunda pola observación experimental directa sobre a terra mesma dos fenómenos físicos, químicos, biológicos, psicológicos e sociais, das formas xeométricas, das mensuras e dos cálculos, pois os colonos non han ver nos fenómenos da natureza mais que a ciencia realizada e omnipresente. A terceira pola estreitamento dos vencellos sociais que se cria na íntima convivencia e axuda mútua dos colonos en loita co-a natureza. Artículo 2.º A dirección e goberno da Colonia fica encomendada a un Director-técnico especializado nas disciplinas pedagóxicas, o qual estará asistido d'un Sub-direitor económico, especializado na Cencia das finanzas, e mais d'un Asesor Médico. Artículo 3.º Antes de porse en camiño a Colonia, cada un dos Señores e Señoras que a componen, sofrerá un delido e exame médico-pedagóxico, co resultado do cal enchera-se unha folla que levará os seguintes extremos: a) Talla, peso, perímetro torácico e de- mais mensuras antropométricas, das que sacarase o índice de robustez. b) Capacidad respiratoria, apreciada polo espirómetro. c) Forza muscular, apreciada polo dinamómetro. d) Tanto por cento de hemoglobina, apreciado por análise química. e) Ritmo cardíaco. f) Agudeza dos sentidos externos. g) Capacidade d'atención, d'asociación dideas, índice de fatiga e demais probas mentais, verificadas mediante os tests de Binet. A volta repetirase pra cada un o ensame do mesmo xeito, pra poder apreciar os progresos obidos na estada en Abrantes. Artículo 4.º O réxime alimenticio da Colonia será, salvo excepción decretada polo Asesor médico, o vexetariano, dando de cole preferenza ós produtos centifecamente elaborados, principalmente ó caldo de cereais e ó pan integral. A bebida será unicamente auga fervida e aireada, podéndolle engader litinoides en cantidade moderada. Artículo 5.º As habitacións qu'haxan d'ocu- par os Sres. Colonos, han ser previamente e minuciosamente desenfeitadas, caleadas e pintadas, baixo a dirección do Asesor-médico, pr'o cal, quince días antes, mandarase á futura residencia da Colonia a estufa de desenfeición, e as cantidás precisas d'ácido bórico, zolal e solución de bicloruro de mercurio. Durante a estada dos Colonos, as habitacións han ser mantidas n-un perfecto estado d'asepsia, sen que se permitan n-elas alfombras, cortinaxes nin outra cousa que poida en si aloxar e dar achego a bacterias, microorgaismos e toda caste de xermes palóxenos. Artículo 6.º A vida dos Colonos será a seguinte: As sete da mañá: cinco minutos de xinasia sueca, con flexións das estremidades torácicas e abdominás, ducha e almorzo. As oito e trinta paselo isirulivo.

https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/92/92d4/92d4d9ea-540e-4703-8b34-d4c84dcfc86a/115718610.xml NOS Un serán, Don Feliciano fixo un paquete co cinto, o tlaparrabos e unha sabán, meteu o Joegersen na man de Don Felisindo, e foron pra un lugar silandelro do río. Debaixo dos arbres, ispiuse Don Feliciano. Don Felisindo ollábao con envexa. - Agora – dixo o nadador – eu bótome ó rio, asina, com'índica a figura 83, e logo, vostede vaime leendo os distintos tempos da braza de peito. Comenza na páxina 191. Púxose nas puntas dos pés, bolouse elegantemente á y-auga, e desapareceu balxo das ondas. D. Felisindo emocionado contivo o alento... ll volvería? As tempas de D. Felisindo batian con forza. Con man fremente, buscaba no Joegersen a páxina indicada... Ó cabo d'un pedazo, reapareceu Don Feliciano cos cabelos apegados na calva relucente de mollada. - Non vé, Gómez, que ben se flota?... Si non hai medo!... Agora, lea. Don Felisindo principiou: - O corpo completamente horizontal... Asina... Agora, 1.