Artigos

Alalás da noite de San Xoan por Montes, Eugenio Ano III Número 12 (1922); p 2

O filósofo de Tuy por Aznar, Xan Ano III Número 12 (1922); p 3-5

Cubismo : concrusión por Castelao Ano III Número 12 (1922); p 6-10

Pra facer un feitizo... por Bouza-Brey, Fermín Ano III Número 12 (1922); p 10

Seición arqueolóxica : o castro ''a Cibdade'' en San Ciprián de Las : recapitulación por López Cuevillas, Florentino Ano III Número 12 (1922); p 11-13

¡Que fan eses rapaciños! por Castelao Ano III Número 12 (1922); p 12

Notas financeiras. O banco do desconto ?Pedro Romero y Hermanos? por Noguerol Buján, Arturo Ano III Número 12 (1922); p 13

Notas deportivas por Goal Ano III Número 12 (1922); p 14-15

Os homes, os feitos, as verbas Ano III Número 12 (1922); p 15-19

Páxinas

Año III Número 12 - 25 agosto 1922 - Copia dixital

Páxinas 2 de 32

Número publicación

Nós : boletín mensual da cultura galega : órgao da Sociedade Galega de Pubricacións "Nós": Ano III Número 12 - 25 agosto 1922

Descargas

Vai a descargar os ficheiros do grupo Nós : boletín mensual da cultura galega : órgao da Sociedade Galega de Pubricacións "Nós": Ano III Número 12 - 25 agosto 1922 en formato PDF (versión imprimible)

Seleccione para descargar:

O documento enteiro (32 páxinas)

Unha selección Dende a páxina ata

Descargar

O esquema METS é un estándar para a codificación descritiva, administrativa, estructura e de metadatos relativos a obxectos dentro dunha biblioteca dixital, expresados mediante a linguaxe de esquema XML do World Wide Web Consortium. O estándar mantense na Rede de Desenvolvemento e Oficina de Estándares MARC da Biblioteca do Congreso, e estase a desenvolver como unha iniciativa da Biblioteca Dixital da Federación.

Exportar

Ano III Número 12

Título	Nós : boletín mensual da cultura galega : órgao da Sociedade Galega de Pubricacións "Nós": Ano III Número 12 - 25 agosto 1922
Lingua	Gallego
Notas	Reprodución electrónica. Santiago de Compostela: Biblioteca de Galicia, 2009
Tipo de publicación	Publicacións seriadas

Formatos de descarga

Exportar

Descarga en formato Linked Open Data / EDM 5.2.8

Quen participou?

Aznar, Xan

López Cuevillas, Florentino

1886 - 1958

Castelao

1886 - 1950

Noguerol Buján, Arturo

1880 - 1936

Goal

1895 -

Montes, Eugenio

Bouza-Brey, Fermín

1901 - 1973

6b5a85a6-9a03-4e59-a2b4-2857c573b256

Que outros autores foron coetáneos?

De quen se fala nesta publicación?

Teixeira de Pascoaes

Risco, Vicente

1884 - 1963

d4aceb71-3fb0-4975-9ab5-4af83511f62b

En que outras publicacións participaron estes autores?

Que materias trata?

Prensa

Arqueología

Cubismo

Literatura galega

Cultura galega

Que lugares se mencionan?

Ribadavia
Celanova
Vigo
Galicia
Francia - París
Pontevedra
Marín
Verín
Cambre
Ourense

Exemplares físicos

Biblioteca de Galicia	Sinatura: Public. 5 — NOTAS: Anotacións manuscritas nalgunhas contracapas. Comprende: Ano III Número 12 - 25 agosto 1922 Formato ePub Versión PDF

Tanto a transcrición dos textos (OCR) como a identificación das entidades mostradas realizáronse mediante intelixencia artificial. O resultado pode conter erros acumulados en ambos os procesos; convén verificalo contra o facsímile orixinal. Máis información[aquí].

https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/1c/1c14/1c145d3d-3c4f-4695-b4ad-b8ae2faaf5e3/11571599.xml NOS En resume, concruye Cazac, pirmeiro, Francisco Sánchez non era portugués, senon hespafol, i] mesmo afirmouno y-aprobouno. Segundo, naceu na segunda mitade do ano 15% e na cidade episcopal e galega de Tuy, asegún il mesmo decraron espresamente; é non pode ser que se trate eiquí d'outro lugar do mesmo nome: os índices xeográficos non mencionan, en efeuto, outro pobo algún qu' así se chame; naceu, pois, na cidade hespañola de Tuy, que fol primitivamente sufragánea de Braga e que, asegún refire La Martiniére, levaba o título de cidade: civitas Tudensis. Fillo d'un médeco de gran valer, Antón Sanchez, Francisco fixo os seus pirmeiros estudos en Braga, marchando logo co seu pai pra Burdeos en 1562, por motivos que se non indican, máis qu'algo habían ter que ver coa sua condición de cristiano novo“), y-entra no colexio de Guyenne onde Montaigne fora discipulo %, Os 19 anos sal pra Italla, residindo en Roma, onde foi máis ben com' estudante que non coma turista, Eiquí o futuro autor do Quod nihil scitur ponse ó corrente das teorías escolásticas que con tanto apaixoamento había refutar (0, Volto a Francia, graduouse de Doutor en Meiciña no mes de Santiago de 1574, na Universidade de Montpellier, D' eiquí obrigárono a marchar as guerras de relixión, indo a fixal-a sua residenza en Tolosa, en 1575, onde viviu exercendo a Meiciña y-eseribiu as suas obras. En 1685 nomeárono Rexente da Facultade d' Artes; enseñon “eriton filosofía por vintecinco anos e foi agregado coma médeco no Hotel-Dien. En 1610 fixérono Profesor da Facultade de Meíciña. Morreu o 16 de Santos de 1623. Francisco Sánchez foi home de fecundísemo enxeño; as suas obras agrúpanse na edición máis compreta ®, en obras de meiciña e de tilosofía. Somentes citaremos estas derradeiras: De longitudine et brecitate vitae liber. In lib. Aristotelis Physisguemteos commentarios. De disinations per sona ad Aristotolem. Quod nihil scitur liber. (0) Elegío de Francisco Sánchez per su discípulo Delas-ens, ó frente da edición das suas obras Tolosae Tectosa-um, 16%. (2) Menéndez Pelayo, ed. cit. pág. 178. (3) Emilie Sanehet, Essai sur la Methode de Francisco Sánchez, París, 1904. Introduction. (4) Idem, id. (5) Registre des Actes de la Faculté de Médecine de l' Université de Montpellier. (6) Opera medica et philosophica F. Sánchez, Tolosae Tectosa-um, apud Petrum Bose typographum, in-4°. 16%. A máis importante de todas, a que fixo que se lle chamara o escéptico, é o tratado Quod nihil scitur. Coñécense d' esta obra catro ediciós: A pirmeira de 1581: Quod nihil scitur. Lugduni, apud Gryphinm. D'ela elsisten en París dous elxemprares nas bibriotecas Mazarine e Sainte-Geneviéve; un en Versalles, outro na bibrioteca da Universidade de Montpellier, tres no British Museum. A segunda edición é de 1618. A terceira é a que forma parte da xa citada edición compreta de 1686. Hai unha coarta edición cos outros tres tratados filosóficos, Roterdamí, Ex officina Arnold Leers, 1649; é a edición máis estendida e sobr' a que fixémol-a nosa tradución. O filósofo escéptico, remítenos a miudo no trascurso do seu tratado a moitos que non chegaron á nós. Son o opúsculo examen rerum e o De anima, xuntamente c'un tercelro escrito en castelán de que falan Guy Patin (e máis Moreri: Del Método universal de las ciracias, no que Sánchez daría a- parte costrativa da sua filosofía, máis que desgraciadamente non se pudo atopar. Namentras na Francia, se non esquecida, quedou a obra do escéptico sen abranguer aquela importancia da que pol-o sen contido era merecente, na Alemaña chamou máis a atención pra ser decididamente criticada; contra d'ela apareceron escritos com'o d' Ulrich Wildius, Quod aliquid scitur e o de Daniel Gartmark, que reedita o tratado do Sánchez ó qu'opón a sua eríteca; aparece a obra baixo o titulo Sánchez aliquid sciens (0). Mais con todo, o noso pensador non foi rigurosamente estudado e comprendido deica modernamente. Foron Gerkzath (6) na Alemaña, Teophilo Braga (8) en Portugal e Menéndez Pelayo na Hespaña (6). XAN AZNAR. (1) «O seu libriño titulado Quod nihil scitur e moi fermoso. O seu tratado De disinations per sona val o seu peso en ouro. Fixo tamén un libro hespafol: Del Método universal de las ciracias, que é moi doutos. Ob. cit. (2) Emilie Sanehet, loc. cit. (3) Franz Sánchez, Ein Beitrag zur Geschichte der philosophischen Bereguogen in Anfange der neuen Zeit, Wien, 1890. (4) Questões de Litterntura e Arte portegoeza, Lisboa, 1881. (5) Principalmente nos Ensayos de Critica Filasófea, Madrid, 1915, de pax. 118 a 20.

https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/1c/1c14/1c145d3d-3c4f-4695-b4ad-b8ae2faaf5e3/115715922.xml 14 y-onha proposta d'arreglo firmada pol-o procurador, ó que non-o autoriza máis que pra presentar toda crás de escritos o poder que presentou, qu'está feito pol-o socio adeministrador D. Pedro Romero Cambón, morto xa fai anos. O día 22 do citado mes presentou un escrito ó Xuzgado, de data dazanove, acompañando unha proposta d'arreglo, tamén de data dazanove, firmada pol-o socio adeministrador; y-onha acta, estendida n'un pliego de papel, na que aparecen xuntándose os socios y-acordando declarar o Banco en estado de suspensión de pagos. O día 23 apareceu o socio adeministrador e mandáronse levantar os precintos das portas do Banco. O día 26 do mesmo mes, presentou o balance (cuyo activo e pasivo ascenden respectivamente a 19.256,723 y-a 18.274.877 pesetas) no que, pra que resultase superavit y-ós ollos dos acreedores aparecesen bés supostos pra pagar total-as deudas, falseouse o pasivo non relacionando a miles d'acreeedores n-as listas que han servir de base prá convocatoria e constitución da xunta: e no activo, rubiu o valor de ditas minas de carbón a 300.000 y-a 1.500.000 pesetas respectivamente e incriu n'il bés, estimados en máis de doce millóns de pesetas, que non lle pertencen e que son da propiedade particular dos socios. Do balance resulta que o Banco apropiouse endebidamente dos cartos depositados e impostos n-as contas corrientes, pois a suma representada por istes esceme en varios millóns de pesetas d'o importe d'a reserva metálica (¿?) e d'os valores en carteira realizados n-o prazo máisimo de noventa días. O Xuzgado, sin a previa comprobación da certeza do balance, mediant'o eisamen dos libros de contabilidade, por auto de 26 de Noviem- bre de 1921, decrarou en estado de suspensión de pagos o Banco de desconto «Pedro Romero y Hermanos». Cando pasou esto tod'o mundo lle botaba as culpas ó socio xestor; e pol-o gallo este agardábase que d'un momento autro os demais socios fixesen uso dos seus dereitos e nomearen un co-adeministrador que intervise as operacións do Banco; máis tales espranzas desfixéronse ante a pasividade dos socios, que se solidarixaron co socio adeministrador. O día 29 do Marzo do 1922 pola fuga do socio adeministrador e por non facerse cargo da xerencia ningún dos outros socios, procedeu-se pol-o Xuzgado, en peza separada, á ocupación dos estabrecementos mercantís do Banco de desconto «Pedro Romero y Hermanos» y-acordouse a retención da sua correspondencia. Por providencia de 13 de Xunio, á istancia dos socios do Banco referido, mandouse entregar baixo inventario os estabrecementos mercantiles ocupados y-a correspondencia detida no Xuzgado, on ademinisirador provisional do Banco, nomeado en peza separada, que se iniciou o 1 de Abril do 1922. Efectos xurídicos do supradito auto.—A declaración en estado de suspensión de pagos ten o alcance de deixar en suspenso a plenitude dos dereitos dos acreedores deica que termine o expediente; pero non produce a inhabilitación da entidade deudora, nin dos socios que a forman; e tampouco obsta pra que os acreedores d'istes (verdadeiros ou simulados) fagan efectivos os seus cretos c'os bés particulares d'aquiles, (que están estimados no balance en máis de doce millóns de pesetas), con grave perxuicio dos acreedores do Banco suspenso, pois ditos bés están afectos ás resultas das operacións sociais. Arturo NOGUEROL NOTAS DEPORTIVAS EDENDO os requerimentos do meu bó amigo D. Florentino Cuevillas, istándome a colaborar n-esta importante revista, decidome a enxergar estas liñas confiado na benevolencia do público c'os meus escritos, agradecendo a todos y-en especial ós directores do NOS o inmerecido honore que me fan. Cumprindo iste deber de cortesía pasa- reí a ocuparme d'actualidade deportiva dentro e fora da Galiza, reseñando o que coma mais importante mereza os honores da pubricidade. Actualmente atravesa Galiza unha crise lamentable pasando n-adurnia dos deportes. O único que pode rexistrarse é a prousima «Asamblea Nacional de Foot Ball» que se celebrará en Vigo y-os partidos que proyeuta a «Federación Gallega» pr'os días 1 e 7 de Xa-

https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/1c/1c14/1c145d3d-3c4f-4695-b4ad-b8ae2faaf5e3/115715912.xml 8 unha superficie chan. A superficie chán é un mundo con dúas dimensións e querer darlle unha terceira sería desnaturalizala na sua esencia mesma. A pintura ten dúas dimensións; a escultura ten tres. O escultor ten tres dimensións tanxibles pr’o traballo; o pintor debe pintar sómentes n-as dúas dimensións que ten a superficie. A vida da superficie depende d’ista evidencia, e fora d’isto non hai máis que aparencia. Luz.—Unha superficie chan non é visibel máis que cando a luz nol-amostra. A organización da pintura á transfigurada pol-a luz. O pintor non debe iñorar a influencia da luz sobor da superficie pintada. Unha rayola de sol cae n-un muro e velahi que se anima; pois a luz natural non desfal a súa identidade. Que unha rayola de sol caya enriba d’un cadro onde o erro da terceira dimensión lle faga ter a ilusión d’unha luz verdadeira e velahi com’o cadro s’afunde; pois ista rayola de sol non coñece os convencionalismos. Que unha rayola de sol caya enriba d’un cadro pintado en dúas dimensións e velahi com’o cadro enriquécese lóxicamente con ista luz. Posición da obra pintada.—A obra d’arte é unha manifestación espiritual concreta. A verdade d’unha obra d’arte preséntase ó espeutador mesmamente en sentido contrario da percepción que ten do mundo esterior real. Na realidade do mundo esterior é primeiramente o aspecto físico dos corpos que choca ós sentidos. O espírito está escondido, misterioso e fai falla un esforzo pra velo. Na obra d’arte o primeiro que choca é o espírito. O aspecto físico está agachado, misterioso e fai falla un esforzo pra velo. A pintura non é unha imitación do ouxeto. A realidade do mundo esterior sírvelle de punto de partida: pero dispois deixa ista realidade pra ir ó espírito. Verdade da pintura.—Se a pintura debe sere imitación, a mais fermosa pintura sería a que nos amostrase un espello repetindo tal ou cal aspecto da natureza. Se a pintura debe sere interpretación, a máis fermosa pintura sería a que nos amostrase un espello cóncavo ou convexo organizado segundo certas vontades deformantes. ¿Non é contrario á razón que un cadro chamado a sere colocado á carón de ouxetos con tres dimensións queira continuar na ilusión óptica, istas tres dimensións en lugar de sere o que é? Realismo.—Querer evitar o realismo das formas complexas caendo no realismo das formas elementais é un erro que s’ espalla. O problema non fica resolto renunciando á pintar o corpo humano pra pintar sómentes cilindros ou coadrados. Se o artista que pinta d’un xeito académico naturas mortas, renuncia de súpeto ós seus asuntos favoritos pra s’apalixonar por asuntos compostos de cubos, cilindros e planchas, il pintaráos co’a perspectiva óptica e co’a luz convencional. Moitos cadros cubistas non son máis que o produto d’iste troque. Non se fixo máis que renunciar á certos asuntos. O punto de vista realista é sempre evidente. Pol-a estrutura interna e non pol-as aparencias é coma se cheg’á verdade, que sempre está máis lonxe que todo realismo. Modernismo.—Non se pode decir qu’unha mazás é mais vella que unha máquina. Cando unha pintura alcanza o seu fin, non se pode decir que é moderna: ela é fatal. A fatalidade non é moderna senón eterna. O asunto d’orixen non ten importancia en si. Todol-os alimentos asimilados pol-o estómago convírtense en sangue. Fagver vivir unha pintura por elementos modernos e non organizaos seguindo as regras da creación é ficar no impresionismo e na descripción. Dinamismo.—Falar de dinamismo cando se trata d’unha obra pintada é confesar que non se renuncia á ilusión óptica. Un cadro é unha manifestación silenciosa e queda. O movemento que provoca non pode existir máis que no espírito do espeutador; mais na superficie chan non teremos endexamáis ningún movemento. As influencias das formas determinan un movemento no espírito do pintor; mais iste movemento non ten nada de común co’a movilidade dos corpos. Unha fro é inmóvil; forzas esteriores poden movela, pero non por iso deixará de sere menos estática. Iste movemento élle alleo e varía segundo a calidade de cada espeutador. Pois eisí é un cadro. Estructura.—A estrutura interna d’un cadro é da mesma natureza que todal-as formacións naturais, minerais, vexetais e orgánicas. A obra d’arte non é comandada pol-a fantasía e a divagación. Ela obedece á certas constantes e non pode facelo máis que no orde e no método. Ela ten un esqueleto qu’ está apuntalado.

https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/1c/1c14/1c145d3d-3c4f-4695-b4ad-b8ae2faaf5e3/11571596.xml ALALÁS DA NOITE DE S. XOAN Por Euxenio MONTES :: A Ramón CABANILLAS Pol-o mar abaixo Pol-o mar abaixo, polo mar enriba. Pol-o mar abaixo Pol-o mar enriba Ven layándose un vento mareiro Al le re le le le Trai bágoas nos ollos Cabrindoille toda a faciana ca cabeleo. No mar embaixo No mar enriba Párate, vento mareiro: Pra darche ledicias Tronxea meu pandeiro. Vento mareiro que fumas ca pipa Párate vento mareiro. Dend’ o auto d’un picouto Dend’ o auto d’un picouto Un aturuxo esi no val Ujuju, el ujuju Picotean u-11 Todal-as galiñas e galos do lugar Probe aturuxo, ujuju, solo fal chorar Probe aturuxo, el ju juju, solo fal chorar. Margarida que vas pro muíño Margarida que vas pro muíño Lalalo ai lalala Margarida chógate acá Margarida que vas pro muíño Ponsa á veira do meu tou fol Os sapos escoltan e din ero ero Non hai galán, Margarida Nos hai galán nosta Terra Capaz de moer ó sol. Collin unha estrela ferida Collin unha estrela ferida Tou ton tou porrou ton Collin unha estrela ferida E quítedilo as plumas E uunha gayola, al lelelo Tou porron tou Ben mantida, ben bebida Ben mantida, ben bebida Funlle curando a ferida E a estrela botouse a cantar E a estrela botouse a cantar Al lalala, ai la la la. E cando xa estivo curada Ton porron tou Abrinlle á mañá a gayola Abrinlle á mañá a gayola A-al la la E a estrela botouse a voar Si. E a estrela botouse a voar Al lelelo, ton, tou, ton porron tou A estrela botouse a voar. Al lalala. En quero ter unha púa En quero ter unha púa. Lalirili, En quero ter unha púa Heina d’ir mercar á vila Si ali mona hai, á cidá. En quero ter unha púa Pra tocar a guitarra en rayolas de lúa. Ai lereló, ai la-ra-lá. Pra tocar a guitarra en rayolas de lúa. Pol-as corredoiras íspidas... Pol-as corredoiras íspidas, encolras, Pol-as corredoiras que van boca a baixo Pol-as corredoiras que trepan e choutas Pol-as corredoiras íspidas, encolras, Molladas de lúa que lamben o chao. Ai lelelo, ai lelelo Ai lelelo, ai lalalá. Baixan as cantigas Xa desguedolladas As lolras cantigas Cansas sofocidas. As cantigas mozas Como os mariñeiros Con pinchos de toxos Feridas, tatuadas Ai lelelo, ai lelelo Ai lelelo, ai lalalá. Alalá do Pelingrin No caminho de Sant’ Yago Esquecín o meu bordón E na ponla d’un carballo Perdín o meu enrazón. Perdín o curazón meu Pro traigo a cabaza Al la le le lo Chea de salayos E as cunchas cheas de perdós Von chamar n-se castelo Señor dos cen capusayos. O’ rabila e ó baixala A costiña de Canedo Ouvín a un carabel Berrando n-un ponedo Tra la lá, tra la le lo... Ouvín a un carabel Berrando n-un ponedo. Baixan as cantigas Pol-as corredoiras que lamben o chao Baixan as cantigas Collidas da mao.