º tempo. Posición inicial. Figura 14... Os brazos e as pernas encollidas... Don Feliciano emprincipiou a bater furiosamente co'as mans arredándose da orela. - Qué fai Vde., desgraciado? – berrou don Felisindo erguendo o libro – Coidado! Non precipite a cadencia! Movementos pausados! Se non me deixa ler Vde! Non había remédeo; a corrente levaba a don Feliciano que berraba con desespero e pernexeaba furiosamente. - Auxilios! Auxilios! Perdera o chapeu, o bastón, ata o tratado... Por fin abesullou alá lonxe uns nadadores empirecos e foixe a escape cara eles: - Acudan! Acudan! Qué s'aloga. Don Feliciano aboyaba alá, no melo do río, e os seus laios eran desgarrados. Por fin os nadadores empíricos botáronse á y-auga, e sacárono con traballo. Antre tres, izárono á orela. Don Felisindo acudeu coa sabán bolando ó seu amigo olladas feroces: - Qué loucura! – berraba cheo de carraxe – Qué loucura! Don Feliciano valeirábase com'un pelexo; tragara mais de vinte netos d'auga. Non podía falar. Balérono, fregárono, enxugárono. Por fin alopouse vestido, reaicionado, sentado n-un penedo a carón de Don Felisindo que lle collía as mans pra confortalo. - Foi bó susto! Foi bó susto! Agora deprendría vostede! Don Feliciano tatexaba aterrado e arrepen» tido: - Por... Por Dios... a... amigo Gómez... de... de... de esto. nin... unha ver... ba no... no Ateneo... - Ninguén ha saber nada – asegurou solemnemente Don Felisindo – palabra de home honrado! E levou o amigo pra casa pra que se delfara. Xa na cama e ben amantado, Don Feliciano perguntou cheo de medo: - Gómez... vostede frouxo o Joegersen?... Non se perdería? (Continuaráse) VICENTE RISCO MERQUE VOSTEDE SÍNTESE XEOGRÁFICA DE GALICIA POR Ramón Otero Pedrayo

https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/92/92d4/92d4d9ea-540e-4703-8b34-d4c84dcfc86a/115718615.xml NOS O Sr. Fernández Vega indicou a Amor Meilán a existencia de mámoas no Castro de Salgueiros, lugar da provincia de Lugo, cula situación non podemos precisar. Papeleta n. 38 - Monte Lousado. Bibliografía: M. Murguía, *Historia de Galicia*, vol. I, páx. 612. Cita un dólmen, o parecer con corredor, asentado no monte Lousado, sen acompañar outras precisións xeográficas. Papeleta n. 39 - Monte Arnau - Estrada. Bibliografía: op., e vol., cit., na papeleta anterior páx., 613. Existe no monte Arnau unha mámoa con dólmen. Papeleta n. 40 - Liñaio - Negreira. Bibliografía: op., e loc., cit., na papeleta anterior. Precisase saber a situación de un dólmen, situado en Liñaio o S. W. da vila de Negreira e mol perto de ela. Papeleta n. 41 - Bisbarra da Arzúa. Bibliografía: L. de Saralegui, *Estudios sobre la época céltica en Galicia*, páx., 276. Manuel Murguía, *Historia de Galicia* vol. I. Alfredo. Alvarez Carballido, *Mámoas. Una de la época romana* op., cit. H. Obermaier, *Impresiones...* op., cit., páx., 11. Sinálanse mámoas no monte Gonzar, no monte Bocelo, en Toques i-en Sobrado. Papeleta n. 42 - Frades - Ordenes. Bibliografía: H. Obermaier. op., e loc. cit. Descrebe e reproduz en fotograbado o dólmen de Cabaleiros, que ten cámara sinxela. Papeleta n. 43 - Arxesid - Sárria. Bibliografía: Rodríguez Gallego, nota tidoada *Galiza prehistórica*, que viu a luz na seazón de Noticias do B de la R. Academia de la Historia, vol., XLVII, 1905, páx., 406. Dá novas da existencia de moitas mámoas, que il coida intaitas, nas olas do sul do monte chamado Santa Crara, que está ó abrente do lugar de Arxesid, freguesía de San Salvador de César, á esquerda do río Sárria. Papeleta n. 44 - Monte das Cabras. Lalín. Bibliografía: H. Obermaier, *Impresiones...* op., cit., C. Pérez Bustamante, *Los dólmenes...* op., cit. N-unha mámoa situada no lugar devandito, apareceu un machado votivo de mármol que hoxe está en poder de D. Casto Sampedro, de Pontevedra. F. L. CUEVILLAS --- A Man de Santiña: Farsada en dous pasos No Desterro, Da Terra Asoballada, Vento Mareiro Na Noite Estrelecida e O Bendito San Amaro poesías do poeta da raza RAMÓN CABANILLAS Pedidos a LAR A CRUÑA