https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/1c/1c14/1c145d3d-3c4f-4695-b4ad-b8ae2faaf5e3/115715928.xml AVISO OS LEUTORES PRECIO DE SUSCRICIÓN O precio da suscrición do NÓS, incruido o franqueo, é de seis pesetas os doce números na península e de quince pesetas no estranxeiro, ou o equivalente en calquer outra moeda. O importe da suscrición remitirase ó siñor administrador por xiro postal, cheque letra de cambio ou numerario. As páxinas d' anuncios do NÓS somentes se ceden ós industriales e comerciantes cuyos métodos comerciaes creemos dinos e honrados; e por esto as nosas ofertas d'anuncio son todas sin compromiso. Si algún lector atopa falsedades ou métodos impropios do comercio, n'algunha das casas anunciadas nas nosas páxinas, estimarémoselle moito nos chame a atención, porque non toleramos que s'anuncie ningunha casa que non sexa seria. TARIFA D'ANUNCIOS Insercións soltas d' anuncios: Unha páxina, 60 pesetas; media, 40; tercio, 25; cuarto, 15; octavo, 8, e medio octavo, 5. Estas insercións no texto e na última praza da cuberta teñen un aumento no precio do 100%. Cando se traten de seis a doce insercións farase unha rebaixa do 10%; e cando se traten de doce insercións en adiante a rebaixa sube ó 15%. Publicidade: Avisos oficiais, 2 pesetas liña. Informacións gráficas, 400 pesetas páxina e 250 pesetas media páxina. As fotografías e clichés serán de conta dos clientes. Anuncios breves: Na Guía da Banca, Bolsa, Industria e Comercio, comprendida a suscrición por doce núms., 48 pts. na península e 60 fora. Na Guía Profesional, comprendida a suscrición á revista por doce números, 36 pesetas na península e 48 fora. ABONAMENTO Sr. ADMINISTRADOR DO NÓS ORENSE Mui señor meu: Complázome en remitirile ______ por importe da miña suscrición a doce números do boletín. A miña dirección postal é: (Provincia de ______) De V. atto. s. s. q. c. s. m., OURENSE: IMPRENTA E PAPELERÍA DE «LA REGIÓN»

https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/1c/1c14/1c145d3d-3c4f-4695-b4ad-b8ae2faaf5e3/11571598.xml 4 en dúbida total-as cousas, coma fl mesmo nos di na introdución coma si endexamáis por ninguén foran ditas. Traducirmos e darmos a coñecer na sua terra a obra filosófica do Insine pensador, tal é o noso empeño. A sua importancia non parez que se poda discutir. Poderase discutir, criticar e desbotar o escepticismo, no terreo da especulación; e pol-o mesmo, atopar desbotabel o escepticismo do noso pensador; mais sería empeño vano descoñecer históricamente a importancia de tal sistema e negarllo á obra que tratamos de dar a coñecer na nosa lingua, cando ademáls ela ten o mércto indiscutibel de ser precursora do método positivo y-esprimental da cencia moderna. Hai aínda máis. «Pobo que non sabe a sua historia, é pobo condanado a irrevocabel morte». O mesmo pódese dicir do individuo; individuo, eu que non recorda, é eu valeiro, abocado á morrer. Suprimamol-a memoria y-en certo senso aniquilamol-o eu; vede o que pasa cando esquecemos algo; somella coma si nos esgazasen o eu, e d'ehí ven a cobiza coa qu' ollamos car' o pasado e o queremos lembrar; é o istinto de conservación espiritual, a posesión de nós mesmos. Canto millor e máis doadamente lembramos, canto millor memoria temos, máis fortes somos mentalmente e máis afirmamoba nósa persoalidade. Mirando car'o pasado é coma adequirimos enerxía d' abondo pra continuar-a nósa vida. A memoria é o sostén da persoalidade. Maxinense os casos da sua perda, e veranse os efectos antivitaes do esquecemento. Pois ben, podemos dicir qu'a historia é a un pobo, o qu'a memoria ó individuo. Os pobos, coñocendo e lembrando a sua historia é com' adecuiren enerxía d'abondo pra seguiren facéndoa. Isto pasa en calquer orde de feitos e o mesmo na filosofía. Podemos consideral-a humanidade pensadora com'un solo individuo, e así com' iste pra seguir pensando ten que lembrar o xa pensado e mantelo com'en depósito na memoria, asi os pobos han lembral-os seus feitos pra seguiren autuando, vigorizándose co pasado. No dominio da filosofía e da especulación que é o qu' a nós nos importa, convén que lembremol-o nóso pasado, a nósa historia filosófica (que si a tivemos, coma a tiveron todolos pobos, y-o negala non é máis que iñorala) pra qu' así vigoricemol-a nósa intelixencia e d'iste xeito seguirmos pensando e acrarando o nóso porvir filosófico. Vexamos agora primeiro cales foron: NOS A vida e as obras de Francisco Sánchez Ó tratarmos d'escribir, xiquera sexa moi sumariamente, a vida do escéptico galego, xa non temos que principar coma fixo Pierre Cazac, dicindo que eapenas é doado atopar, tocantes á sua patria e ó lugar onde naceu, asi como á data da sua vinda ó mundo, algús escritores que nos seus pareceres anden conformes, non digo os ús cos outros, senon ainda consigo mesmos», pols, gracias á sua pacenciosa investigación, que den por resultado a descoberta de preciosos documentos, podemos ailrmar cul foi o lugar e a data do sen nacemento e morte, quedando d' iste xeito desvañecida a esvesidade e confusión que respeuto d' istes puntos reinaba ante' os seus biógrafos. Aténdonos, logo, ó resultado das Investigacións de H. P. Cazac Y podemos dicir que Francisco Sánchez viu a luz por vez pirmeira na cibdade de Tuy (Civitas Tudensis), na segunda mitade do ano 1550. A escrarecer ista data, qu' enantes era a de 1562, deducida do que se dí na Patiniana %) que morreu en Tolouse ós 70 anos, en 1632, veu un precioso documento descoberto por M. Boschach, no libro de defunciós da Basilica de N.-D.-La Daurade que fixa a data esauta do seu fallecimento en Novembre (Santos) de 1623, ós 73 años “), fol por conseguinte o seu nacemento no ano de 15, Qu' cra natural de Tuy próbao il mesmo, ó se chamar hespañol, Hispanus, e non portugués, Lusitanus, en tres iscriciés escritas, datadas e firmadas da sua mau propia (%) coma dí Cazar, de ningún xeito pudo trabucar esta calidade de hespañol co titulo xa moi distinto enton, cando non oposto, de Lusitanas. Ademáis, nas suas obras, ó se referir a pertugueses, nonos confunde nunca cos seus patrianos, reservando pra istes a culiticación de Hispani, namentras qu'a aquiles chámalles Lusitani. Por conseguinte, s' fl se chamou á si mesmo Hispana, foi evidentemente por abuso, qu'os seus biógrafos—esquecendo ou descoñecendo as antigas cirensericlés romanas y-ecleslásticas das Hespañas—procramárono Lusítanus, portugués, co pretesto de qu' era Bracarense, ou sexa natural do antigo dominio metropolitano da provincia e archidlécesis de Braga (Galiza). (1) Restate de Archivos, Miblintecas y Heases, Julio y Agos La 1904. EY lugar de origes y los fechas del nacimiento y defunción del flesofo Prawciece Sámehez, (2) Guy Patin, Nandacena el Potínteno, Paris, 101, (1) Henry-Pierro Cazac, ob, cit (O) Registre des Actes de la Faculté de Medecine en OU Uniwerwité de Montpelier Vid Cano.

https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/1c/1c14/1c145d3d-3c4f-4695-b4ad-b8ae2faaf5e3/115715916.xml Borrador OCR local de apoyo. Úsalo solo como pista débil cuando la imagen sea ambigua; si contradice claramente la imagen, prioriza la imagen: 12 tes: Lado mor, 4 metros 60 centímetros. Lado pequeno, 4 metros 24 centímetros. Ancho uniforme da parede, 054 metros. Ista costrución, presenta na parte máis baixa da parede pequena que mira ó nacente, unha fura de 0'15 metros d' abertura, de forma arredondeada e que comunica c'un rego feito na roca nativa. A esistenza d' ista fura fíxonos sospeltar si tal costración estaria destinada a maneira de tanque on reservorio d'auga pr'algún uso doméstico ou industrial, sospeita que parece confirmar o felto d' atoparse dentro e fora das suas paredes moi poncos testos cerámicos que aparecen en troques bén bastos nos fondos d' habitaciós de que {mos falar no párrafo siguinte. Os fondos d' habitaciós do 2.º recinto Na parte NE. d'iste recinto e despois de desabregar n-algús sitios, pudemos descubrir as intresantes costruciós que Imos describir seguidamente. Abarcando un espacio rentangular de 20 metros por 35, esténdese un muro que deben ter escasa outara costruido con pedras pequenas e mal labradas e presentando na parte do W. unha solución de continuidade que ciedis serviría d' entrada. As esquinas do tal valado aparecen redondeadas com' as que se ven nas casas non circulares da citania portuguesa de Briteiros. No recinto limitado por iste valado temos atopado pol-o d' agora catro fondos d' habitaciós de forma eliutica con paredes de cachote pequeno e de boa labra. Valeiradas compretamente dúas d elas apareceron asentadas sobre dos penedos do monte e sin siñales de fogar nin de pedra central furada tan frecuente nas citanias do N. de Portugal. As mensuras d' istas dúas habitaciós son as seguintes: Na primeira catro metros d'eixe mór, tres e medio no pequeno e 66 centímetros d' ancho de parede, e na segunda dous metros once centímetros no eixe mór, e dous metros cinco centímetros no pequeno, c'unha parede de 43 centímetros. Na mór d'istas habitaciós aparecen inteiro o umbral da porta, moi semellante ós atopados no monte Tecla (0) e formado por tres pedras, presentando ós dous estremos unhos buratos onde debian xirar as follas da porta, montadas a maneira dos nosos cancelos, entre istes dous buratos corría un batiente e preto d'il estaba a fura pra un pecho. Iste umbral así com' a mitade da casa pe- (0) Ignacio Calvo. El Monte de Santa Tecla, Lámina X. NOS quena foron esborrallados unha noite, seguramente pol-a mau d'algún estúpido buscador de tesouros; pois dende que começaram as escavacións total-as consellas de diñeiro atuado, encantamentos, trabes d'ouro e d'alquitrán, fadas e vellos barbudos, que sempre van unidas a istes lugares chamados pol-os paisanos de mourería, corren com' a cousa certa pol-as aldeas veciñas do castro sin qu' as amonestacións de persoas tan cultas e prestixiosas com' o cura párroco y-o maestro d' Ourantes sean suficientes pra arrincar das testas campesinas tan pintorescas com' a pra nós perigrosas crencias. Os achádegos A pesar de que as nosas esproracións fixéronse n-unha estensión de terreo moi pequena tivemos a sorte de sacar á luz do dia bastantes ouxetos, que apareceron na sua mór parte, a unha fondura de 90 centímetros, pousados n-unha capa de terra escura misturados con carbós, cinzas e anacos de ganga de fundición do ferro, que se aleontran muy bastos, revelando cleais a esistenza d' unha industria metalúrxica, da que pol-o demáis non descubrimos mais qu' iste vestixio. Ouxetos de metal Poucos e probes foron os atopados hastra hoxe. Redúcense, a máis de varios cachos de ferro, comidos pol o óxido, a un adorno de bronce en forma de pendiente, liso, de seución cilindrica e adelgazado car' os estremos que en vez de unirse dan volta hastra tocar ó aro. Iste exemprar e igual a outro esistente no Museo Arqueolóxico d' Ourense e qu' alí está crasitlendo coma romano. Ouxetos de vidro Temos alcontrado unha pequena doa esférica, feita de pasta verdosa moi opaca e de fabricación ordinaria, e a mitade d' outra doa igualmente esférica pero de pasta fina, polida e brilimte; o seu coor e verde craro e ten incrus tados ollos con falxas azues e brancas. Pertenece ista última a un tipo moi frecuente en Francia no La Tene I e II anque é algo difrente a distribución dos coores. Ouxetos de pedra No interior d' unha das habitaciós valeiradas e preto da parede atopamos un muiño de man idéntico ós aparecidos no Tecla y en moitos castros da nosa rexión. Na parte esterior d'ista habitación fol encontrado un poste pare-

https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/1c/1c14/1c145d3d-3c4f-4695-b4ad-b8ae2faaf5e3/115715925.xml Borrador OCR local de apoyo. Úsalo solo como pista débil cuando la imagen sea ambigua; si contradice claramente la imagen, prioriza la imagen: 17 NOS facel-a criteca de dúas das pubricaciós que leva feito: Alén e Mal de moitos. Hoxe tócalle ás novelíñas mensuaes da editorial ferrolán, da que o esforzo xeneroso de cultura popular, abrangue cada día un éisito meirande, que xa lle premite milloral-as condiciós tipográficas dos seus foletos e máis arrecadal-a colaboración dos artistas de máis sona pr' Hustralos. De xelto que Ciltiga anúncianos xa, antr' outras cousas, a colaboración artísteca, antr outros, do gran Sotomayor, coma tamén a literaria de Frenelaca Herrera Garrido, W. Fernández Flórez, Sladio Rodríguez González, Aurelio Ribalta, e a prófeima pubricación en galego de Heróica, a obra tan celebrada de Ramón Fernández Mato. San lade do Quintanilla foi o primeiro volume da serie de novelíñas mensuaes. O Quintanilla, que é unha das máis curiosas personalidades creadoras da renacencia galega, pol-a poderosa orixinalidá que manisfesta en total-as suas cousas, pol-o multíple das suas actividades e mais pol-a fondura do sen ollar d'artista, dá en Saudade unha nota d' intensa poesía. Saudade é un poema en prosa, da millor prosa galega que temos lido. Iste poema ten tres cousas: un argumento romántico—un argumento calquera—que non ocupa nin a mitade do libriño; a descrición, descrición de mestre d' un pobo de pescantís, millor, de dous pobos rivaes; e unha chea d' éaclusiéns líricas, que prolongan, intermedian ou creban o fío do sinxelo argumento, do que distraen coa sua poderosa beleza: Cántiga lírica do mar, O Ronsel, Lua nas areias... Con máis temperamento do que método, o Quintanilla abrangue o que non abranguen moitos homes de disciplina xermánica. Natura non fecit saltus, mais o esprito do Quintanilla vai por brincos, e cai onde lle acomoda. ALMAS MORTAS por Antón Vilar Ponte. O terceiro volume do Ciltiga é a novela dialogada do americanismo galego, «cómico-tráxica», dí o autor, e en realidade qu' esta do americanismo galego é a comedia máis tráxica e a traxedia máis cómica que se pode dar no mundo, e Vilar Ponte, que é un dos forxadores da moderna concencia galega, quixo con crara e nobre sinceridade, erguer o pano pr' amos trala na sua dura realidade. Esta obra do Vilar Ponte ha ser sen dúbida moi discutida; dende logo, está sendo xa moi comentada. Mais os que teñan ollos pr' ollaren os fenómenos sociaes, non poderán menos de recoñeceren a fonda verdade qu' encerra Almas mortas: a infruencia deformadora d' América n-iste corruncho do vaste solar europeo... Compre demostrar esta verdade pra que os nósos americanos non sexan como son tantas veces malhechores del bien, e deprendan a encamiñaren ben as suas nobres e xe nerosas iniciativas. Vilar Ponte puxo «o dedo n-unha das maores chaga abertaesangrante na nósa terra», e quixo faguelo nesta forma de novela dialogada, c'unha intriga, po déramos dicir, individualista, unha intriga na vida privada. Pensamos qu'o asunto prestábase ben pra unha intriga qu'abranguese un circo máisamplio, pra unha novela unanimista. NÓTULAS *. Tentouw o demo a mercal-os derradeiros Glosarios de Xoniws. Vin o Mediterráneo cocendo na sua propia exudación cerebral. *. NOS recibiu dous números de Contemporánea que se edita en Lisboa, dirixida por Xosé Pacheco. Contemporánea é un primor. *. Se non fora por Contemporánea, que trai os dibuxos d' Almada, pode que moitos se non decatasen de que xa hai un post-cublsmo. *. Xalío Prieto tróvxonos unhas augasfortes, nas qu' amostra ban o que sabe: Sabo o gu é a augaforte y-abonda. Abonda, porqu' il sabendo o gu' hai que faguer, salmo. *. Excmo. Sr. Antonio Sardinha; non valía a pena d' escribir O valor da Raca, pra logo caír an Ofizeira Martins... Panhispanize o que queira a ¥. Ex. que, gracias a Deus, conosco non vai. *. Señores Portugueses: os hespaFoes han dicir Leven Vier Exe en boa hora, pra Lisboa 6 Sr. Conde de Romanóres y-empdnenne n-unha libra do masite. Por min empanen tamén ¿Se. Carracido. *. Zuloaga dio da Naiciña Y Asorey qu' en escultura y-en pintura era a obra da Exposición de Madrid. Asorey non tivo gw ir ald pra tranfar: vive e traballa ma terra, porque a sua forza é a da Terra. *. Valencióne, defensores da vosa Fala: pra 108 a nósa cordial solidaridade. *. Sr, Maeztu: o Nazonalíamo mon á de onte nía de mañán; non está sometido d moda... Pol-o demáis, xa sabemos gu' o Nazonalismo foi superado... pol-a Pedanteria. *. ALBORADA. É unha nova empresa que dirixe en Pontevedra Xoán Vidal Mar tines, un escritor novo do que xa temos falado co gallo do seu libro de versos Mágoas. Outros escritores e artistas novos, como Lols Amado Carballo e Manoel Méndes, traballan en Alborada. Alborada pubrica ó mes un folletíño de 16 páxinas. O pirmeiro, c'unha capa en linoleum de M. Méndes, traguía a soberbia Saga do Cabaleiro do San Graal, do Cabanillas, qu' outrora pubricara A Nosa Term. O segundo trai duas cousas d' Antón Lousada Diégues baixo outra capa en linoleum de Castelao. O NOVO XUEZ por Gonzalo López Abente. O poeta de Muxía, que tan motivadas loubas merecen ó gran crítico francés Philéas Lebesgue pol-a sua obra lírica, danos no carto volume