https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/92/92d4/92d4d9ea-540e-4703-8b34-d4c84dcfc86a/115718622.xml REVISTAS BIBLOS. Revista da Facultade de letras da Universidade de Coimbra Temos recebido o volume correspondente ó mes de Xaneiro que é tão intresante com'os anteriores. Pol-o sumario que ofercemos a continuación ben vos podendes decatar d'elo: «Misceláneas etimolóxicas», por Meyer Luebek. «Sermoes em autos da fé», por Mendes dos Remedios. «Costumes xudaicos descritos por un converso». «Notas históricas sobre os ordenados das Lentes da Universidade», por Gonçalves Cerejeira. «Esboco duma carta regional de Portugal», por Amorim Girao. «Os reservados da Universidade de Coimbra», por Ernesto Donato. Varia: «Estatuto da Instrução Universitária». Esta revista da Facultade de Letras de Coimbra faz-nos pensar no perciso que seria que na Facultade semella da Universidade galega houbese unha publicação análoga, na que a cultura da nosa terra pudera refrexarse c'o acerto com que os doutores de Coimbra saben refrexal-a sua en «Biblos». L'AMIC DE LES ARTS, Gaseta de Sitges, any II, num. 10. Josep Carbonell, J. V. Foix, M. A. Cassanyes, Ramón Planes, Lluis Montanya, Domènec Forment, Sebastián Guasch, qu'agora fan L'amic de les arts, faguian outrora Monitor, enanles e agora, unha revista de política, arte e literatura, todo elo no mais erguido senso doutriñal: arte e literatura d'avangarda, política mais ben conservadora e temperada, ainda no senso nacionalista. N-unha e n-outra cousa, cheos do tradicional seny. N-iste número coméntase principalmente a Maurras e o Surrealismo. Trai tamén pequenas novas de muito valor. BULLETÍ DE LA ASSOCIACIÓ CATA! ANA DE ANTROPOLOGIA ETNOGRAFÍA I PREHISTORIA 1925, 2º fascículo. Trabalhos interessantes de Mendes Correa, Martínez Santa Olalla, Camil Visedo, Aranzadi, Bosch Gimpera, Serra Rafols e Rossell i Vila. A seção de bibliografia tão nutrida e cuidada como de cote, destacando-se as recensões do livro de T. D. Kendrick, The Axe Age. A Study in British Prehistory e de Rhys Carpenter, The Greek in Spain. Particularmente importante pra nós o trabalho de Mendes Correa, A sepultura neolítica do Vale dos Lagos e os eólitos de Offa, en que se ocupa d'un enterramento com indubitáveis influências capsiense procedentes sen dúvida dos cunchas de Mugem. F. L. C. CÉLTIGA, 11-11-27, con fermosos versos do Blanco Amor, un artigo de X. Pardo, un conto do Magariños e outro do Sigüenza, outros traballos, unha boa crítica da Síntese do Otero Pedrayo. BOLETIN DE LA SOCIEDAD CASTELLONENSE DE CULTURA, Enero Febrero 1927, bós traballos arqueolóxicos e eruditos, fermosas fotos d'orfebreria relixiosa. BOLETIN DE LA REAL ACADEMIA GALLEGA, Febreiro 1927, no que seguen os traballos do número anterior. A POUCE, de Nadal. 1926, de rexo e puro galeguismo, escrita por Bieito Carballo, Lino Perez, Clemente López Pasarón, X. Barcala, Xandomar, e outros. Temos recebido tamén El despertar Gallego, Gil Vicente, Correo de Galicia, Vida Escolar, e outras. Imprenta LAR. Real, 36 - 1º. A Coruña