https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/1c/1c14/1c145d3d-3c4f-4695-b4ad-b8ae2faaf5e3/115715926.xml 18 da bibrioteca ferrolán un simples cadro de costames, unha noveliña, caxequ' un conto, sen trascendencia, de gusto un pouco pasado. E do mesmo gusto que O Diputado por Vetramar e qu' outra novela publicada en A Nosa Terra, e como elas, está moi ben escrita. As impresións de noite da vida mariñeira están moi ben suxeridas, e o estilo é nobre com' a dos sonetos clásicos qu' agora fai o autor, algún dos que publicouse n-iste boletín. Aínda ten imaxes novas, coma a da luz que cai dos faroles «coma un penso de loura fariñas, que son diñas de nota. Mais ó López Abente hai que velo nos seus versos. CAMIÑANTES. É a lenda da nosa Raza, os fillos de Linn e de Gael, no seu eterno camiñar atrás do sol, en demanda do lonxe: «Pouco fixeron os homes cativos que quixeron poñer un lindeiro ó desejo. Eiquí y-alí, en toda a parte y-en ningures é inesquecibre a ferida que levan na y-alma os fillos de Gael»... Lenda que é a Estoria, porque toda a Estoria da y-alma celta, áchase resumida n-esta lenda, da qu' Antón Lousada foi o vi: dente, e quer ser pra nós o mystagogo. O neoceltismo que siñalamos máis enriba na literatura galega de hoxe—a Saga do Cabanillas, a tradución de Lovey Chisholm por M. F. Barreiro, os estudos arqueolóxicos e pre-estóricos de Florentino L. Cuevillas—achará na lenda do Losada unha contribución-guía. Endexamáis apelaremos d'abondo ás radiciós centraes da raza de Gael. Amanecer, que segue a Camíñantes no segundo volume d' Alborada, é un conto de fonda sensibilidade: a cidade deltando na aldea a noxenta podre cosmopolita dos Palace Hotel dos Grandes Casinos e das saísons, e a morte que interven pra ceibar unha alma pura da sedución da dourada lama da civilización. INFANTA por MANOEL DE FIGUEIREDO. Iste é outro cantar. Coa traxedia do Manoel de Figueiredo, tornamos á nosa tradición, ó noso mito: un poema étnico, unha nova versión do sentido espiritual das Descobertas... Cofeciamos d'il a Oración da Raça, libriño signado pola Cruz e pol-as Quinas, ond' a y-Alma lusiada pedía a Deus perdón pol-os seus sonos perdidos nas rutas enganosas do Oriente... No noso número derradeiro, falábamos de A Horda de João de Castro. Caxequ' á un tempo tivemos coñecemento d'istes dous escritores, que se nos revelaran respetivamente coa Oración da Raça e coa Rainha Santa, e collimoslle lei, e chegamos á ter por eles unha predilección da qu' eles son ben merecentes. Caxequ' á un tempo, tamén chegáronnos A Horda e Infanta. E xuntos quixéramos erguer os dous nomes ó posto que lles é debido nas Letras. Infanta—traxedia simbólica d' un tono belamente vago e un pouco maeterliniano—é, asegún o autor: «o triunfo eterno da Raça peante o Mundo, os Homens e o Destino». E unha nova afirmación da fe qu' a millor parte da NOS mocedade portuguesa opón ó desvairar de tantos outros que se perden en pasaxeiras creacións d' unha arte sen ouxeto... Ainda esta fe aparece tentada pol-o incitamento d' aquel camiño de gloria e cecais de morte... A quen seguir, ó sono da Infanta, ou ás voces do Agoiro?... Mais sempre nos ha salvar a fe na pervivencia da Raza. O espírito criador d' istes libros nono é somentes na orde literaria; n-un pobo que non estea de todo entregado á morte e deixado da man de Deus, istes libros teñen unha aución mesiánica. CUENTOS DE LA TIERRA pol-a CONDESA DE PARDO-BAZÁN. A «Editorial Atlántida» de Madrid, que dirixe un galego de moito talento e de gran cultura, Leandro Pita Romero, publicou esta obra póstuma da gran escritora. Coma non imos dicir agora o moito qu' hai que dicir, en ben y-en mal, da prestixosa galega—o xuicio das novas xeracións da nosa Terra en col da súa obra e da sua posición, aínda non se ten pronunciado, mais non imos nós adiantalo n- unha nota bibliográfica—diremos somentes o que pensamos d' istes contos. Hai n- ils cousas boas: La Corpana, Atavismos, Siglo XIII, La Deizada; mais hai moitos dos que temos que dicir y non teñen chiste ningún... E que si a Condesa de Pardo-Bazán amaba á Terra galega, amabaa coma turista, e cecais tamén coma propiciadora. LA LUNA, EL ALMA Y LA AMADA por XAVIER BÓVEDA. Poemas d' amore... Agora xa non se fan cou: sas d’ esas. Clair de lune aínda máis arrien do que o simbolismo, do qu' aínda viven tantas cousas... Interesa aínda á xente o qu' un poeta non teña carta da sua noiva?... Xavier Bóveda pensa que si, e confíanos as suas coitas de namorado romántico, século XIX... Nós, coma coidamos que beleza vai xunta ó intrés, seguimos preferindo as cousas barrocas do Epistolario romántico y espiritual, embora iste primeiro libro do autor non sexa tan clásicamente acabado com' o que motiva estas liñas. N- isto, o novo libro de Xavier Bóveda indica unha madureza da técnica e unha compenetración da forma coa emoción qu' espresa, que nós aplausamos. La luna, el alma y la amada leva unhos xúrdios graneres de M. C. Fernández Mazas. A TRAVÉS DE GALICIA por DANIEL MARTÍNEZ FERRANDO. En troques, un pouco máis que coma turista, coma peregrino apaixonado, inda que non de todo, fala iste valencian que tiña pra simpatizar conosco, o cobizar il tamén a liberdade da sua

https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/1c/1c14/1c145d3d-3c4f-4695-b4ad-b8ae2faaf5e3/115715924.xml 16 Os devanceiros ...Nós non ademiramos a ninguén nin nos coidamos inferiores a ninguén. O nóso respeito ven de que eles non taveron culpa de haber vivido n-un tempo de choída incultura castelá. ...Nós non podemos ollar sin carraxe o buixo e noxento ruralismo de Losada... Nin a valdelrez vervalista, importación madrileña e co’ isto xa se di todo, de Curros. Non podemos prestar a noea loubanza... Ás » do falso romantismo... que chegou a deslocir algunhas das pixlas verdadeiramentes nósas, grandes e persoás de Rosalía. Nin intresarnos pol-o estreito xeito de Pondal, que tan só pudo ser un imperceitíbel eco da grandiosidade dos rumorosos e da maxestosa paganía bárdica. O herdo dos devanceiros redúcese pols a un exempro de voutade e patriotismo... «Pollitos bien» Comenzaremos invocando a Valle-Inclán. Maestre: Chamamoelle maestre por ser vos tede o «muestro» da Xuventude imbécil de Galicia. Nóso non... ise fato de cabezas focas, nenos «foulard e de rubi», engayolados pol-o innegábel prestixo da prosa e da ridícula min: tira d'unha epopeya uventureira que vostede, unha e outra, fatbiflea. Sabemos que con intremeios himnarios ó Gran Pontífice da Valdeireza en traxe de festa (Este Gran D. Ramón...) entran á estrago pola fala meseteira, con gran desprestixo d'ela, por certo... ...nos arripia © pensamento de que eles se coldasen chamados por istas nosas verbas de mocedade e chegase algún a desertar de la «lengua de Cervantes» pra vira valdeirar na CA Fala as producións do seu serrín ence- co. Tamén hai outros Hai os que teñen algún valor e desminteno espresándose en castelán. A istes só queremos recometidarlle que escriban en catalán, ingrés ou francés. Estranxelra por estranxeira, val máis unha fala d' Europa que a da Meseta, Hai os galegos capacitados pra vivir hoxe que, por rutina, seguen ollando pra atrás. Por que agurdamos á sua conversión, só queremos diciriles que xa é hora. Hai os d'unha certa crase derradeira, dos cales abonda con... non falar d' eles. Nós «estamos moi lonxe de querer impor ningunha concreta lexislación estética. Cansos xa de percorrer camiños vellos e fracasados, temos arrenegado de todos eles, pero non queremos sinalar un camiño determinado... A Novedade que enxerguemos é tan só un arredamento, un ceibamento do pasado sin a definición da sua resultanza: isto é arbitrairamentes persoal. NOS E eiquí compre que manifestemos a falla de ereto que nos merece a gran parte dos novos «movementos+ literarios e artísticos, con nin” gún dos cales, enténdase bén, queremos que se trabuque a nósa rebeldía. A Fala Tamén nós temos, inda que n-outro orde, 08 nosos imperativos, e comenzamos pol-a máis agresiva intransixenza na Fala. Unha fala que non estea pervertida por académicos nin por puristas; o seu estado ceibe permitiralle axeitarse a todal-as novedás, a todol-os varlamentos porviristas que tome o nóso gosto, a Pero hai ainda unha razón d' orde superno: a nósa Fala é nósa. Pospola a outra calquera, é unha forma do suieidio. Desbotando Arrenegamos de mestres e dos seus consellos... Arrenegamos da Lei e da Costume. Arrenegamos dos temas obrigados, E vergofoso falar du escravitude da Terra, mentras non se teña feito todo o que compre por anulala... A literatura paisaxista éa maor caloña do nóso paisaxe... Arrenegamos de toda imitanza. A dos vellos en nome da Vida; a dos ngvos en nome da Novedade. Individoalismo Consagramos a individualidade até o estre mo de desexar que a definición de cada un de nós sexa unha verba; o seu propio nome, LIBROS OS CATRO CISNES BRANCOS por Lovey CHISHOLM tradución de MANOEL F. BARREIRO, Pró segundo númaro de Céltiga, o culto escritor ferrolán Manoel F, Barreiro traduciu a versión que Lovey Chisholm tixo da vella leenda dos fillos de Lir, trasformados en cisnes por mil anos no mar a’ Elvin, deica que na Illa sonou á campalña do Santo Kemoc, qu'os libertou do encantamento e do malfado, Galiza volve os ollos ó tin á sagrada tradición da Raza. A nósa xeneración principia a atopar cheas d'un sentido novo de vida e d' espranza as vellas leendas céltigas, e elo é o millor siñal, Manoel F. Barreiro bso, e popa a traguer á obra a sua contribución valiosa, AS NOVELAS DE #CÉUTIGA? SAUDADE por JAIME QUINTANILLA. No néso númaro derradelro falamos da empresa editorial Céltiga, e ainda lle tocou de

https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/1c/1c14/1c145d3d-3c4f-4695-b4ad-b8ae2faaf5e3/115715911.xml Borrador OCR local de apoyo. Úsalo solo como pista débil cuando la imagen sea ambigua; si contradice claramente la imagen, prioriza la imagen: NOS tradicionalista e revolucionaria, o arte de non saber pintar constitue un elemento de purificación e de rejuvenecimento. ¿Non ven sendo iso coma o folklore diante d'un museo moderno, com' a cantiga popular diante da música rusa, como o circo e os seus clowns diante do teatro d'Arte? Il é a y-alma limpa, inmediata, primitiva e bárbara, sen artificios, que chegaria ó ritmo e ó estilo pol-o soyo rebuscamento na vida simple e natural. Estado actual do Cubismo Xa dixemos que non se trata d' unha revolución e si d' unha evolución constante. Pol-o hoxe trátase de buscar un Arte conforme ó tempo que prevemos. O mesmo Picasso con André Lhote, La Fauconnier e outros, xa delxaron o cubismo pra seguir camiños novos; artistas contemporáneos dos cubistas e animados do mesmo esprito—Derain, Vlaminck, Dufresne, Othon Friesz, etc.—aparecen, tamén, como os construtores d'un arte novo "pola forma e ritmos simplificados e sintéticos" sen que fixesen endexamáis cubismo. O cubismo foi mais que nada unha disciplina necesaria ó arte francés e por entendel-o eisí tivo aquil gran animador poeta Guillaume Apollinaire que non chegon á sere o Marinetti do futurismo italiano. «O cubismo non morre en beleza» e segue desacougando os xóvenes artistas que ollan ó mañán. Agora bén; ise mesmo esprito novo chegado á Alemaña producen o Expressionismus, que é o aporte ó Arte da psicoloxía moderna, deductiva e abstracta, unha destilación sintética dos instintos. A teoría do cubismo ten un intrés universal y-en cada pais civilizado colle o aspeuto que lle corresponde. Con todo ainda non morreu o cubismo puro e se Picasso desertou, en troques Branque élle fidel. Iste cubismo puro sigue producindo obras e desacougos e discusións. O cubismo puro Parécenos á nós que moito máis intresante que as obras é a teoría, e canto levamos dito sería d' abondo pra decatármonos do esprito do arte posibel de mañán, é decir, do que xa se chama esprito novo; máis compre que deamos remate á iste traballo c'un resume das teorias de Gleizes pra defendel-o cubismo puro (1). Seguind'o camiño de Cézanne, que quería facer do impresionismo un Arte de museo, a pintura d' hoxe non vai car' o clasicismo, pero (1) Du Cubisme et des moyens de le comprendre por Albert Gleizes.—Editions La Cible, Paris, 1921. 7 si car' a tradición. A nosa época é favorabel ás máis grandes comprensións. «Vivimos n-un tempo análogo ó periodo merovinxio e carolinxio. A nosa situación é a mesma que no século rx na Francia». Un aglomerado sintético humán — esprito francés — organiza e altiva o rompimento do clasicismo greco-romano. O seu desenvolvemento arquitectural afincase nas influencias bizantinas que persisten. Hoxe as influencias marcadas do eslavismo na nova formación sintética fana máis completa, máis humán que no século IX. O que se chama Cubismo non é unha de tantas escolas que se poidan considerar a priori coma un sistema fora da pintura. Se se cabila friamente pra comprobal-as transformacións materiais y -espirituais que xa sufreu, transformacións fundamentais, sacarianse outras conclusións. Duas correntes saíron de dúas fontes difrentes e abonda un pouco de boa fe e de bós ollos pra percibilas: unha formada pol-o esforzo de Braque e Picasso; a outra por Metzinger, Léger, Le Fauconnier, Delaunay e Gleizes. Novas relacións contribuiron ó encontro fatal d'istas dúas correntes que forman hoxe o río común e único que se coñece baix' o nome de Cubismo. O primeiro d' iste esforzo os pintores mesmos non souperon espricar o seu arte. O máis que decian era que siñificaba unha aspiración de construír, un vago presentimento de organizacións difrentes das ademitidas oficialmente. Os pintores teñen cada vez máis o presentimento das construcións. Indubidabelmente hai leises eternas qu' ordenan a obra d' arte como hai leises eternas qu' ordenan o corpo humán: mais ¿culas? ¿Quen-as conservou? ¿As escolas d' Artes-belas? ¿A anarquía, mala conselleira, dos grupos independentes? ¿Os Museos, sen atopar n-iles o fío conductor? No comenzo, os cubistas insistiron sobor da escritura dos cubos. Axiña ista violenta exaxeración non-os deixon satisfeitos e pouco a pouco foi perdendo intensidade. Os volumes borráronse, esmagáronse na superficie da tela. O movemento escultural caíu ó chan. A penetración de planos e de volumes oeupou o esprito dos pintores. A presentación cinemática dos ouxetos retavoos por algún tempo. O estudo das dimensións tivoos doentes e neito perdianse en digresións sobor d'isto, hastra chegaren á falar da coartá dimensión. A segunda fase d'iste movemento entretivoos n-iste sarillo. Velahí as teorias: Identidade.—A pintura é o arte d' animar

https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/1c/1c14/1c145d3d-3c4f-4695-b4ad-b8ae2faaf5e3/115715915.xml NOS SEICIÓN ARQUEOLÓXICA O CASTRO "A CIBDADE", EN SAN CIPRIÁN DE LAS RECAPITULACION O número 10 d'ista revista, e despois de dar conta das escue- clonás mensuras d' iste castro e de describir as suas defensas, anunciabamos o nóso propósito d' emprendermos n-il escavacións encamiñadas a averiguar si o seu recinto era simplemente un sitio de refuxio, ou si polo contrario, e como parecea indicá-lo seu nome, gardaba baixo das carpazas que cobren o seu chan, restos d' antigas edificacións. Os traballos foron efectivamente emprencipados no mes d' Abril, mais o temporal d' au- gas e neves que reinou na nosa provincia por aquiles días fixonos suspender as nosas tarefas apenas começadas, sendo así e todo suficientes pra que no número seguinte, comunicáramos ós nosos leutores a aparición na parte máis outa do castro de restos de edificacións reutangulares, e pra que pudéramos así mesmo reutificar o erro consinado no noso primeiro artigo ó considerarmos o máis exterior dos amontonamentos que arrodean o recinto com' a escarpa do foso, cando en realidade, e asegún pudemos comprobar por medio de pequenas zanxas esporatorias, trátase d' outra muralla do mesmo ancho e xeito costrutivo que as dúas interlores. Posteriormente pudemos tamén observar no lado do nacente das defensas un ángulo entrante que afenta os dous muros máis esternos e que coidamos será a indicación d' unha entrada do castro feita en forma d' embudo a maneira das mencionadas polo Sr. Gómez Moreno no seu estudo sobre arqueoloxía primitiva da rexión do Douro (1). Queda polo tanto sentado que «A Cibdade» estaba protexida por tres muros defensivos, provistos ó parecer d' unha soila porta, muros que formaban tres recintos concéntricos, que nomearemos, contando de fora adentro, 1.º, 2.º e 3.º recintos, con ouxeto de facilitar a sua desiñación. As escavações Pasado o mal tempo, causas alleas á nosa vontade impedironos continuar os traballos comenzados haste ben entrado o Xunio y-enton e despois de descombrar a edificación reutangular de que denantes falamos, diriximos as escavacións ó espacio comprendido entre a segunda e a terceira muralla, vasto recinto cheo de pedras labradas e de pequenos levantamentos do terreo que resultaron como pensabamos craros denunciadores da presenza de ben conservados fondos d' habitacións. O motivo de desprazar o lugar dos traballos, foi o noso intrés por determinar no menos tempo posíbel a importancia do sitio onxeto do nóso estudo buscando por melo d' esporacións preliminares unha impresión de conxunto que a máis de servirnos de guía prá escavación sistemática do castro, permitiranos adiantar algunha opinión cronolóxica e estabrecer comparanzas cos lugares semellantes estudados en Portugal e Galiza. A construción reutangular do 3.º recinto Como denantes dixemos foi n-ista parte do castro onde emprencipiamos a traballar no Abril, e n-ela y-a pouco de começada a apertura das zanxas tropezamos c' unha parede, e seguindo o desmonte rente a ela e pol-os dous lados púxose ó descuberto unha construción casi cadrada, feita de pedras cuio tamaño chega a un metro 50 centímetros, labradas toscamente pero formando nos ángulos aristas agudas e ben escadradas. As mensuras d' ista construción son as siguin-

https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/1c/1c14/1c145d3d-3c4f-4695-b4ad-b8ae2faaf5e3/115715927.xml NOS terra... Daniel Martínez Ferrando, que viviu algún tempo en Galiza, percorreuna y-estu: douna, e dos seus viaxes iba facendo crónecas que pubricaba nos xornaes galegos. Iste libro é unha recolleita d' esas crónicas e impresións de viaxe. Ten un estilo craro e sinxelo, non pon máis verbas qu'as precisas, e as suas oservaciós son xustas: « Vigo... parece como una ciudad que no está segura de donde se hallas... «Hemos llegado a Redondela, y se paró el tren, pero se ha parado como pasa no volver andar más»... «Ea Orense... los edificios no tienen las pretensiones que en otras ciudades; quizá por esto resultan mejor... Mais con todo, non deixa d' estar Galiza vista demasiado cos ollos, nin d’estar o libro ainda mol apegado ó aneudótico. BODAS DE VINHO por ANTONIO DE CÉRTIMA. Sirvanos de disculpa co noso amigo e colaborador o ¡lustre poeta Antonio de Cértima, que nós, homes d' ínfima latinidade, non queremos nada co clasicismo, nada coa tradición grecolatina que desbotamos de corazón, e coma vimos dend'a escola ouvindo falar ate a fartanza de Xuplter, de Baco, d' Apolo, das Musas e demáis tropa olímpica, non queremos volver oila nomear máis. Nin podemos perdoar ó Teixeira de Pascones o dedicar á ises monicacos un canto no Marinos, nin 6 propio Camóes que os fixera intervir na epopeia lusiuda, Non; os versos ond’ ainda se repiten ises nomes, dannos a impresión d'eixempros d'un tratado de retórica € poética, Vara O noso amigo celebrar as suas bodas de viño baixo d' outros soles menos desIlustrados qu'os dos manidos olimpos clásicos, e nós acolleremos os seus poemas co aprauso que merecen DIAS DE FESTA por Ana DE CASTRO Osorto. E un belo libro d' evocaciós das festas populares e familiares: As zaueémas, o Entroido, Se mana Santa, Pascoa Frorida, as Ladaihas; o dia dos moórtos, o Nadal, belas festas que sona un tempo festa na rúa e festa no fogar, nas que todos, 6 tomaren parte n-elas fan a sua comunión co curazón do pobo, coa tra: sagradas lembranzas da raza... Elé de vista d' Ana de Castro Osorio n-iste libro?... Non de todo: á sua concencia áchase un pouco lonxe da verdadeira concencia popular, du que, se cadra, atópase arredada pol-a sua profesión. En todo caso, sempre iste libro nos ha facer sentir, ainda ó xeito noso, o encanto dos Días de Festa. Porque senon sentido con sinxeleza, .con sinxeleza están escritos... Porque a sinxe- leza do esprito ledo e ereente —creente ainda con algo de paganía —ha ser sempre avalada, rterrivelmente avalada», pola cencia e pol-o ¿enseño? LEOMIL por ANTONIO DE SÉVES, Antonio de Séves escribe en col da sua Terra, pon «a minha Terra» así, c'un T grande, 19 e titula o seu libro co nome d'ela: Leomil. Nós atopamos isto trascendental, e seica o autor tamén, cando na prólogo dí: «conheci o Hipólito Raposo, e... contel-lhe largamente os meus intuitos e o que me “cía necesario pra se criar uma Literatura Portuguesa, forte e cheia de beleza». Elo, aparte do grande méreto que ten, dónalle 6 libro d' Antonio de Séves unha importancia, ¡es nós, capital e d'unha grande eixempraridade pra certos escritores legos que quixeran arredárense da aldea e da vida rural pr’ escribiren as suas cousas, Pol-a contra, Leomil € un libro ruralista—no bo senso da verba—pol-o menos, literariamentes, Componse de cousas soltas: O carreiro, P'las Maias, A Velha Maria, Ao deitar das Aguas, O Pastor, No día de $, Silvestre e Coisas Ruins, a pirmeira, por elxempro, anaco d' unha novela inacabada. ¿stan feitas na lingoa do pobo, eson maxistrues esceas da vida rural, cheias do subrime alento da Terra que n-esa vida alenta e vive. REVISTAS Temos recibido as de sempre e algunbas novas. Das de sempre, notamos: A NOSA TERRA númaro do Día de Galiza. Ben comprido. Volven aparecer Francisca Herrera Garrido, Eladio Rodríguez González, Antón Valcárcel, Euxenio Carré Aldao, Manoel Banet Fontenla, Antón Lousada Diégues. Tres colaboradores novos: Anxel del Castillo, Xosé García Acuña e Xavier Bóveda. HERMES Julio 1922. Cousas de Madariaga, Fr. Andrés de Ocasin Lauregui, Aregitar Joseba, Leoncio de Urabayen, Arthur Symons, Maeztu, Adela Sota. Das novas: CONTEMPORÁNEA números 1 e 2, Lisboa. Revista de modernidade, da que temos mentes de falarmos estensamente, ue O merece. Dinos de nota os deseños d' Almada e a sun Histoire du Portugal por coeur. MANOMÉTRE Lyon, Francia. Di: «Envegistre des idéas». «Indique la pression sur tous les meridiens...» Pol-o d' agora, non anuncia unha gran presión mental. unha cousa d'intrés en col da Arte Azteca... Coidamos que, en col da Arte Nova, compre dicír: «

https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/1c/1c14/1c145d3d-3c4f-4695-b4ad-b8ae2faaf5e3/115715923.xml NÓS neiro do ano 1923 anti as selecciós galegocatalá, contando dende logo con que pra esa data estean reorgaizados en debida forma o Vigo e mais Fortuna, por ter regresado d' Africa o batallón de Murcia ó que pertencen varios xogadores d' ambos equipos. Pol-o demais salvo tres ou catro partidos de pouco intrés, nada pasou que mereza a pena de contar. O succés d' actualidade constituico o contraste dos nosos valores deportivos cos americanos, ou mellor dito o intercambeo deportivo hispano-americano, representado nos corredores arxentinos que fal pouco nos visitaron, y-a marcha da seleucién vasca pr' América do Sul. Chegaron os primeiros á península pra tomaren parte na carreira internacional das XII horas que se celebrou en Madrid formando un fato dos millores motormans sudamericanos ante os que figuraba Riganti, de recoñecida sona mundial pol-as suas fazañas motoristas. Iste crasificouse no terceiro lugar da proba a causa d' unha avería que tivo a sua máquina e qu' infruía grandementes no resultado, pois dado o ben que levou tod' a carreira no é aven- turado asegurar que milloraría o seu posto. Os restantes corredores arxentinos Vaccario, D' Anunsio e Blanco, aínda que conqueriron crasificacións máis baixas, amostraron atoparse en forma, dando ademáis a sensación de ser ús virtuosos no cabalo d' aceiro. Tocantes á nosa representación n-América sabemos que a selección vasca vai animada dos millores deseos pra deixar en bó lugar o nome da Vasconia. Xogaron seis partidos cos arxentinos, dous cos uruguayos e dous cos brasileiros, coincidindo co' as festas do Centenario de aquela República. Ainda que penso com' o amigo Handicap de que o equipo vasco pudera millorarse, creo que o once enviado saberá representar dinamente á península obtendo novos trunfos. Por destintas persoas que verán ditos partidos, prometéusenos unha longa información cos resultados abranguidos pol-os vascos, información que daremos a coñecer ós nosos leitores. GOAL OS HOMES, OS FEITOS, AS VERBAS ASOREY Farruco Asorey é o escultor de máis alma qu' hai na Península Ibérica. Pra nós, é o escultor da Raza. Cambados, a vila natal do insigne autor da Naiciña, pra celebrar os seus trunfos recentes, adícall' un hoinaxe, no que participan todol-os que teñen un nome na Galiza nova. NOS consiña iste feito con ledicia e xúntase ó homaxe de todo corazón. UN MANIFESTO Damos eiquí os parágrafos esenciais do discutido manifesto estético d' Alvaro Cebreiro e Manoel Antonio: O xesto Non nos erguemos do xeito que o fan a maoría dos que n-outras terras pubrigan manifestos máis ou menos literarios... Nós tencionamos tan só facer unha protesta forte, densa e implacabel contra os vellos. Os vellos Os vellos non son os que escrebiron fai moitos anos—aqueles son os devanceiros. Os vellos son os que escreben hoxe como si vivisen no antonte dos séculos. Ista gafualla, de ser leigada a si mesma, debera Irse, por exempro, a Madrid, metrópole peninsular da barbarie civilizada... non só non fan iso sinón que aínda teñen o pretendimento, de pasar por persoeiros da nosa cultura... A nosa razón Non é que nós adoezamos do tan estendido andacio de desbotar o vello por sistema e sin razón. E que xa vai tendo carácter crónico a atrofia de sensibilidade na maoría dos que escreben en galego... chegaremos a coidar sinón fracasado pol-o menos de remouta eficacia o autal movemento rexurdente na Galicia si non se consegue un troque radical no aspeito da nosa Literatura. O ruralismo Os nosos poetas, dendes os precursores até os seus herdeiros autuaes, non sirviron máis que pra embrutecer o noso sentemento. Ista verdade, espallada ós catro ventos, sería o verdadeiro comenzo da loita xeneral galeguista. E o máisimo crime de lesa patria é un verso d'ise xeito que pregoan as arráns da lagoa académica querendo impor o seu anacrónico croar por de toda voz nova, ceibe e celbista.

https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/1c/1c14/1c145d3d-3c4f-4695-b4ad-b8ae2faaf5e3/115715913.xml Borrador OCR local de apoyo. Úsalo solo como pista débil cuando la imagen sea ambigua; si contradice claramente la imagen, prioriza la imagen: — O NOS pol-as grandes direutivas de liñas esenciacs, Órgaos que son as divisións da superficie e que dependen os uns dos outros, unha carne que é a cór, unba pulpa que é mate: O corpo da composición que se desenvolve ó redor d'un nó xenerador é cerrado com'un corpo, com’ unha fror, com” unha cristalización. Equilibrio.—A lel da que se desprenden os outros principios na constitución d'un cadro é a lei do equilibrio, A ilustración mals elemental d'ista lei é a simetría: máis a simetría non é a primeira eispresión do equilibrio. Da mesma maneira que hai tres equilibrios recoñecidos centificamente no orde natural, o equilibrio do cadro pode realizarse sobor d' ista verdade, Coma nos platos da balanza pódense equilibrar un kilo de plomo e un kilo de pluma, eisi tamén pódese restabrecel-o equilibrio de dúas formas desiguaes pol-os valores coreados dos que un as viste. Pódese tamén, coma na orde natural, equilibrar unha forma por precipitacións de formas máis pequenas ou pesos infer riores, Céves.—O cadro batido pola luz loita co’ as tebras. Non hai, pois, razón pra facer alianza co as tebras, Na verdade do cadro sometido ás propiedás da superticie, os crarescuros e grisalles non facerían máis que opoñerse á espasión d' ista verdade, As córes que o pintor emprega son d'unha verdade centífica que ninguén pode contradecir, son valores puros ou relativamente puros rexidos pol-a luz. Asegiin que tal materia teñ-a propiedade de reter certos elementos da Juz, parécenos roxa, verde, azul, ete, Usar istas materias, respeltando a sna pureza, é pintar co'a loz mesma. Comprendendo as relacións das córes antre si é com'o pintor poderá combinalos de tal xelto que os anacos de superficie recubertos por elas, tomarán distanclas asegún as leises d' ista superficie, Manténdose fidel á ista superficie haberá un espacio que de ningunha maneira pode pretender a Ilusión do espacio natural. O pintor terá reconstituido os planos de fondura, non por adautacién ocular senón por un equivalente complementario da superticie. Istes planos de fondura serán calitativos e non cantitativos. Leises da Beleza,—A beleza d' unha pintura resulta da íntema cooperación de elementos calitativos e cantitativos. Os calitativos, ou de amor, son: inspiración, eleución dos elementos sintéticos e sensibilidade. Os cantitativos, ou de construción, son: apreciación de superficie, coñecimento dos principios d' equilibrio, cencia da lel das charpentes e cencla dos contrastes cooreados. Asegún que un conxunto d'istes elementos predomine, a obra pintada incrinarase ó gusto ou á friaxe. Cando hai equilibrio a obra é bela. Os elementos cantitativos están baix’ o con: trol do individo; os elementos calitativos son a eispresión direita da esencia da sua persoalldade feita de valores psíquicos incomensurables com' os elementos cantitativos d'un ongaismo humán son controlables namentras que as calidades fuxen a toda espricación. Saber ollar unha pintura, —HMoxe as xentes miden a calidade d'unha pintura polo seu poder de trompel- il; «Esta auga cola, iste per soaxe está Vivos... Mais nin y-auga cola, nin o persoaxe vive... Cand'o traballo de ilusión dá releve, din: +E maraviloso, saíse do cadros. Pr'os máis delicados abonda un asunto graceloso, pra outros unha escea que ince o sentlmentalismo, pra outros mals delaiños, un reflnamento de cór, un brilo de tonos. Hai algúns penetrados da espranza de especulación comercial que se chaman amatenes, A compresión d'unha obra pictural faise en dúas etapas: primeiro pol-os sentidos, logo polo esprito, A obra pintada está orguizada coma calquera orgaismo. Com'as cousas naturás, primeiro desperta un intrés sensorial; os ollos regálanse sen saber porqué. Atópanse diante d'un cadro como diante d' unha frol da que non coñecen o misterio, máis que lles gusta... Os ollos non se fan preguntas á sí mesmos, non evocan ningunha lembranza, nin se preguntan porque ela non s'imita a nada do qu'iles coñecen. Cand'os ollos fican satisfeitos xa pode o cerebro estudala estrutura y-entregarse a toda elás d' analoxías. E velahi com'o cadro entregarase espritualmente. Un corpo, unha frol, son orgalzaciós que obedecen á mesma lei que o Universo e son, pois, pequenos universos. O cadro concebido seguindo a lei d’istas orgalzaciós será un pequeno universo tamén. O home que deprenda a gustalo sentirá isa noción relixosa que provocou no humán a aparición da manifestación artística pintada. Resume.—A pintura e maila escultura son funciós da arquitentura. A arquiteutura comanda estes dous xeitos de elspresión. O esquelete da arquiteutura de mañán fúranos os ollos, il é visibel nas construciós utilitarias do noso tempo. O que foi chamado cubismo contén os

https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/1c/1c14/1c145d3d-3c4f-4695-b4ad-b8ae2faaf5e3/115715910.xml NOS CUBISMO (Conclusión) Platón e o cubismo D'un diálogo: «Filebo.—¿E os artistas que non van máis alá d' unha simple imitación, desdeñarialos? «Sócrates.—Eu poños n-un rango inferior, pero aínda honorabel se a sua imitación é perfeita. O que modele o meu busto tal como se ve; o que, aínda cos meus rasgos, modela miña y-alma namorada do ben; ainda o que, contr' as miñas imperfeições, saca de min a imaxe da miña sabiduría, son tres homes designás en mérito, pero todos notables e cada un según a perfeución realizada do corpo, da y-alma ou do esprito. Ista esqueira do mérito artístico pode servirmos pra clasifical-os praceres: os primeiros son os que nós temos en común co'as bestas; os segundos son os que temos en común cos homes bós; os terceiros son os que temos en común cos deuses, porque os deuses representan a perfeución, soyo ouxeto dos nosos dese-xos.» (1) D' outro diálogo: «Protarco.—¿Cales son os praceres, Sócrates, que se poden ter por verdadeiros? «Sócrates.—Son os que teñen por ouxeto as boas córes e as boas figuras, a maor parte dos arrecendores e dos sonidos, todos aquiles cuxa privanza non é nin sensibel nin dórosa; pero que o goce d'illes vai en compaña d' unha sensación agradabel sen ningunha mestura de dór.» «Protarco.—¿Cómo debemos entender iso, Sócrates? «Sócrates.—Xa que non comprendes axiña vou esplicarcho: pr'a beleza das figuras eu prescindirei do que a maoría poderá maximar-se; por exemplo, os fermosos corpos e as boas pinturas. Mais eu quero falarche do qu' é reuto e circular e das obras d' iste xénero, planos e sólidos traballados en roda, así coma das obras feitas co'a regla ou co cartabón, se ti comprendel-o meu pensamento, pols eu sosteño qu' istas figuras non son, com' as outras, belas por comparación, senon qu' ilas son sempre belas por si mesmas, qu' ilas precuran certos praceres que lle son propios e que non teñen nada semellante cos praceres producidos pol-as cóchegas. Eu dig'o mesmo das fermosas córes que teñen unha beleza do mesmo xénero e dos praceres que lle son propios. ¿Enténdesme ti agora?» (1) «O cubismo non ten outra filosofía», dí un dos seus adeptos. O arte de non saber pintar Velahi o título desacougador que leva o capítulo d' unha obra de Paul-Gustave Van Heck (3) e que ll soyo abonda pra faguernos meditar. Certamente o saber pintar non dons título d' artista e un virtuoso do aceite de linaza non é máis que un artesán habilidoso. Mais eu coido que os cultivadores do neo-plasticismo que chegan a falar d' un esforzo xeolóxico pra calificar o seu traballo, nin teñen fe nin estimulantes d' orden moral vivindo coma viven, cuase todos iles, na sua torre de aceiro, ollando unhas loitas polo melloramento da vida, no que ten de material e non polo que ten d' espiritual. Con verbas d' un cubista podería perguntarselles: «¿Onde está a vosa relixión, vós que arelades, ó xeito dos primitivos, construir un arte: espello onde se fite a vida esterior e interior e que sexa ornamento do voso tempo?» Mais iste traballo meu non é de crítica senón d' eisposición de ideas alleas. «O arte de non saber pintar! Compre esquecer o arte de pintar (con minúscula), mais é dificultoso esquecelo. «Compre moito talento pra esquecel-o talento». Como nós estamos cansados e unha instrución e c' un atavismo artístico, fállanos arriscamento pra sermos ingratos co'a educación recibida dos nósos devanceiros e mestres; «tal sería como se un fillo d' unha nobre familia, chegado a probe, queimase os títulos e vendese as medallas». Mais cumpre desenraizarse pra volverse un home novo, pra testimonial-as calidades da raza e facel-a renacer d' ise xeito. «A veira da obra conscente e intelixente, saida da cencia e do xenio, ó mesmo tempo (1) Traducida d' unha páxina de Cubisme e Tradition por Lonee Rosenbers, París. (2) Pour réparer le retard et le malentendu, Bruselas, 1921.

https://galsem-services.galiciana.gal/doclinks/1c/1c14/1c145d3d-3c4f-4695-b4ad-b8ae2faaf5e3/11571597.xml O FILÓSOFO DE TUY Este traballo é saha osticía previa que vai dinate da tradución, a principiar no número que éen, do tratado Quod nihil scitur, do cuxente filósofo galego Francisco Sánchez, feito polo cuxitismo profesor do Instituto d'Ourense, D. Xesús Azar Ponte. É a primeira que sai na Península, e NOS obtivo as priviceas da sua publicación. A persoalidade qu'a nós hoxe nos interesa estudar, é a d'iste médico e filósofo galego, Francisco Sánchez. A sua obra, igual qu'a sua persoa, estiveron moito tempo na sombra, mais que nada na nósia patria. Déronse a estudala os estranxeiros. Un d'iles, Henry-Pierre Cazac, determiñou pra sempre as datas principais da sua vida e o lugar da sua nacencia, respecto do que eran as opinións opostas coma se deduz da bibliografía qu'en col de Sánchez temos. Na nósia patria analizou brillantismamente a sua obra filosófica D. Marcelino Menéndez Pelayo nos seus Ensayos de crítica filosófica (cap. II De los orígenes del criticismo y del escepticismo y especialmente de los precursores españoles de Kant), mais a sua obra, o interesantísimo tratado Quod nihil scitur, sigue descoñecido, sendo moito máis citado do que lido, a causa de non haber ningunha versión ó castelán. Compre dalo a coñecer. Elo ha contribuir a tiralo prexuicio de que nós premanecemos aleixados da xeneral axitación do pensamento, e, ó leermos xa o seu prólego, sentirémonos levados a comparalo con Descartes, o home da dúbida sistemática, o innovador da filosofía, coma se ten repetido xa d'abondo. Alí hemos ver a Sánchez exercitando o mesmo método, pondo moitos halles causar sorpresa o título d'iste artigo, e ecais qu'ó seu esprito sonría escépticamente ó leelo. Un filósofo galego?... N-outro tempo xa ido felizmente, estranaba ouvir falar de filósofos hespañoles, e moito máis, d'una filosofía nazonal. Hoxe aínda, pra moitisemos galegos é unha revelación ouviren nombrar a un pensador nado na sua terra. E nada menos que se trata d'una das grandes figuras do Renacemento filosófico no que llespaña participou tan intensamente coma no renacemento artísteco e literario, producindo tres persoalidades tan orixinais e barudas com'o valenciano Xan Luis Vives, o estremeño Pedro de Valencia e o galego Francisco Sánchez. Tres nomes qu'illes solos abondan pra nazonalizar-a filosofía n-un país. Espritos apaixonados, rebeldes, inquedos e aventureiros, máis que ningún o galego Francisco Sánchez, son os verdadeiros iniciadores da reforma filosófica, cuia paternidade atribúise a Descartes. Rebeldes ó ferreño dogmatismo da filosofía tradicional da Edade Media, na que foran educados, e que non satisfacía ó seu esprito, coñecedores ó mesmo tempo das ideas e teorías da antigüidade grega, principalmente traguidas ó ambiente por obra e grazia dos humanistas; ideas e teorías opostas e contraditorias antre si e moito máis ainda coa filosofía medieval, cairon en gran recelo e desconfianza tocantes ás ideas admitidas tradicionalmente coma verdadeiras, vindo parar n-un resolto escepticismo tocantes a toda filosofía e cencia. Mais, espritos refreusivos e sinceramente apaixonados pola sabencia, non podían ficar na postura escéptica doada e cómoda, senon que negando e dudando a filosofía do seu tempo, encamiñaron a sua refreusión cara ó estudo do coñecemento mesmo, siñalando a sua orixe, leis de desenvolvemento e límites, sendo n-iste senso, sobre todo Luis Vives e Pedro de Valencia, verdadeiros filósofos críticos e académicos, descendentes d'Arcesilao e precursores de Kant. Francisco Sánchez deu un paso máis. Escéptico no tocantes á cencia do seu tempo, inicia, com'os discípulos d'Enesidemo, unha dirección positivista e neokantiana (9). Critica a filosofía escolástica, da que compre ceibarse pra que libre d'ela o esprito, poda ollar direitamente ás cousas en si mesmas, levando pra elo os dous únecos istramentos, o esprimento e mils o xuicio, capaces de producir cencia. O lema ou bandeira de Francisco Sánchez é: guerra ó silogismo; paso á indución.